R  a  p  o  r  t
z kontroli problemowej Nr P4/2011
przeprowadzonej we wszystkich 
instytucjach kultury Gminy Zabrze

Kontrolę w dniach od 3 do 18 lutego 2011 r. przeprowadzili:
1.	mgr  Zbigniew   F r u k  –  główny specjalista,
2.	mgr  Halina   B a ł a t a  –  inspektor,
z Biura Kontroli Urzędu Miejskiego w Zabrzu, działający na podstawie Zarządzenia Nr 952/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 21 października 2010 roku w sprawie przeprowadzenia kontroli wykonania budżetów w 2010 r. oraz pozyskania informacji dotyczących funkcjonowania systemu kontroli zarządczej w instytucjach kultury gminy Zabrze (Zał. nr 1). Kontrolę przeprowadzono przy użyciu opracowanego wzoru ankiety (Zał. nr 2).

Przedmiotem kontroli były następujące zagadnienia: 
1.	Podjęte działania zmierzające do ustalenia w jednostce systemu kontroli zarządczej, o którym mowa w art. 68 i 69 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych, przy uwzględnieniu standardów określonych w komunikacie nr 23 przez Ministra Finansów,
2.	Wykonanie budżetu jednostki w 2010 r., ze zwróceniem szczególnej uwagi na wynagrodzenia osobowe.

Kontrolą objęto koszty gminnych instytucji kultury z 2010 r. 

Ustalenia kontroli zawarte zostały w kolejnych rozdziałach: 
I.	Miejski Ośrodek Kultury                                                              str.    2
II.	Dom Muzyki i Tańca                                                                    str.    4   
III.	Miejska Biblioteka Publiczna                                                       str.    7  
IV.	Muzeum Miejskie                                                                         str.  10   
V.	Teatr Nowy                                                                                   str.  13
VI.	Filharmonia  Zabrzańska                                                              str.  15
VII.	Zabytkowa Kopalnia Węgla Kamiennego „Guido”                     str.  18 
VIII.	U w a g i   i   w n i o s k i                                                              str.  20  
Każdy z powyższych rozdziałów omawia kolejno oba kontrolowane zagadnienia w poszczególnych instytucjach kultury. Szczegółowe ustalenia kontroli w każdej jednostce poprzedzone zostały krótkimi ustaleniami ogólnymi, nawiązującymi do ustaleń roku poprzedniego.
I.	Miejski Ośrodek Kultury 
Miejski Ośrodek Kultury w Zabrzu, ul. 3 Maja 91A, jest gminną instytucją kultury. 
Numer statystyczny – 277455042. 
Jej dyrektorem od 3 marca 2008 roku jest Pan Ryszard Klein zatrudniony na podstawie umowy o pracę, powołany na stanowisko pismem Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 29.02.2008 r.
Główną księgową jednostki jest od dnia 1.09.2008 r. Pani Barbara Koza-Zienkiewicz zatrudniona na podstawie umowy o pracę, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych. 
Miejski Ośrodek Kultury na dzień 15 grudnia 2009 r. zatrudniał 38 osób na 31 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął z takim samym zatrudnieniem, by do 15 grudnia 2010 r. zwiększyć je do 38 osób zatrudnionych na 31,25 etatach. Średnioroczne zatrudnienie w 2010 r. wynosiło 31,04 etatów i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 0,39% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
Zarządzeniem nr 20 z dnia 15 czerwca 2010 r. wdrożono procedury kontroli zarządczej w MOK, które weszły w życie 1 lipca 2010 r. Do zarządzenia dołączono: zarządzenie w sprawie rejestrowania procedur kontroli zarządczej ze wzorem rejestru procedur, zarządzenie dotyczące organizacji i komunikacji ze wzorami powierzenia obowiązków, pełnomocnictw i planem szkoleń, zarządzenie dotyczące planowania, zarządzenie dotyczące identyfikacji i szacowania ryzyka ze wzorem metodologii szacowania ryzyka, zarządzenie w sprawie kontroli i obiegu dokumentów księgowych z wykazami osób uprawnionych do kontroli, zarządzenie nr 19 z dnia 15.02.2010 r. dot. regulaminu udzielania zamówień publicznych, zarządzenie dotyczące kontroli należności i zobowiązań, a także zarządzenie dotyczące zasad zaciągania zobowiązań oraz dokonywania kontroli wstępnej. 
Dołączono również raport o stanie kontroli zarządczej w MOK z dnia 17.01.2011 r. z załącznikami w postaci: aneksu nr 1 do Regulaminu organizacyjnego MOK ze schematem organizacyjnym, planu szkoleń, sprawozdań z działalności merytorycznej i finansowej, oceną szacowania ryzyka oraz ankietami do samooceny.
Kontrolujący przypominają o konieczności posiadania wymaganych art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami) zasad (polityki) rachunkowości przyjętych w jednostce.
Przypominają także, że Zasady organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu wprowadzono zarządzeniem Nr 828/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r.
Funkcjonowanie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej w 2010 r. kierownik jednostki zapewnił sobie poprzez wykorzystanie informacji z:
-	monitoringu realizacji celów i zadań,
-	samooceny kontroli zarządczej przeprowadzonej z uwzględnieniem standardów tej kontroli,
-	systemu zarządzania ryzykiem,
-	kontroli wewnętrznej.
W zakresie kontroli zarządczej dyrektor i główna księgowa uczestniczyli w jednodniowym szkoleniu organizowanym przez Regionalny Ośrodek Kultury w Katowicach.
Przychody jednostki w 2008 r. wynosiły 2 526 450,54 zł, w których dotacje stanowiły 91,62%, w 2009 r. – 2 367 816,04 zł, dotacje – 90,27%, a w 2010 roku – 2 323 197,13 zł, przy dotacjach 91,28%. W/w kwoty wskazują, że przychody MOK w 2010 r., podobnie jak poprzednio, zmalały w porównaniu z rokiem 2009 o 1,88%, przy czym dochody własne o 12,07%, a dotacje o 0,79% (Tabela 2 – Zał. nr 4).
Koszty działalności jednostki w 2008 r. wynosiły 2 458 327,46 zł, w 2009 roku – 2 326 545,49 zł, a w 2010 r. – 2 399 586,37 zł. W ostatnim roku wzrosły więc o 3,14% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Koszty wynagrodzeń zajmowały znaczącą pozycję kosztów kontrolowanej jednostki i stanowiły w 2008 r. ich 35,92%, w 2009 r. – 45,79%, a w 2010 r. – 47,72%. W 2008 r. ukształtowały się na poziomie 883 144,71 złotych, w 2009 r. – 1 065 292,63 zł, a w 2010 r. – 1 145 191,92 zł. Wzrosły więc w roku kontrolowanym w porównaniu z rokiem poprzednim o 7,5% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Podstawowym elementem wynagrodzeń były wynagrodzenia zasadnicze, które w 2008 r. stanowiły 57,88%, w 2009 r.– 55,73%, a w 2010 r.– 57,21% całości wynagrodzeń MOK (Tabela 4 – Zał. nr 6). 
Premie pracownicze w 2008 r. stanowiły 26,64%,  w 2009 r. – 29,18%, a w 2010 r. wynosiły 196 303,14 zł i stanowiły 29,96% wynagrodzeń zasadniczych (Tabela 4 – Zał. nr 6). Do realizacji funduszu premiowego, ustalonego w wysokości 30%, kontrolujący nie mają uwag.
Nagrody natomiast w MOK stanowiły odpowiednio: 4,98%, 5,60% i 5,41% środków na wynagrodzenia. W roku kontrolowanym wykonano je w kwocie 62 000,00 zł (Tabela 4 - Zał. nr 6). Całkowity fundusz nagród ustalony na 2010 r. wynosił 62 tys. zł. W regulaminie wynagrodzeń pracowników MOK przewidziano go w wysokości 3%.
Umowy cywilnoprawne z pracownikami MOK w 2008 r. wynosiły 9 991,85 złotych i stanowiły 1,13% całości wynagrodzeń, w 2009 r.– 1 730,73 zł –  0,16% sumy wynagrodzeń, a w 2010 r. – 69 082,41 zł, tj. 6,03% wynagrodzeń (Tabela 4 – Zał. nr 6). W ankiecie za ubiegły rok jednostka nie odpowiedziała na to pytanie, podając wynagrodzenia wynikające ze wszystkich umów cywilno-prawnych.
Miesięczne wynagrodzenie brutto dla jednego etatu w MOK w 2010 r. wyniosło 2 860,00 zł i było niższe od ubiegłorocznego o 0,39%.
Szczegółowej analizie w czasie kontroli poddano wynagrodzenia za miesiąc lipiec 2010 r. Wynika z niej, że wynagrodzenie pracowników w tym miesiącu wyniosło 89 770,07 zł i stanowiło 7,84% całości kosztów wynagrodzeń. 
Podstawowym jego składnikiem było wynagrodzenie zasadnicze, które w lipcu wyniosło 56 401,44 zł i stanowiło 62,83% miesięcznego wynagrodzenia. Pozostałe jego składniki to:  
-	dodatek za wysługę –  7 857,72 zł  - 13,93% wynagrodzeń zasadniczych,
-	premia                       17 198,89 zł  - 30,49%         „                     „    
-	nagrody                            -                 -
-	inne dodatki                8 312,02 zł  -   9,26% całości wynagrodzeń.
Na dodatki te złożyły się: funkcyjny – 7 655,36 zł, nocny– 109,70 zł i ryczałt samochodowy – 546,96 zł (Tabela 5 – Zał. nr 7). 
W okresie objętym kontrolą obowiązywało rozporządzenie Ministra Kultury i Sztuki z dnia 23 kwietnia 1999 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników zatrudnionych w instytucjach kultury prowadzących w szczególności działalność w zakresie upowszechniania kultury (Dz. U. Nr 45, poz. 446), zmienione ostatnio od 1 grudnia 2009 r. rozporządzeniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 6 listopada 2009 r. (Dz. U. Nr 196, poz. 1516).
Wynagrodzenia w MOK reguluje wprowadzony zarządzeniem Dyrektora Nr 16 z dnia 17.12. 2009 r. – Regulamin wynagrodzeń pracowników Miejskiego Ośrodka Kultury oraz  zarządzenie Nr 448/KS/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 15 czerwca 2010 r. w sprawie zasad nagradzania dyrektorów instytucji kultury, dla których organem założycielskim jest Gmina Zabrze. 
Kontrolujący nie mają uwag do wynagrodzeń lipcowych oraz jak wcześniej wspomniano, do realizacji funduszu premiowego.
Powyższą kontrolą objęto koszty MOK za 2010 r. w wysokości 286 073,21 złotych, tj. 11,92% wszystkich kosztów działalności jednostki.

II.	Dom Muzyki i Tańca

Dom Muzyki i Tańca w Zabrzu, ul. Gen. de Gaulle’a 17, jest gminną instytucją kultury. 
Numer statystyczny – 000282412. 
Jej dyrektorem jest od dnia 24 kwietnia 2007 r. Pan Wiesław Śmietana (zarządzenia Prezydenta Miasta Zabrze  Nr 199/BNW/07 i Nr 200/BNW/07 z dnia 24.04.2007 r.), zatrudniony na czas określony na podstawie umowy o pracę  z dnia 14.05.2007 r. Powołany na stanowisko zarządzeniem Prezydenta Miasta Zabrze Nr 65/KS/2008 z dnia 20.02.2008 r. i zatrudniony na czas nieokreślony (umowa o pracę z dnia 20.02.08 r.).
Głównym księgowym jednostki jest Pani Joanna Wnęk zatrudniona dnia 2 czerwca 2007 r. na podstawie umowy o pracę w wymiarze ½ etatu, a od dnia 1.04.2008 r. w pełnym wymiarze czasu pracy. W/w powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych.
Dom Muzyki i Tańca na dzień 15 grudnia 2009 r. zatrudniał 36 osób na 35,5 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął z zatrudnieniem 35 osób na 34,5 etatach, by do 15 grudnia 2010 r. zwiększyć je do 39 osób zatrudnionych na 38,25 etatach. Średnioroczne zatrudnienie w 2010 r. wynosiło 36,10 etatów i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 2,18% (Tabela 1 – Zał. nr 3). 
Zarządzeniem nr 7/2010 z dnia 26 listopada 2010 r. określono procedury kontroli zarządczej w DMiT, które weszły w życie 15 grudnia 2010 r. Zarządzeniem tym wprowadzono: Regulamin kontroli zarządczej DMiT, Kodeks etyki pracowników DMiT, Zasady organizacji i komunikacji wewnętrznej w DMiT, Zasady rejestrowania procedur kontroli zarządczej w DMiT, Zasady planowania w DMiT, Zasady identyfikacji i szacowania ryzyka w DMiT, Instrukcję kontroli i obiegu dokumentów księgowych w DMiT, Instrukcję składania zamówień i dokonywania zakupów do 14 tys. EURO w DMiT, zasady kontroli należności i zobowiązań w DMiT, a także Zasady zaciągania zobowiązań oraz dokonywania kontroli wstępnej w Domu Muzyki i Tańca. 
Kontrolujący przypominają o konieczności posiadania wymaganych art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami) zasad (polityki) rachunkowości przyjętych w jednostce.
Przypominają także, że Zasady organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu wprowadzono zarządzeniem Nr 828/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r.
Pytanie ankiety dotyczące źródeł informacji zarządczych dla kierownika jednostki w funkcjonowaniu adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej w 2010 r., ze względu na termin jej wprowadzenia, pominięto. 
Z dołączonego załącznika do ankiety wynika, że określenie ich będzie możliwe w bieżącym roku. Planuje się wprowadzenie samooceny realizacji zasad obowiązujących w ramach kontroli zarządczej jednostki, rocznych ankiet określających stopień wdrożenia i realizacji kontroli zarządczej oraz odpowiednie wykorzystanie opracowanych wyników z tych ankiet.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             
W zakresie kontroli zarządczej główna księgowa i specjalista ds. adm.-biur. uczestniczyły w jednodniowym szkoleniu organizowanym przez Centrum Doradczo-Szkoleniowe „IZAR” w Katowicach.
Przychody jednostki w 2008 r. wynosiły 5 074 637,93 zł, w których dotacje stanowiły 46,52%, w 2009 r. – 7 082 966,44 zł, dotacje – 34,03%, a w 2010 roku – 10 558 028,75 zł, przy dotacjach 24,33%. W/w kwoty wskazują, że przychody DMiT systematycznie rosną, a w 2010 r. w porównaniu z rokiem 2009 aż o 49,06%, przy czym wyraźnie dochody własne, bo aż o 70,97%, a dotacje o 6,59% (Tabela 2 – Zał. nr 4).
Koszty działalności jednostki w 2008 r. wynosiły 6 006 462,88 zł, w 2009 roku – 7 846 135,74 zł, a w 2010 r. – 10 225 111,17 zł. W ostatnim roku wzrosły więc o 30,32% i były niższe od przychodów (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Koszty wynagrodzeń w kontrolowanej jednostce w 2008 r. stanowiły 20,20% całości kosztów DMiT, w 2009 r. – 17,58%, a w 2010 r. tylko – 14,18%. W 2008 r. ukształtowały się na poziomie 1 213 181,31 zł, w 2009 r. – 1 379 404,01 zł, a w 2010 r. – 1 449 463,76 zł. Wzrosły więc w roku kontrolowanym w porównaniu z rokiem poprzednim o 5,1% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Podstawowym elementem wynagrodzeń były wynagrodzenia zasadnicze, które w 2008 r. stanowiły 67,3%, w 2009 r.– 66,07%, a w 2010 r.– 64,79% całości wynagrodzeń DMiT (Tabela 4 – Zał. nr 6). 
Premie pracownicze w 2008 r. stanowiły 11,19%,  w 2009 r. – 9,84%, a w 2010 r. wynosiły 110 546,20 zł i stanowiły 7,33% wynagrodzeń zasadniczych (Tabela 4 – Zał. nr 6). Do realizacji funduszu premiowego, ustalonego w wysokości 30%, kontrolujący nie mają uwag.
Nagrody natomiast w DMiT stanowiły odpowiednio: 2,35%, 1,73% i 0,99% środków na wynagrodzenia (w regulaminie przewidziano 3%). W roku kontrolowanym wykonano je w kwocie 25 905,00 zł (Tabela 4 - Zał. nr 6). 
Umowy cywilnoprawne z pracownikami DMiT w 2008 r. stanowiły 0,27% całości wynagrodzeń, w 2009 r.– 0,24%, a w 2010 r. – 4 957,32 zł, tj. 0,34% wynagrodzeń (Tabela 4 – Zał. nr 6).
Miesięczne wynagrodzenie brutto dla jednego etatu w DMiT w 2010 r. wyniosło 3 184,22 zł i było niższe od ubiegłorocznego o 2,13%.
Szczegółowej analizie w czasie kontroli poddano wynagrodzenia za miesiąc lipiec 2010 r. Wynika z niej, że wynagrodzenie pracowników w tym miesiącu wyniosło 113 243,87 zł i stanowiło 7,81% całości kosztów wynagrodzeń.
Podstawowym jego składnikiem było wynagrodzenie zasadnicze, które w lipcu wyniosło 79 288,00 zł i stanowiło 70,02% miesięcznych wynagrodzeń. Pozostałe jego składniki to:  
-	dodatek za wysługę –  9 427,93 zł  - 11,89% wynagrodzeń zasadniczych,
-	premia                         9 757,20 zł  - 12,31%          „                     „   
-	nagrody                            -                    -  
-	inne dodatki              14 770,74 zł  - 13,04% wynagrodzeń lipcowych.
Na dodatki te złożyły się: funkcyjny (7 895,00 zł), nocny (390,33 zł), nadgodziny (6 485,41 zł) (Tabela 5 – Zał. nr 7). 
Wynagrodzenia, premiowanie i nagradzanie w DMiT regulują Regulaminy wynagradzania, premiowania i nagradzania wprowadzone zarządzeniem dyrektora Nr 1/2010 z dnia 1 marca 2010 r. Ustalono w nich wysokość funduszu premiowego – 30% środków na wynagrodzenia zasadnicze, zgodnie z § 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 23 kwietnia 1999 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników zatrudnionych w instytucjach kultury prowadzących w szczególności działalność w zakresie upowszechniania kultury (Dz. U. Nr 45, poz. 446 ze zmianami), o czym wspomniano wcześniej przy omawianiu premii. Ustalono także wysokość funduszu nagród – 3% środków na wynagrodzenia osobowe, zgodnie z § 19 przywołanego wcześniej rozporządzenia.
Kontrolujący nie mają uwag do wynagrodzeń lipcowych oraz jak wcześniej wspomniano, do realizacji funduszu premiowego.
Powyższą kontrolą objęto koszty DMiT za 2010 r. w wysokości 223 790,07 złotych, tj. 2,19% wszystkich kosztów działalności jednostki.

III.	Miejska Biblioteka Publiczna
Miejska Biblioteka Publiczna w Zabrzu, ul. Londzina 3, jest gminną instytucją kultury. 
Numer statystyczny – 000706421.
Jej dyrektorem od  dnia 2 czerwca 2008 r. jest Pan Tomasz Iwasiów (pismo Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 28.05.2008 r.), którego z dniem 18 sierpnia 2008 r. powołano na to stanowisko (zarządzenie Nr 491/KS/2008 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 12.08.2008 r.).
Główną księgową jednostki od dnia 2 czerwca 2008 r. jest Pani Agata Stec-Ziemblicka, zatrudniona na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych. 
MBP na dzień 15 grudnia 2009 r. zatrudniała 87 osób na 78,95 etatach. Rok kontrolowany rozpoczęła z zatrudnieniem 86 osób na 77,95 etatach, by do 15 grudnia 2009 r. zwiększyć je do 87 osób zatrudnionych na 78,50 etatach. Średnioroczne zatrudnienie w 2010 r. wynosiło 78,84 etatów i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 0,20% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
Do ankiety dołączono wykaz dokumentów, na podstawie których obecnie prowadzony jest system kontroli zarządczej w MBP w Zabrzu.  Nie wyczerpuje on katalogu tych dokumentów, gdyż pomija najistotniejsze, stanowiące podstawy prawne funkcjonowania kontroli zarządczej, ustawy, rozporządzenia, uchwały itp. Dlatego w tytule powinien zawierać określenie „wykaz dokumentów wewnętrznych”. 
Kontrolujący przypominają o konieczności posiadania wymaganych art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami) zasad (polityki) rachunkowości przyjętych w jednostce.
Przypominają także, że Zasady organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu wprowadzono zarządzeniem Nr 828/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r.
Funkcjonowanie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej w 2010 r. kierownik jednostki zapewnił sobie poprzez wykorzystanie informacji z:
-	monitoringu realizacji celów i zadań,
-	kontroli wewnętrznej,
-	kontroli zewnętrznych,
-	innych źródeł informacji: spotkania Kolegium, narady kierowników, skargi, wnioski, zażalenia, szkody ubezpieczeniowe, ewidencja wypadków, zamówienia na zakup materiałów i usług, akta osobowe pracowników, dyscyplina pracy i zamówienia publiczne.
W kierunkach wymienionych pominięto całkowicie system zarządzania ryzykiem z jego monitoringiem oraz system samooceny kontroli zarządczej obejmujący wszystkie standardy określone w komunikacie MF Nr 23.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         
W zakresie kontroli zarządczej dyrektor uczestniczył w szkoleniu organizowanym przez Bibliotekę Śląską w Katowicach, a główna księgowa w szkoleniu prowadzonym przez Regionalny Ośrodek Kultury w Katowicach.
Przychody jednostki w 2008 r. wynosiły 4 198 918,38 zł, w których dotacje stanowiły 92,42%, w 2009 r. – 4 012 107,80 zł, dotacje – 92,35%, a w 2010 roku – 4 014774,89 zł, przy dotacjach 93,31%. W/w kwoty wskazują, że przychody Biblioteki pozostają na niemal stałym poziomie, a w 2010 r. w porównaniu z rokiem 2009 minimalnie wzrosły o 0,07%, przy obniżeniu dochodów własnych o 12,53% i wzroście dotacji o 1,11% (Tabela 2 – Zał. nr 4).
Koszty działalności jednostki w 2008 r. wynosiły 4 109 572,48 zł, w 2009 roku – 4 202 342,23 zł, a w 2010 r. – 4 169 459,62 zł. W ostatnim roku zmalały więc o 0,78% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Koszty wynagrodzeń w kontrolowanej jednostce w 2008 r. stanowiły 56,18% całości kosztów MBP, w 2009 r. – 60,18%, a w 2010 r. – 61,85%. W 2008 r. ukształtowały się na poziomie 2 308 650,62 zł, w 2009 r. – 2 529 116,70 zł, a w 2010 r. – 2 578 819,00 zł. Wzrosły więc w roku kontrolowanym w porównaniu z rokiem poprzednim o 1,97% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Podstawowym elementem wynagrodzeń były wynagrodzenia zasadnicze, które w 2008 r. stanowiły 55,98%, w 2009 r.– 60,74%, a w 2010 r.– 61,92% całości wynagrodzeń Biblioteki (Tabela 4 – Zał. nr 6). 
Premie pracownicze w 2008 r. stanowiły 14,61%,  w 2009 r. – 19,40%, a w 2010 r. wynosiły 210 301,95 zł i stanowiły 13,17% wynagrodzeń zasadniczych (Tabela 4 – Zał. nr 6). Do realizacji funduszu premiowego, ustalonego w wysokości 20%, kontrolujący nie mają uwag.
Nagrody natomiast w Bibliotece stanowiły odpowiednio: 8,28%, 9,07% i 11,21% środków na wynagrodzenia. W roku kontrolowanym wykonano je w kwocie 289 002,39 zł (Tabela 4 - Zał. nr 6), przy funduszu nagród ustalonym w wysokości do 12% środków na wynagrodzenia.
Umowy cywilnoprawne z pracownikami MBP w 2008 r. wynosiły 1 500,00 złotych i stanowiły 0,06% całości wynagrodzeń, w 2009 r. – 5 200,00 zł, tj. 0,21% wynagrodzeń, a w 2010 r. – 600,00 zł, czyli 0,02% środków na wynagrodzenia (Tabela 4 – Zał. nr 6). 
Miesięczne wynagrodzenie brutto dla jednego etatu w Bibliotece w 2010 r. wyniosło 2 673,26 zł i było niższe od ubiegłorocznego o 0,16%.
Szczegółowej analizie w czasie kontroli poddano wynagrodzenia za miesiąc lipiec 2010 r. Wynika z niej, że wynagrodzenie pracowników w tym miesiącu wyniosło 206 416,15 zł i stanowiło 8,00% całości kosztów wynagrodzeń. 
Podstawowym jego elementem było wynagrodzenie zasadnicze, które w lipcu wyniosło 138 092,36 zł i stanowiło 66,90% miesięcznego wynagrodzenia. Pozostałe jego składniki to:  
-	dodatek za wysługę – 17 966,37 zł  - 13,01% wynagrodzeń zasadniczych,
-	premia                        17 544,62 zł  - 12,70%         „                     „    
-	nagrody                      15 750,00 zł  -   7,63% całości wynagrodzeń,           
-	inne dodatki               17 062,80 zł  -   8,27%     „               „
Na dodatki te złożyły się: funkcyjne (16 562,80 zł) i specjalny (500,00 zł) (Tabela 5 – Zał. nr 7). 
Wynagrodzenia w Bibliotece wypłacane są na podstawie Regulaminu wynagradzania wprowadzonego zarządzeniem Nr 3/2004 Dyrektora MBP z dnia 15 marca 2004 r. ze zmianami, z których ostatnią wprowadzono zarządzeniem Nr 2/2010 z dnia 12 stycznia 2010 r. Regulamin uaktualniono o zmiany przewidziane w rozporządzeniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 6 listopada 2009 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zasad wynagradzania pracowników zatrudnionych w instytucjach kultury prowadzących w szczególności działalność w zakresie upowszechniania kultury (Dz. U. Nr 196, poz. 1516). Wprowadzono także jednolity tekst Regulaminu wynagradzania pracowników Miejskiej Biblioteki Publicznej w Zabrzu.
Kontrolujący nie mają uwag do wynagrodzeń lipcowych oraz jak wcześniej wspomniano, do realizacji funduszu premiowego.
Powyższą kontrolą objęto koszty Biblioteki za 2010 r. w wysokości 416 718,10 zł, tj. 9,99% wszystkich kosztów działalności jednostki.

IV.	Muzeum Miejskie
Muzeum Miejskie w Zabrzu, ul. 3 Maja 91, jest gminną instytucją kultury. 
Numer statystyczny – 000980725. 
Obowiązki dyrektora od dnia 1.06.2009 r. pełni Pani Urszula Wieczorek.
Główną księgową jednostki jest od dnia 1.05.1996 r. Pani Lilianna Wyrwich zatrudniona na podstawie umowy o pracę, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych. 
Muzeum na dzień 15 grudnia 2009 r. zatrudniało 13 osób na 12,5 etatach. Rok kontrolowany rozpoczęło z takim samym zatrudnieniem i do 15 grudnia 2010 r. nie zmieniło go. Średnioroczne zatrudnienie w 2010 r. wynosiło 12,5 etatów i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 2,46% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
Zarządzeniem nr 1/2010 z dnia 4 stycznia 2010 r. wprowadzono procedury kontroli zarządczej w Muzeum, które stanowią załącznik nr 1. Podstawą prawną zorganizowania systemu omawianej kontroli jest art. 69 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240). System powinien być zorganizowany zgodnie z art. 68 cytowanej ustawy w oparciu o komunikat MF Nr 23 w sprawie standardów kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych. Do zarządzenia dołączono ponadto: Wniosek o dokonanie zakupu ze środków Muzeum Miejskiego w Zabrzu (Zał. nr 1a), Instrukcję kontroli finansowej w Muzeum Miejskim w Zabrzu (Zał. nr 2), Regulamin kontroli wewnętrznej (Zał. nr 3).  
Dokumenty te dotyczą wyłącznie kontroli finansowej, a kontrola zarządcza jest pojęciem szerszym i obejmuje całokształt zadań i celów jednostki, w tym także merytoryczne. 
Kontrolujący przypominają o konieczności posiadania wymaganych art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami) zasad (polityki) rachunkowości przyjętych w jednostce.
Przypominają także, że Zasady organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu wprowadzono zarządzeniem Nr 828/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r.
Funkcjonowanie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej w 2010 r. kierownik jednostki zapewnił sobie poprzez wykorzystanie informacji z:
-	monitoringu realizacji celów i zadań,
-	kontroli wewnętrznych.
Zgodnie z załączoną do ankiety informacją z dnia 27 stycznia 2011 r.
-	samoocena kontroli zarządczej przeprowadzanej z uwzględnieniem standardów MF realizowana jest tylko w oparciu o sprawozdania półroczne i roczne z działalności własnej pracowników,
-	system zarządzania ryzykiem w trakcie opracowywania
W zakresie kontroli zarządczej główna księgowa uczestniczyła w 2-godzinnym szkoleniu organizowanym w ramach szerszego szkolenia księgowych przez MK-Serwis z Tarnowa.
Przychody jednostki w 2008 r. wynosiły 859 925,85 zł, w których dotacje stanowiły 98,79%, w 2009 r. – 1 086 897,93 zł, dotacje – 97,48%, a w 2010 roku – 1 095 453,28 zł, przy dotacjach 98,59%. W/w kwoty wskazują, że przychody Muzeum w ostatnich latach pozostają na podobnym poziomie, a w 2010 r. w porównaniu z rokiem 2009 wzrosły o 0,79%, przy obniżeniu dochodów własnych o 43,6% i wzroście dotacji o 1,93% (Tabela 2 – Zał.  nr 4).
Koszty działalności jednostki w 2008 r. wynosiły 853 197,63 zł, w 2009 roku – 1 037 661,18 zł, a w 2010 r. – 1 057 970,86 zł. W ostatnim roku wzrosły więc o 1,96% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Koszty wynagrodzeń kontrolowanej jednostki w 2008 r. stanowiły 56,72% całości kosztów Muzeum, w 2009 r. – 48,94%, a w 2010 r. – 51,47%. W 2008 r. ukształtowały się na poziomie 500 966,60 zł, w 2009 r. – 507 832,90 zł, a w 2010 r. – 544 571,80 zł. Wzrosły więc w roku kontrolowanym w porównaniu z rokiem poprzednim o 7,23% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Podstawowym elementem wynagrodzeń były wynagrodzenia zasadnicze, które w 2008 r. stanowiły 56,93%, w 2009 r. – 59,03%, a w 2010 r. – 57,4% całości wynagrodzeń Muzeum (Tabela 4 – Zał. nr 6). 
Premie pracownicze w 2008 r. stanowiły 24,93%,  w 2009 r. – 24,89%, a w 2010 r. wynosiły 84 338,00 zł i stanowiły 26,99% wynagrodzeń zasadniczych (Tabela 4 – Zał. nr 6). Z dołączonych do ankiety materiałów nie wynika na jakiej podstawie zmieniono w Muzeum zapis regulaminu o wysokości funduszu premiowego do 30% wynagrodzeń zasadniczych, ustalonego poprzednio na 25% tych wynagrodzeń. Wymaga to wyjaśnienia, gdyż fundusz premiowy przekroczono o 1,99%, czyli o 6 209,70 złotych.
Nagrody w Muzeum stanowiły odpowiednio: 6,77%, 6,95% i 6,52% środków na wynagrodzenia. W roku kontrolowanym wykonano je w kwocie 35 500,00 zł (Tabela 4 - Zał. nr 6). Fundusz nagród ustalono w wysokości 7% środków na wynagrodzenia osobowe, a przy 30% funduszu premiowym musiałby zostać ograniczony do 3%, jak wymaga § 19 ust. 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 23 kwietnia 1999 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników zatrudnionych w instytucjach kultury prowadzących w szczególności działalność w zakresie upowszechniania kultury (Dz. U. Nr 45, poz. 446 ze zmianami).
Umowy cywilnoprawne z pracownikami Muzeum stanowiły nieznaczny odsetek środków na wynagrodzenia, bo tylko 0,56% w 2008 r., 0,22 w 2009 roku, a w 2010 r. – 2 590,00 zł, tj. 0,48% wynagrodzeń (Tabela 4 – Zał. nr 6). 
Miesięczne wynagrodzenie brutto dla jednego etatu w Muzeum w 2010 r. wyniosło 3 385,55 zł i było niższe od ubiegłorocznego o 2,40%.
Szczegółowej analizie w czasie kontroli poddano wynagrodzenia za miesiąc lipiec 2010 r. Wynika z niej, że wynagrodzenie pracowników w tym miesiącu wyniosło 45 225,10 zł i stanowiło 8,3% całości kosztów wynagrodzeń. 
Podstawowym jego elementem było wynagrodzenie zasadnicze, które w lipcu wyniosło 26 940,00 zł i stanowiło 59,57% miesięcznego wynagrodzenia. Pozostałe jego składniki to:  
-	dodatek za wysługę –   4 326,50 zł  - 16,06% wynagrodzeń zasadniczych,
-	premia                          7 180,00 zł  - 26,65%         „                     „    
-	nagrody                        2 400,00 zł  -   5,31% całości wynagrodzeń,          
-	inne dodatki                 4 378,60 zł  -   9,68%      „                „
na które złożyły się w dodatki funkcyjne – 4 102,00 zł oraz wynagrodzenie za czas choroby – 276,60 zł (Tabela 5 – Zał. nr 7). 
Podstawą wypłaty wynagrodzeń w Muzeum jest Regulamin wynagradzania obowiązujący od dnia 1.12.2009 r., w którym przyjęto zmiany wprowadzone od 1 grudnia 2009 r. rozporządzeniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 6 listopada 2009 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zasad wynagradzania pracowników zatrudnionych w instytucjach kultury prowadzących w szczególności działalność w zakresie upowszechniania kultury (Dz. U. Nr 196, poz. 1516). Zapis regulaminu w § 1 ust. 5 dot. obligatoryjnych, co 5 lat, podwyżek o 8% krajowej płacy minimalnej brutto dla pracowników, którzy przepracowali w Muzeum 15 lat, nie wydaje się aktualnie żadnym korzystnym uprawnieniem i dlatego wg kontrolujących winien zostać wykreślony.
Innych uwag do zagadnień kontrolowanych nie wnosi się.
Kontrolą objęto koszty Muzeum za 2010 r. w wysokości 129 563,10 zł, tj. 12,25% wszystkich kosztów działalności jednostki.

V.	Teatr Nowy
Teatr Nowy w Zabrzu, Plac Teatralny 1, jest gminną instytucją kultury. Numer statystyczny – 000279284. 
Obowiązki dyrektora pełnił od dnia 1 czerwca 2007 r. Pan Jerzy Makselon (zarządzenie Nr 309/BNW/2007 Prezydenta Miasta Zabrze) powołany na stanowisko od 15 stycznia 2008 r. zarządzeniem Nr 16/KS/2008 Prezydenta Miasta Zabrze. 
Główną księgową jednostki od dnia 1 września 2000 r. jest Pani Małgorzata Gawron zatrudniona na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, której obowiązki i odpowiedzialność powierzono zgodnie z wymogami ustawy o finansach publicznych.
Teatr na dzień 15 grudnia 2009 r. zatrudniał 65 osoby na 62 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął z zatrudnieniem 64 osób na 61,5 etatach, by do 15 grudnia 2010 r. zwiększyć je do 68 osób zatrudnionych na 65,57 etatach. Średnioroczne zatrudnienie w 2010 r. wynosiło 64,65 etatów i  wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 4,21% (Tabela 1 – Zał. nr 3). 
Zarządzeniem Nr 26/2010 z dnia 15 listopada 2010 r. na podstawie art. 69 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240) ustalono i wprowadzono Regulamin kontroli zarządczej. Dosłownie do kilku pozycji, wymienionych w paragrafach 11 i 13, zawężono w nim katalog funkcjonujących w jednostce uregulowań wewnętrznych i to w większości dot. spraw finansowych. Nie wymieniono jednak wymaganych art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami) zasad (polityki) rachunkowości przyjętych w jednostce oraz innych, określonych bardziej ogólnie, wszystkich przepisów kształtujących całokształt zadań i celów Teatru, które zgodnie z art. 68 cytowanej wcześniej ustawy o finansach publicznych powinny być przedmiotem kontroli zarządczej. 
Omawiany regulamin wszedł w życie dnia 15 listopada 2010 r. Jak więc realizowano wymogi wspomnianej ustawy od początku roku, tj. od kiedy zaczęła obowiązywać. Z informacji podanej w ankiecie wynika, iż w Teatrze funkcjonowanie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej w 2010 r. kierownik zapewnił sobie tylko poprzez wykorzystanie informacji z samooceny kontroli – bliższych danych w załączonych dokumentach brak.
Przypominamy, że Zasady organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu wprowadzono zarządzeniem Nr 828/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r.
W zakresie kontroli zarządczej dyrektor uczestniczył w 5-godzinnym szkoleniu organizowanym przez Teatr Śląski w Katowicach, a główna księgowa w 17-godzinnym szkoleniu w Instytucie Samorządu i Administracji w Katowicach.
Przychody jednostki w 2008 r. wynosiły 3 916 849,26 zł, w których dotacje stanowiły 83,60%, w 2009 r. – 4 240 243,16 zł, dotacje – 82,64%, a w 2010 roku – 4 237 465,86 zł, przy dotacjach 81,55%. W/w kwoty wskazują, że przychody Teatru w 2010 r. zmalały w porównaniu z 2009 r. o 0,07%, przy czym dochody własne wzrosły o 6,21%, a dotacje zmalały o 1,38% (Tabela 2 – Zał. nr 4).
Koszty działalności jednostki w 2008 r. wynosiły 4 185 246,54 zł, w 2009 roku – 4 322 339,22 zł, a w 2010 r. – 4 437 077,42 zł. W ostatnim roku wzrosły więc o 2,65% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Koszty wynagrodzeń zajmowały największą pozycję kosztów kontrolowanej jednostki i stanowiły w 2008 r. 52,72% całości kosztów Teatru,  w 2009 roku – 53,69%, a w 2010 r. – 54,19%. W 2008 r. kształtowały się w wysokości 2 206 321,19 zł, w 2009 r. – 2 320 602,04 zł, a w 2010 r. – 2 404 568,91 zł. Wzrosły więc w roku kontrolowanym w porównaniu z rokiem poprzednim o 3,62% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Podstawowym elementem wynagrodzeń były wynagrodzenia zasadnicze, które w 2008 r. stanowiły – 55,49%, w 2009 r. – 56,75%, a w 2010 r. – 56,48% całości wynagrodzeń Teatru (Tabela 4 – Zał. nr 6). 
Premie pracownicze w 2008 r. stanowiły 1,20%,  w 2009 r. – 2,48%, a w 2010 r. wynosiły 91 144,86 zł i stanowiły 6,71% wynagrodzeń zasadniczych (Tabela 4 – Zał. nr 6). Do naliczania i realizowania funduszu premiowego kontrolujący nie mają uwag. Ustalono go na poziomie 10% wynagrodzeń zasadniczych pracowników aneksem nr 7 do Regulaminu w sprawie zasad wynagradzania pracowników zatrudnionych w Teatrze Nowym w Zabrzu, wprowadzonym zarządzeniem Nr 18/2010 z dnia 2 września 2010 r.
Nagrody natomiast w Teatrze stanowiły odpowiednio: 0,04%, 0,31% i 0,80% środków na wynagrodzenia. Fundusz nagród ustalono w wysokości do 3% tych środków.
Umowy cywilno-prawne z pracownikami Teatru w 2008 r. stanowiły 0,07%, a honoraria – 1,23% środków na wynagrodzenia, a w 2009 r. odpowiednio: 0,08% i 1,25%. W roku kontrolowanym natomiast tylko honoraria w kwocie 46 030,00 zł, tj. 1,91% wszystkich środków na wynagrodzenia (Tabela 4 – Zał. nr 6).
Miesięczne wynagrodzenie brutto dla jednego etatu w Teatrze w 2009 r. wyniosło 2 991,24 zł i było niższe od ubiegłorocznego o 4,07%.
Szczegółowej analizie w czasie kontroli poddano wynagrodzenia za miesiąc lipiec 2010 r. Wynika z niej, że wynagrodzenie pracowników w tym miesiącu wyniosło 207 839,52 zł i stanowiło 8,64% całości kosztów wynagrodzeń. 
Podstawowym jego elementem było wynagrodzenie zasadnicze, które w lipcu wyniosło 113 412,00 zł i stanowiło 54,57% miesięcznego wynagrodzenia. Pozostałe jego składniki to:  
-	dodatek za wysługę – 17 141,50 zł  - 15,11% wynagrodzeń zasadniczych,
-	premia                          8 193,00 zł  -   7,22%         „                     „    
-	nagrody                             -                      -                          -           
-	inne dodatki               69 093,02 zł  - 33,24% całości wynagrodzeń.
Na inne dodatki złożyły się dodatki funkcyjne (9 019,50 zł), specjalistyczne wynikające z regulaminu wynagradzania i zgodne z § 10-12. wymienionego niżej rozporządzenia (16 428,66 zł), średnia urlopowa (30 740,40 zł), nagrody jubileuszowe (12 258,97 zł) oraz wynagrodzenie chorobowe – 645,49 zł (Tabela 5 – Zał. nr 7). Honorariów w miesiącu lipcu nie wypłacano.                                              
Wynagrodzenia w Teatrze reguluje Regulamin w sprawie zasad wynagradzania pracowników obowiązujący od dnia 1.09.2005 r. z aneksami, opracowany w oparciu o rozporządzenie Ministra Kultury i Sztuki z dnia 31 marca 1992 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników niektórych instytucji kultury (Dz. U. Nr 35, poz. 151 ze zmianami).
Kontrolujący nie mają uwag do wynagrodzeń lipcowych oraz jak wcześniej wspomniano, do realizacji funduszu premiowego.
Powyższą kontrolą objęto koszty TN za 2010 r. w wysokości 298 984,38 zł, tj. 6,74% wszystkich kosztów działalności jednostki.

VI.	Filharmonia Zabrzańska
Filharmonia Zabrzańska w Zabrzu, ul. Park Hutniczy 7, jest gminną instytucją kultury. 
Numer statystyczny – 001102949. 
Jej dyrektorem od 1 sierpnia 1990 roku jest Pan Sławomir Chrzanowski powołany przez Wojewodę Katowickiego, a od 1.09.1993 r. uchwałą Nr 56/93 Zarządu Miasta Zabrze. 
Główną księgową jednostki jest Pani Barbara Rech zatrudniona na podstawie umowy o pracę od dnia 1.06.1985 r., której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych.
Filharmonia na dzień 15 grudnia 2009 r. zatrudniała 72 osoby na 69,5 etatach. Rok kontrolowany rozpoczęła z zatrudnieniem 71 osób na 68,5 etatach, a zakończyła z 74 osobami zatrudnionymi na 71,25 etatach. Średnioroczne zatrudnienie w 2010 roku wynosiło 69,16 etatów i  zmalało w porównaniu z rokiem poprzednim o 0,14% (Tabela 1 – Zał. nr 3). 
Zarządzeniem nr 9/2010 z dnia 19 września 2010 r. ustalono w Filharmonii zasady kontroli zarządczej. Podstawą prawną zorganizowania systemu omawianej kontroli jest art. 69 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240). System powinien być zorganizowany zgodnie z art. 68 cytowanej ustawy w oparciu o komunikat MF Nr 23 w sprawie standardów kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych. Omawiane zasady weszły w życie dnia 1 października 2010 r. Jak więc realizowano wymogi wspomnianej ustawy od początku roku, tj. od kiedy zaczęła obowiązywać. Przypominamy, że Zasady organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu wprowadzono zarządzeniem Nr 828/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r.
Funkcjonowanie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej w 2010 r. kierownik jednostki zapewnił sobie poprzez wykorzystanie informacji z samooceny tej kontroli. Wskazuje na to oświadczenie dyrektora z dnia 25.01.2010 r., w którym stwierdzono, że w 2010 r. kontrola zarządcza funkcjonowała w stopniu ograniczonym. Termin zakończenia całości prac związanych z pełnym funkcjonowaniem przewidziano na 30 czerwca 2011 r.
W zakresie kontroli zarządczej główna księgowa uczestniczyła w szkoleniu-seminarium organizowanym przez Fundację Rozwoju Demokracji Lokalnej Ośrodek Kształcenia Samorządu Terytorialnego im. W. Pańki w Katowicach.
Przychody jednostki w 2008 r. wynosiły 2 836 633,32 zł, w których dotacje stanowiły 90,50%, w 2009 r. – 2 879 889,11 zł, dotacje – 89,59%, a w 2010 roku – 3 215 675,60 zł, przy dotacjach 87,82%. W/w kwoty wskazują, że przychody Filharmonii w 2010 r. wzrosły w porównaniu z 2009 r. o 11,66%, przy czym dochody własne o 30,59%, a dotacje o 9,46% (Tabela 2 – Zał. nr 4).
Koszty działalności jednostki w 2008 r. wynosiły 2 813 698,07 zł, w 2009 roku – 2 938 914,58 zł, a w 2010 r. – 3 164 259,82 zł. W ostatnim roku wzrosły więc o 7,67% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Koszty wynagrodzeń zajmowały największą pozycję kosztów kontrolowanej jednostki i stanowiły w 2008 r. 70,26% całości kosztów Filharmonii,  w 2009 roku – 75,26%, a w 2010 r. – 73,47%. W 2008 r. kształtowały się w wysokości 1 976 804,43 zł, w 2009 r. – 2 211 919,68 zł, a w 2010 r. – 2 324 644,14 zł. Wzrosły więc w roku kontrolowanym w porównaniu z rokiem poprzednim o 5,10% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Podstawowym elementem wynagrodzeń były wynagrodzenia zasadnicze, które w 2008 r. stanowiły 61,55%, w 2009 r. – 60,08%, a w 2010 r. – 55,86% całości wynagrodzeń Filharmonii (Tabela 4 – Zał. nr 6). 
Premie pracownicze w 2008 r. stanowiły 3,94%, w 2009 r. – 4,08%, a w 2010 roku – 3,76% wynagrodzeń zasadniczych (Tabela 4 – Zał. nr 6). Do naliczania i realizowania funduszu premiowego kontrolujący nie mają uwag. Fundusz premiowy ustalono w wysokości 26,5% wynagrodzeń zasadniczych dyrektora, pracowników technicznych, administracji i obsługi.
Nagrody natomiast w Filharmonii stanowiły odpowiednio: 4,79%, 0,00% i 0,12% środków na wynagrodzenia, przy ustalonym funduszu w wysokości 1% (zarządzenie dyrektora nr 9/2008 z dnia 12.11.2008 r.).
Niewielką pozycją w kosztach wynagrodzeń były honoraria i umowy cywilnoprawne z pracownikami, które w 2009 r. wyniosły odpowiednio: 1 768,00 zł i 2 316,88 zł i stanowiły 0,08% i 0,11% całości wynagrodzeń, a w 2010 r. : 25 021,00 zł i 0,00 zł, tj. 1,08% i 0% wszystkich wynagrodzeń (Tabela 4 – Zał. nr 6).
Miesięczne wynagrodzenie brutto dla jednego etatu w Filharmonii w 2010 r. wyniosło 2 665,22 zł i było wyższe od ubiegłorocznego o 5,55%.
Szczegółowej analizie w czasie kontroli poddano wynagrodzenia za miesiąc lipiec 2010 r. Wynika z niej, że wynagrodzenie pracowników w tym miesiącu wyniosło 169 264,12 zł i stanowiło 7,28% całości kosztów wynagrodzeń. 
Podstawowym jego elementem było wynagrodzenie zasadnicze, które w lipcu wyniosło 107 398,47 zł i stanowiło 63,45% miesięcznego wynagrodzenia. Pozostałe jego składniki to:  
-	dodatek za wysługę – 16 898,48 zł  - 15,73% wynagrodzeń zasadniczych,
-	premia                          4 263,55 zł  -   3,97%           „                „    
-	                                                         - 27,00% wyn. zasad. prac. premiow.
-	nagrody                              -                    -                     -
-	inne dodatki               40 703,62 zł  - 24,05% całości wynagrodzeń
W innych dodatkach umieszczono dodatki funkcyjne (2 092,40 zł), średnia urlopowa ze zmiennych dodatków specjalistycznych wynikających z regulaminu wynagradzania i zgodnych z § 10-12. wymienionego niżej rozporządzenia (37 307,92 zł), dodatek inspektora – 387,00 zł oraz wynagrodzenie za czas choroby – 916,30 zł (Tabela 5 – Zał. nr 7).  
W kontrolowanej jednostce obowiązuje regulamin wynagradzania i innych pieniężnych świadczeń związanych z pracą dla pracowników Filharmonii Zabrzańskiej z dnia 1.07.2004 r. opracowany w oparciu o rozporządzenie Ministra Kultury i Sztuki z dnia 31 marca 1992 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników niektórych instytucji kultury (Dz. U. Nr 35, poz. 151 ze zmianami) wraz ze zmianą wynikającą z rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 19 czerwca 2008 r. zmieniającego przedmiotowe rozporządzenie (Dz. U. Nr 122, poz. 784) – zarządzenie dyrektora nr 5/2008 z dnia 23.07.2008 r. oraz z zarządzenia Nr 448/KS/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 15 czerwca 2010 r. w sprawie zasad nagradzania dyrektorów instytucji kultury, dla których organem założycielskim jest Gmina Zabrze – zarządzenie dyrektora nr 8/2010 z dnia 1.07.2010 r.
Kontrolujący nie mają uwag do wynagrodzeń lipcowych oraz jak wcześniej wspomniano, do realizacji funduszu premiowego.
Powyższą kontrolą objęto koszty Filharmonii za 2010 r. w wysokości 218 115,61 zł, tj. 6,89% wszystkich kosztów działalności jednostki.

VII.	Zabytkowa Kopalnia Węgla Kamiennego „Guido”
Zabytkowa Kopalnia Węgla Kamiennego „Guido” w Zabrzu, ul. 3 Maja 93, jest gminną instytucją kultury. 
Numer statystyczny jednostki – 240591794. 
Obowiązki dyrektora pełni Pan Leszek Żurek powołany na stanowisko od  dnia 2 lutego 2009 r. na podstawie porozumienia zmieniającego obowiązki dyrektora.
Główną księgową jednostki jest Pani Mirosława Skurtys-Bayer zatrudniona od dnia 7.08.2007 r. w pełnym wymiarze czasu pracy na podstawie umowy o pracę, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych.
Kopalnia na dzień 15 grudnia 2009 r. zatrudniała 59 pracowników na 59 etatach. Rok kontrolowany rozpoczęła z zatrudnieniem 60 osób na 58,75 etatach,  zwiększając je do dnia 15 grudnia 2010 r. do stanu 78 osób na 66 etatach. Średnioroczne zatrudnienie w 2010 roku wynosiło 65,5 etatów i  wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 15,42% (Tabela 1 – Zał. nr 3). 
Zarządzeniem Nr 2/2010 z dnia 30 kwietnia 2010 r. na podstawie art. 69 ust. 1 pkt 3 w powiązaniu z art. 68 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240) ustalono i wprowadzono Regulamin kontroli zarządczej. Wprowadzono także Kodeks etyczny pracowników oraz Procedurę corocznego przeglądu wewnętrznego i stałego monitoringu kodeksu etycznego przez pracowników. Do Regulaminu dołączono:
-	Kwestionariusz samooceny kontroli zarządczej opracowany zgodnie ze standardami kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych określonymi w komunikacie Nr 23 MF z dnia 16 grudnia 2009 r.
-	Procedury kontroli finansowej
W uregulowaniach kontroli zarządczej pominięto dokumentację funkcjonującą dotychczas w jednostce, którą kontrola ta przejęła. Nie wymieniono  wymaganych art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami) zasad (polityki) rachunkowości przyjętych w jednostce oraz innych, określonych bardziej ogólnie, wszystkich przepisów kształtujących całokształt zadań i celów Kopalni, które zgodnie z art. 68 cytowanej wcześniej ustawy o finansach publicznych powinny być przedmiotem kontroli zarządczej. 
Omawiany regulamin wszedł w życie dnia 14 maja 2010 r. Jak więc realizowano wymogi wspomnianej ustawy od początku roku, tj. od kiedy zaczęła obowiązywać. Z informacji podanej w ankiecie wynika, iż w Kopalni funkcjonowanie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej w 2010 r. kierownik zapewnił sobie poprzez wykorzystanie informacji z samooceny kontroli oraz z kontroli wewnętrznych – bliższych danych brak.
Przypominamy, że Zasady organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu wprowadzono zarządzeniem Nr 828/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r.
W zakresie kontroli zarządczej główna księgowa uczestniczyła w 3-dniowym ogólnym szkoleniu księgowych instytucji kultury, obejmującym także zagadnienia kontroli zarządczej, a organizowanym przez MK-Serwis M. Kwiek.
Przychody jednostki w 2008 r. wynosiły 3 798 870,54 zł, w których dotacje stanowiły 76,81%, w 2009 r. – 5 002 526,04 zł, dotacje – 75,31%, a w 2010 roku – 5 070 549,78 zł, przy dotacjach 71,47%. W/w kwoty wskazują, że przychody Kopalni w 2010 r. wzrosły w porównaniu z 2009 r. o 1,36%, przy wzroście dochodów własnych o 17,11% i zmniejszeniu dotacji o 3,80% (Tabela 2 – Zał. nr 4).
Koszty działalności jednostki w 2008 r. wynosiły 3 672 248,77 zł, w 2009 roku – 4 774 398,85 zł, a w 2010 r. – 5 160 720,96 zł. W ostatnim roku wzrosły więc o 8,09% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Koszty wynagrodzeń zajmowały największą pozycję kosztów kontrolowanej jednostki i stanowiły w 2008 r. 43,48% całości kosztów Kopalni,  w 2009 roku – 44,18%, a w 2010 r. – 50,91%. W 2008 r. kształtowały się w wysokości 1 596 564,68 zł, w 2009 r. – 2 109 335,04 zł, a w 2010 r. – 2 627 195,84 zł. Wzrosły więc w roku kontrolowanym w porównaniu z rokiem poprzednim o 24,55% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Podstawowym elementem wynagrodzeń były wynagrodzenia zasadnicze, które w 2008 r. stanowiły 51,53%, w 2009 r. – 54,68%, a w 2010 r. – 57,44% całości wynagrodzeń Kopalni (Tabela 4 – Zał. nr 6). 
Premie pracownicze stanowiły w 2008 r. 24,3%, w 2009 r. – 23,23%, a w 2010 r. – 21,34% wynagrodzeń zasadniczych (Tabela 4 – Zał. nr 6). Fundusz premiowy ustalono w Kopalni w wysokości 25% i do jego realizacji kontrolujący nie mają uwag.
Nagrody natomiast w Kopalni stanowiły odpowiednio: 4,56%, 4,65% i 2,18% środków na wynagrodzenia (Tabela 4 – Zał. nr 6). 
Umów cywilno-prawnych w latach 2008-2010 nie notowano (Tabela 4 – Zał. nr 6). 
Miesięczne wynagrodzenie brutto dla jednego etatu w Kopalni w 2010 r. wyniosło 2 683,63 zł i było niższe od ubiegłorocznego o 13,36%.
Szczegółowej analizie w czasie kontroli poddano wynagrodzenia za miesiąc lipiec 2010 r. Wynika z niej, że wynagrodzenie pracowników w tym miesiącu wyniosło 210 308,90 zł i stanowiło 8,01% całości kosztów wynagrodzeń. 
Podstawowym jego elementem było wynagrodzenie zasadnicze, które w lipcu wyniosło 133 113,73 zł i stanowiło 63,29% miesięcznego wynagrodzenia. Pozostałe jego składniki to:  
-	dodatek za wysługę – 20 789,65 zł  - 15,62% wynagrodzeń zasadniczych,
-	premia                        28 854,75 zł  -  21,68%         „                     „    
-	nagrody                        7 500,00 zł  -    3,57%  całości wynagrodzeń          
-	inne dodatki               20 050,77 zł  -    9,53%      „               „
W innych dodatkach są dodatki funkcyjne i śred. urlopowe – 14 851,44 zł, wynagrodzenia za czas choroby – 2 126,33 zł i dodatki specjalne – 3 073 zł (Tabela 5 – Zał. nr 7). 
W Kopalni obowiązuje Regulamin wynagradzania pracowników Zabytkowej Kopalni Węgla Kamiennego Guido z dnia 10.12.2009 r. Opiera się on na rozporządzeniu Ministra Kultury i Sztuki z dnia 23 kwietnia 1999 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników zatrudnionych w instytucjach kultury prowadzących w szczególności działalność w zakresie upowszechniania kultury (Dz. U. Nr 45, poz. 446), ze zmianą wprowadzoną rozporządzeniem Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 6 listopada 2009 r. (Dz. U. Nr 196, poz. 1516). W ankiecie nie podano, czy w Kopalni wprowadzono zarządzenie Nr 448/KS/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 15 czerwca 2010 r. w sprawie zasad nagradzania dyrektorów instytucji kultury, dla których organem założycielskim jest Gmina Zabrze. 
Kontrolujący nie mają uwag do wynagrodzeń lipcowych oraz jak wcześniej wspomniano, do realizacji funduszu premiowego.
Powyższą kontrolą objęto koszty Kopalni za 2010 r. w wysokości 532 319,38 złotych, tj. 10,31% wszystkich kosztów działalności jednostki.

VIII.	U w a g i    i    w n i o s k i

Kontroli dokonano we wszystkich siedmiu miejskich instytucjach kultury. Z materiałów kontroli wynika, iż na dzień 15 grudnia 2010 r. zatrudnionych w nich było 389 osób na 363,32 etatach. W porównaniu z rokiem poprzednim zatrudnienie w tych jednostkach wzrosło o 3,65% (Tabela 1 – Zał. nr 3). Największy wzrost zatrudnienia zanotowano w ZKWK „Guido” (o 15,42%).
Przychody zabrzańskich instytucji kultury w 2010 r. wyniosły 30 515 145,29 złotych i były wyższe od ubiegłorocznych o 14,41%. Na przychody złożyły się dotacje w kwocie 19 419 265,42 zł (63,64% całości przychodów) oraz dochody własne kontrolowanych jednostek w kwocie 11 095 879,87 zł.
W porównaniu z rokiem 2009 dotacje wzrosły nieznacznie, bo tylko o 1,34% tj. o 255 995,42 zł, a dochody własne, aż o 47,76%, tj. o 3 586 703,35 zł (Tabela 2 – Zał. nr 4). Na wynik ten złożył się przede wszystkim wzrost dochodów własnych w DMiT (o 70,97%), w Filharmonii (o 30,59%) i w ZKWK ”Guido” (o 17,11%).
Koszty działalności instytucji kultury w 2010 r. wyniosły 30 614 186,22 zł i były wyższe od ubiegłorocznych o 11,53%. Największy wzrost kosztów zanotował DMiT (o 30,32%), a najmniejszy Biblioteka (spadek o 0,78%). Znaczącą pozycją kosztów były wynagrodzenia osobowe pracowników (42,17%), które w porównaniu z rokiem poprzednim wzrosły o 7,84% i wyniosły 13 074 455,37 zł (Tabela 3 – Zał. nr 5). Największy wzrost kosztów wynagrodzeń zanotowano w ZKWK „Guido” (o 24,55%), co wiąże się ze wzrostem zatrudnienia, o czym wcześniej wspomnieliśmy.
Podstawowym elementem wynagrodzeń były wynagrodzenia zasadnicze, które w 2010 r. w zabrzańskich instytucjach kultury stanowiły 58,66%, premie – 13,87% wynagrodzeń zasadniczych, a nagrody – 3,76% całości wynagrodzeń osobowych pracowników. Umowy cywilno-prawne (honoraria) z pracownikami kształtowały się na poziomie 1,13% wynagrodzeń osobowych (Tabela 4 – Zał. nr 6).
Miesięczne wynagrodzenie brutto dla jednego etatu w kontrolowanych jednostkach w 2010 r. wynosiło 2 823,70 zł i było niższe od wynagrodzenia roku’09 o 2,61%. Najwyższe zanotowano w Muzeum (3 385,55 zł) i  w DMiT (3 184,22 zł), a najniższe w Filharmonii (2 665,22 zł), w Bibliotece (2 673,26 zł) i w Kopalni „Guido” (2 683,63 zł).
Szczegółowej analizie w ramach niniejszej kontroli poddano wynagrodzenia za miesiąc lipiec 2010 r. Wynika z niej, że wynagrodzenia osobowe  kontrolowanych jednostek wyniosły w tym okresie 1 042 067,73 zł i stanowiły 7,97% całości kosztów wynagrodzeń. Wynagrodzenia zasadnicze stanowiły 62,82%, nagrody – 2,46%, inne dodatki – 16,73% całości wynagrodzeń w kontrolowanym okresie, a dodatki za wysługę lat – 14,42% i premie – 14,20% wynagrodzeń zasadniczych z tego okresu (Tabela 5 – Zał. nr 7) 
W okresie objętym kontrolą nie stwierdzono nieprawidłowości  w wynagrodzeniach instytucji kultury. 
Regulaminy wynagradzania pięciu z nich opracowano na podstawie rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 23 kwietnia 1999 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników zatrudnionych w instytucjach kultury prowadzących w szczególności działalność w zakresie upowszechniania kultury (Dz. U. Nr 45, poz. 446 ze zmianami), a Filharmonii Zabrzańskiej i Teatru Nowego na podstawie rozporządzenia Ministra Kultury i Sztuki z dnia 31 marca 1992 roku w sprawie zasad wynagradzania pracowników niektórych instytucji kultury (Dz. U. Nr 35, poz. 151 ze zmianami). Wszystkie instytucje kultury uaktualniły regulaminy wynagrodzeń o zmiany wprowadzone rozporządzeniami Ministra Kultury i  Dziedzictwa Narodowego z dnia 19 czerwca 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zasad wynagradzania pracowników niektórych instytucji kultury (Dz. U. Nr 122, poz. 784) i z dnia 6 listopada 2009 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie zasad wynagradzania pracowników zatrudnionych w instytucjach kultury prowadzących w szczególności działalność w zakresie upowszechniania kultury (Dz. U. Nr 196, poz. 1516). Wprowadziły także do realizacji zarządzenie Nr 448/KS/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 15 czerwca 2010 r. w sprawie zasad nagradzania dyrektorów instytucji kultury, dla których organem założycielskim jest Gmina Zabrze, chociaż niektóre nie potwierdziły tego w ankiecie. 
Realizacja funduszu premiowego w instytucjach kultury nie budzi zastrzeżeń kontrolujących poza Muzeum, z którego kierownictwem omówiono uwagi opisane w części szczegółowej raportu.
Kontrolujący przypominają, że zgodnie z art. 69 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, od 1 stycznia 2010 r. kierownik jednostki odpowiada za zapewnienie funkcjonowania adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej. W praktyce zabrzańskich instytucji kultury realizacja tego wymogu ustawy przedstawia się dobrze. Wszystkie kontrolowane jednostki zorganizowały systemy kontroli zarządczej, a pierwsze wyniki ich funkcjonowania pokażą przedsięwzięcia kontrolne przewidziane w  § 29 Zasad organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu, wprowadzonych zarządzeniem Nr 828/BK /2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r., zobowiązujące kierowników jednostek do składania rocznych informacji o systemie kontroli zarządczej. 
Z raportu wynika, iż niektóre instytucje kultury miały problem z właściwym określeniem podstawy prawnej wprowadzenia systemu kontroli zarządczej w jednostce. Zawiera ją cytowany wyżej art. 69 ust. 1 pkt 3 ustawy oraz § 7 w/w Zasad... , który zobowiązuje kierowników miejskich jednostek organizacyjnych do określenia zasad kontroli zarządczej w kierowanych jednostkach, w szczególności w zakresie wyznaczania celów i zadań, identyfikacji, analizy i reakcji na ryzyko, a także monitorowania realizacji wyznaczonych celów i zadań. 
Do tworzenia, oceny i doskonalenia systemu kontroli zarządczej należy wykorzystać wskazówki zawarte  w Standardach kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych, stanowiących załącznik do komunikatu Nr 23 Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2009 r. 
Niektóre jednostki uznały, że tworzony system kontroli zarządczej jest czymś zupełnie nowym i należy ją zacząć od zera. Niektóre zapominały o dotychczasowych przepisach wewnętrznych określających procedury kontroli finansowej, czy regulaminach i instrukcjach określających zagadnienia kontroli wewnętrznej. Należy pamiętać, że system kontroli zarządczej jest pojęciem najszerszym z wszystkich wymienionych kontroli i obejmuje całokształt zagadnień związanych z działalnością jednostki. Dlatego powinien wykorzystać cały pakiet dokumentów wewnętrznych funkcjonujących w jednostce. Nie wolno również zapomnieć o wymaganych art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami) zasadach (polityce) rachunkowości przyjętych w jednostce. Polityka rachunkowości powinna zawierać przede wszystkim informacje dotyczące:
-	określenia roku obrotowego i wchodzących w jego skład okresów sprawozdawczych,
-	metod wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego,
-	sposobu prowadzenia ksiąg rachunkowych oraz systemu służącego ochronie danych i zbiorów, w tym dowodów księgowych, ksiąg rachunkowych i innych dokumentów stanowiących podstawę dokonanych w nich zapisów.
W sposobie prowadzenia ksiąg rachunkowych powinien znaleźć się co najmniej wykaz ksiąg rachunkowych, a przy prowadzeniu ich przy użyciu komputera – wykaz zbiorów danych tworzących księgi rachunkowe na komputerowych nośnikach danych z określeniem ich struktury, wzajemnych powiązań oraz ich funkcji w organizacji całości ksiąg rachunkowych i w procesach przetwarzania danych.
Wspomniane wcześniej Zasady … w § 18 stwierdzają, że na dokumentację systemu kontroli zarządczej składają się w szczególności: uchwały organu stanowiącego, zarządzenia Prezydenta, kierownika jednostki, regulaminy, procedury określające zasady gospodarki finansowej, procedury określające zasady kontroli wykonywania gospodarki finansowej, instrukcje, polityki, upoważnienia i pełnomocnictwa, dokumenty określające zakres obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności pracowników oraz inne dokumenty wewnętrzne. Dodać do nich trzeba konstytucję, ustawy i przepisy wykonawcze do nich (rozporządzenia) dot. zagadnień objętych działalnością jednostki.
Problemem dla kontrolowanych jednostek okazał się także ustawowy wymóg wejścia w życie przepisów dot. kontroli zarządczej z dniem 1 stycznia 2010 roku. Stosowano różne rozwiązania w tym zakresie, ale najbardziej właściwym, niezależnie od daty wprowadzenia systemu formalnie, wydaje się rozwiązanie zastosowane przez wiele z ponad stu jednostek organizacyjnych gminy, które zamieściły w zarządzeniu formułę: „Wchodzi w życie z dniem podpisania z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2010 r.” Jednostce, która zastosowała takie rozwiązanie, nie można zarzucić opieszałości we wprowadzaniu wymogów ustawowych, bo jak już wcześniej wspomniano system kontroli zarządczej jest kontynuacją dotychczasowych działań w tym zakresie, rozszerzonych o nowe pojęcia (np. ryzyko). 
O obowiązku zapewnienia funkcjonowania kontroli zarządczej w miejskich jednostkach organizacyjnych przypomniał ich kierownikom Prezydent Miasta zarządzeniem Nr 828/BK/2010 z dnia 23 września 2010 r., które już wcześniej przywołano. 
Kontrolujący proponują kontynuowanie prac nad dokumentami wprowadzającymi system kontroli zarządczej, załączonymi do badań ankietowych, oraz ich bieżącą analizę, celem optymalnego dostosowania do zdarzeń, które rzeczywiście występują w poszczególnych instytucjach kultury. 
Z pisma Podsekretarza Stanu Ministerstwa Finansów Nr DA6/4095/NWX /2010/775 z dnia 29 stycznia 2010 r. kierowanego do wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, starostów i marszałków województw (Zał. nr 8) wynika, że: „efektywne funkcjonowanie kontroli zarządczej wymaga aktywnego działania ze strony kierownika jednostki i wszystkich osób na stanowiskach kierowniczych, które mają udział w zarządzaniu jednostką – obowiązków i zadań w zakresie kontroli zarządczej nie można przydzielić lub ograniczyć do jednej komórki organizacyjnej.” Wynika z niego także, iż kontrola zarządcza jest systemem złożonym, który ma za zadanie sprawić, aby samorządowa jednostka organizacyjna i jednostka samorządu terytorialnego osiągnęły cele przed nimi postawione.
Kontrola zarządcza może być realizowana poprzez samokontrolę oraz kontrolę funkcjonalną w ramach powierzonego nadzoru. Żadna z kontrolowanych instytucji kultury nie ma warunków i nie będzie realizować jej poprzez kontrolę instytucjonalną, choć stwierdzenia takie ujawniono w niektórych  regulaminach.
W wyjaśnieniach do niniejszego raportu należy odnieść się tylko do nieprawidłowości dotyczących wynagrodzeń oraz realizacji funduszu premiowego, opisanych w części szczegółowej raportu. Uwagi dotyczące systemu kontroli zarządczej proszę wykorzystać w działaniach doskonalących go.
Termin dostarczenia do Biura Kontroli w/w wyjaśnień  –  upływa z dniem 18 marca 2011 r.

Na powyższych ustaleniach czynności kontrolne zakończono. 
Raport z kontroli składa się z 25 kart. Jego integralną część stanowi 8 załączników na 12 kartach.

Kierownik każdej kontrolowanej jednostki został poinformowany o przysługującym mu z mocy przepisów § 54 Regulaminu kontroli wewnętrznej prawie zgłoszenia w terminie 7 dni zastrzeżeń, co do konkretnych faktów utrwalonych w niniejszym raporcie.
Raport z kontroli służy wyłącznie do użytku wewnętrznego. 
Udostępnianie informacji w nim zawartych następuje z zachowaniem przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, ustawy o tajemnicy skarbowej i ustawy o dostępie do informacji publicznej. 
Raport niniejszy sporządzono w czterech jednobrzmiących egzemplarzach i po odczytaniu podpisano.
Jeden egzemplarz raportu (wyciąg dot. każdej oddzielnie jednostki organizacyjnej) przekazano kierownikowi kontrolowanej jednostki.

                                                   Kontrolujący:

                                                                           1. …………………………                              

                                                                      2.  …………………………

Zabrze, dnia 18 lutego 2011 r.