R a p o r t
z kontroli problemowej Nr P6/2011
przeprowadzonej w miejskich 
zakładach opieki zdrowotnej

Kontrolę w dniach od 21 do 28 lutego 2011 r. przeprowadzili:
1.	mgr  Zbigniew   F r u k – główny specjalista,
2.	mgr  Halina   B a ł a t a – inspektor,
z Biura Kontroli Urzędu Miejskiego w Zabrzu, działający na podstawie Zarządzenia Nr 952/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 21 października 2010 roku w sprawie przeprowadzenia kontroli wykonania budżetów w 2010 r. oraz pozyskania informacji dotyczących funkcjonowania systemu kontroli zarządczej w miejskich zakładach opieki zdrowotnej (Zał. nr 1). Kontrolę przeprowadzono przy użyciu opracowanego wzoru ankiety (Zał. nr 2).

Przedmiotem kontroli były następujące zagadnienia: 
1.	Podjęte działania zmierzające do ustalenia w jednostce systemu kontroli zarządczej, o którym mowa w art. 68 i 69 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych, przy uwzględnieniu standardów określonych w komunikacie nr 23 przez Ministra Finansów,
2.	Wykonanie budżetu jednostki w 2010 r., ze zwróceniem szczególnej uwagi na wynagrodzenia osobowe.

Kontrolą objęto koszty miejskich zakładów opieki zdrowotnej z 2010 r. 

Ustalenia kontroli zawarte zostały w kolejnych rozdziałach: 
I.	SP ZOZ Ośrodek Rehabilitacji Dzieci Niepełnosprawnych           str.    2   
II.	SP ZOZ Ośrodek Profilaktyki i Leczenia Uzależnień                    str.    5  
III.	U w a g i   i   w n i o s k i                                                                str.    8 
Każdy z powyższych rozdziałów omawia kolejno oba kontrolowane zagadnienia w poszczególnych zakładach opieki zdrowotnej. Szczegółowe ustalenia kontroli w każdej jednostce poprzedzone zostały krótkimi ustaleniami ogólnymi, nawiązującymi do ustaleń roku poprzedniego.

I.	 SP ZOZ  Ośrodek Rehabilitacji Dzieci Niepełnosprawnych
Ośrodek Rehabilitacji Dzieci Niepełnosprawnych w Zabrzu, ul. 3 Maja 10, jest miejskim zakładem opieki zdrowotnej. 
Numer statystyczny – 273535896. 
Jego kierownikiem od dnia 1 października 1998 roku jest Pani Teresa Pyrkosz, powołana na stanowisko w drodze konkursu (uchwała Zarządu Miasta nr 403/98 z dnia 28.09.1998 r.
Główną księgową jednostki jest Pani Aneta Barczyk-Szczerbanowska zatrudniona od dnia 1.07.1998 r. na podstawie umowy o pracę, jako księgowa, a od 1.07.2004 r. na stanowisku głównej księgowej, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych.
Ośrodek na dzień 15 grudnia 2009 r. zatrudniał 13 osób na 12,375 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął z takim samym zatrudnieniem, a zatrudnienie na dzień 15 grudnia 2010 r. wynosiło 13 osób na 11,875 etatach. Średnioroczne zatrudnienie w 2010 r. wyniosło 12,188 etatów i zmalało w porównaniu z rokiem poprzednim o 1,52%.
Zarządzeniem nr I/2011 z dnia 3 stycznia 2011 r. na podstawie art. 69 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157 poz. 1240) „wdrożono” procedury kontroli zarządczej w SPZOZ-ORDN. W skład systemu kontroli zarządczej Ośrodka wchodzi ponadto:
-	Zarządzenie nr I/1/2011 z dnia 3.01.2011 r. – Kodeks etyki pracowników SPZOZ-ORDN w Zabrzu z oświadczeniem pracownika o zapoznaniu się z jego postanowieniami i ze zobowiązaniem do przestrzegania zasad z niego wynikających,
-	Zarządzenie nr I/2/2011 z dnia 3.01.2011 r. w sprawie zasad oceny pracowników i jednostki przez pacjentów w SPZOZ-ORDN w Zabrzu z arkuszem oceny,
-	Zarządzenie nr I/3/2011 z dnia 3.01.2011 r. dot. organizacji i komunikacji w SPZOZ-ORDN w Zabrzu ze wzorami: powierzenia obowiązków i odpowiedzialności głównemu księgowemu, powierzenia obowiązków i odpowiedzialności z zakresu rachunkowości, pełnomocnictwa/ upowanienia do wykonywania czynności w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, do zaciągania zobowiązań/ zatwierdzania do zapłaty, rejestru wydanych upoważnień i pełnomocnictw, planu szkoleń oraz ankiety jakości szkolenia,
-	Zarządzenie nr I/4/2011 z dnia 3.01.2011 r. w sprawie zasad rejestrowania procedur kontroli zarządczej w SPZOZ-ORDN w Zabrzu,
-	Zarządzenie nr I/5/2011 z dnia 3.01.2011 r. dot. planowania w SPZOZ -ORDN w Zabrzu,
-	Zarządzenie nr I/6/2011 z dnia 3.01.2011 r. dot. identyfikacji i szacowania ryzyka w SPZOZ-ORDN w Zabrzu,
-	Zarządzenie nr I/7/2011 z dnia 3.01.2011 r. w sprawie kontroli i obiegu dokumentów księgowych w SPZOZ-ORDN w Zabrzu ze schematami obiegu i kontroli dokumentów księgowych i nie księgowych oraz wykazami osób upoważnionych do kontroli dokumentów – merytorycznej i formalno-rachunkowej,
-	Zarządzenie nr I/8/2011 z dnia 3.01.2011 r. dotyczące składania zamówień i dokonywania zakupów do 14 tys. EURO SPZOZ-ORDN w Zabrzu,
-	Zarządzenie nr I/9/2011 z dnia 3.01.2011 r. dot. kontroli należności i zobowiązań SPZOZ-ORDN w Zabrzu,
-	Zarządzenie nr I/10/2011 z dnia 3.01.2011 r. dot. zasad zaciągania zobowiązań oraz dokonywania kontroli wstępnej w SPZOZ-ORDN w Zabrzu.
Kontrolujący przypominają o konieczności posiadania wymaganych art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami) zasad (polityki) rachunkowości przyjętych w jednostce.
Przypominają także, że Zasady organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu wprowadzono zarządzeniem Nr 828/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r.
Funkcjonowanie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej w 2011 r. kierownik jednostki zapewnił sobie poprzez wykorzystanie informacji z samooceny kontroli zarządczej przeprowadzonej z uwzględnieniem standardów tej kontroli. Nie określono w ankiecie jak realizowano wymogi ustawy w tym zakresie w poprzednim roku, bo jak wynika z powyższych ustaleń, system kontroli zorganizowano z rocznym opóźnieniem. 
W zakresie kontroli zarządczej główna księgowa uczestniczyła w jednodniowym szkoleniu organizowanym dnia 10 czerwca 2010 r. w Katowicach przez Biuro Audytorskie „FK-Bad” Sp. z o.o. w Krakowie.
Przychody jednostki w 2008 r. wynosiły 626 058,61 zł, a w nich przychody ze świadczonych usług – 620 112,16 zł i stanowiły 99,05% całości przychodów, przychody z działalności pomocniczej – 5 946,45 zł (0,95%) oraz darowizny – 4 000,00 zł, tj. 0,59% wszystkich przychodów. Na przychody z działalności pomocniczej składały się: zmiana stanu produktów, przychody finansowe z odsetek od środków pieniężnych na rachunkach bankowych oraz pozostałe przychody operacyjne.
W 2009 r. przychody Ośrodka wzrosły do 642 922,37 zł, tj. o 2,69%. Przychody ze świadczonych usług wzrosły o 3,08% do 639 237,44 zł i stanowiły 99,43% całości przychodów, przychody z działalności pomocniczej zmalały o 23,6% do 4 542,93 zł tj. 0,57% wszystkich przychodów. Na przychody z działalności pomocniczej składały się: przychody finansowe z odsetek od środków pieniężnych na rachunkach bankowych (3 687,53 zł) oraz pozostałe przychody operacyjne (855,40 zł).
W 2010 r. przychody Ośrodka zmalały o 0,26% do kwoty 641 264,67 zł. Przychody ze świadczonych usług o 0,1% do 638 622,19 zł i stanowiły 99,59% całości przychodów, a przychody z działalności pomocniczej zmalały o 41,83% do 2 642,48 zł, tj. do 0,41% wszystkich przychodów. Składały się na nie podobnie jak w roku poprzednim: przychody finansowe z odsetek od środków pieniężnych na rachunkach bankowych (2 415,58 zł) oraz pozostałe przychody operacyjne (226,90 zł).
Koszty działalności jednostki w 2008 r. wynosiły 609 081,78 zł, a  w nich wynagrodzenia – 375 323,72 zł, które stanowiły 61,62% tych kosztów. 
W 2009 r. koszty działalności Ośrodka wzrosły do kwoty 650 519,48 zł, tj. o 6,8%, przy wzroście wynagrodzeń o 20,3% do 451 544,63 zł stanowiących 69,41% wszystkich kosztów. 
W roku kontrolowanym w porównaniu z rokiem poprzednim koszty wzrosły do 661 646,13 zł, czyli o 1,71%. Wynagrodzenia natomiast wzrosły o 0,27% do kwoty 452 744,67 zł i stanowiły 68,43% wszystkich kosztów.
Podstawowym elementem wynagrodzeń były wynagrodzenia zasadnicze, które w 2010 r. wyniosły 281 978,17 zł, tj. 62,28% całości wynagrodzeń.
Premie pracownicze 68 788,73 zł – 24,4% wynagrodzeń zasadniczych. 
Miesięczne wynagrodzenie brutto dla jednego etatu w Ośrodku w 2009 r. wyniosło 3 095,56 zł i było wyższe od ubiegłorocznego o 1,8%.
Szczegółowej analizie w czasie kontroli poddano wynagrodzenia za miesiąc lipiec 2010 r. Wynika z niej, że wynagrodzenie pracowników w tym miesiącu wyniosło 31 965,40 zł i stanowiło 7,06% całości kosztów wynagrodzeń. Złożyły się na nie:
-  wynagrodzenie zasadnicze 22 870,00 zł, co stanowiło 71,55% lipcowego wynagrodzenia, 
-	dodatek za wysługę      3 907,40 zł  - 17,09% wynagrodzeń zasadniczych,
-	premia                          5 188,00 zł  - 22,68%         „                     „                             
Wynagrodzenia w Ośrodku reguluje Regulamin wynagradzania pracowników SP ZOZ – Ośrodek Rehabilitacji Dzieci Niepełnosprawnych w Zabrzu obowiązujący od dnia 1 stycznia 2008 r. opracowany na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 8 czerwca 1999 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 52, poz. 543 ze zmianami). Do regulaminu wprowadzono zmiany wynikające z rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 maja 2009 r. (Dz. U. Nr 83, poz. 699) – zmiana tabeli miesięcznych stawek wynagrodzenia zasadniczego.
Fundusz premiowy ustalono w Ośrodku w wysokości 40% wynagrodzeń zasadniczych – Regulamin premiowania pracowników SP ZOZ ORDN w Zabrzu z dnia 15.05.2008 r. Z nagród wypłacane są tylko jubileuszowe. 
Do wynagrodzeń lipcowych oraz realizacji funduszu premiowego kontrolujący nie wnoszą uwag.
Powyższą kontrolą objęto koszty Ośrodka za 2009 r. w kwocie 95 566,13 zł  tj. 14,4% wszystkich kosztów działalności jednostki.

II.	  SP ZOZ  Ośrodek Profilaktyki i Leczenia Uzależnień
Ośrodek Profilaktyki i Leczenia Uzależnień w Zabrzu, Park Hutniczy 6, jest miejskim zakładem opieki zdrowotnej. 
Numer statystyczny – 276116349. 
Jego dyrektorem od dnia 1 lutego 1999 r. jest Pani Małgorzata Kowalcze, powołana na stanowisko uchwałą nr 27/99 Zarządu Miasta Zabrze z dnia 29 stycznia 1999 r.
Główną księgową jednostki jest Pani Marianna Papaj zatrudniona od dnia 1.02.1999 r. na podstawie umowy o pracę, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych.
Ośrodek na dzień 15 grudnia 2009 r. zatrudniał 28 osób na 25,80 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął z zatrudnieniem 27 osób na 24,80 etatach, a w dniu 15 grudnia 2010 r. wynosiło ono 32 osoby na 27,55 etatach.
Średnioroczne zatrudnienie w 2010 r. wyniosło 26,06 etatów i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 2,34%.
Zarządzeniem nr 1 z dnia 1 lipca 2010 r. na podstawie art. 69 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157 poz. 1240) „wdrożono” procedury kontroli zarządczej w SPZOZ-OPiLU. Z zarządzenia wynika, że jednocześnie wdrożono w Ośrodku:
-	Zarządzenie nr 1.1 w sprawie zasad rejestrowania kontroli zarządczej,
-	Zarządzenie nr 1.2 wprowadzające Kodeks etyki z oświadczeniem pracowników,
-	Zarządzenie nr 1.3 w sprawie zasad oceny Ośrodka przez pacjentów,
-	Zarządzenie nr 1.4 dot. organizacji i komunikacji wewnętrznej,
-	Zarządzenie nr 1.5 dot. identyfikacji i szacowania ryzyka,
-	Zarządzenie nr 1.6 dotyczące planowania,
-	Zarządzenie nr 1.7 w sprawie kontroli i obiegu dokumentów księgowych, 
-	Zarządzenie nr 1.8 dot. składania zamówień i dokonywania zakupów do 14 tys. EURO,
-	Zarządzenie nr 1.9 dot. kontroli należności i zobowiązań,
-	Zarządzenie nr 1.10 dotyczące zasad zaciągania zobowiązań oraz dokonywania kontroli wstępnej w jednostce,
-	Zarządzenie nr 1.11 dot. instrukcji kontroli wewnętrznej.
Kontrolujący przypominają o konieczności posiadania wymaganych art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami) zasad (polityki) rachunkowości przyjętych w jednostce.
Przypominają także, że Zasady organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu wprowadzono zarządzeniem Nr 828/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r.
Funkcjonowanie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej w 2011 r. kierownik jednostki zapewnił sobie poprzez wykorzystanie informacji z:
-	samooceny kontroli zarządczej przeprowadzonej z uwzględnieniem standardów tej kontroli,
-	monitoringu realizacji celów i zadań,
-	systemu zarządzania ryzykiem,
-	kontroli wewnętrznych,
-	kontroli zewnętrznych, 
Nie określono w ankiecie jak realizowano wymogi ustawy w tym zakresie do dnia 1 września 2010 r. tj. do czasu wejścia w życie powyższego systemu.
W zakresie kontroli zarządczej dyrektor i główna księgowa uczestniczyły w 8-godzinnym szkoleniu organizowanym przez Biuro Audytorskie „FK-Bad” Sp. z o.o. w Krakowie.
Przychody jednostki w 2008 r. wynosiły 1 670 001,43 zł, a w nich przychody ze świadczonych usług – 1 664 358,04 zł i stanowiły 99,66%  całości przychodów, przychody z działalności pomocniczej – 5 643,39 zł, tj. 0,34% wszystkich przychodów. Na przychody z działalności pomocniczej składały się: różne wpłaty i opłaty oraz przychody finansowe z odsetek od środków pieniężnych na rachunkach bankowych.
W 2009 r. przychody Ośrodka wzrosły do 1 883 495,31 zł, tj. o 12,78%.  Przychody ze świadczonych usług wzrosły o 12,40% do 1 870 712,70 zł i stanowiły 99,32% całości przychodów, przychody z działalności pomocniczej wzrosły o 91,07% do 10 782,61 zł tj. 0,57% wszystkich przychodów. Na przychody z działalności pomocniczej składały się: różne wpłaty i opłaty (547,59 zł), sprzedaż książek (1 592,50 zł) oraz przychody finansowe z odsetek od środków pieniężnych na rachunkach bankowych (8 642,52 zł). Darowizna na cele statutowe w kwocie 2 000,00 zł stanowiła 0,11% całości przychodów Ośrodka.
W 2010 r. przychody Ośrodka wzrosły o 4,77% do kwoty 1 973 292,71 zł. Przychody ze świadczonych usług wzrosły o 4,69% do 1 958 359,10 zł i stanowiły 99,24% całości przychodów, a przychody z działalności pomocniczej zmalały o 7,87% do 9 933,61 zł, tj. do 0,50% wszystkich przychodów. Składały się na nie podobnie jak w roku poprzednim: różne wpłaty i opłaty (2 007,77 zł) oraz przychody finansowe z odsetek od środków pieniężnych na rachunkach bankowych (7 925,84 zł).
W roku kontrolowanym w przychodach Ośrodka zanotowano darowiznę na działalność statutową – 5 000,00 zł tj. 0,26% przychodów.
Koszty działalności jednostki w 2008 r. wynosiły 1 461 093,33 zł, a  w nich wynagrodzenia – 967 563,66 zł, które stanowiły 66,22% tych kosztów. 
W 2009 r. koszty działalności Ośrodka wzrosły do kwoty 1 778 954,04 zł, tj. o 21,75%, przy wzroście wynagrodzeń o 25,16% do 1 211 044,18 zł stanowiących 68,08% wszystkich kosztów. 
W roku kontrolowanym w porównaniu z rokiem poprzednim koszty wzrosły do 1 877 564,93 zł, czyli o 5,54%. Wynagrodzenia natomiast o 5,15% do kwoty 1 273 441,40 zł i stanowiły 67,82% wszystkich kosztów.
Podstawowym elementem wynagrodzeń były wynagrodzenia zasadnicze, które w 2010 r. wyniosły 792 644,48 zł, tj. 62,24% całości wynagrodzeń.
Premie pracownicze 208 849,14 zł – 26,35% wynagrodzeń zasadniczych i były niższe od ubiegłorocznych o blisko 20%.
Miesięczne wynagrodzenie brutto dla jednego etatu w Ośrodku w 2010 r. wyniosło 4 072,15 zł i było wyższe od ubiegłorocznego o 2,69%.
Szczegółowej analizie w czasie kontroli poddano wynagrodzenia za miesiąc lipiec 2010 r. Wynika z niej, że wynagrodzenie pracowników w tym miesiącu wyniosło 95 476,37 zł i stanowiło 7,50% całości kosztów wynagrodzeń. Złożyły się na nie:
-  wynagrodzenie zasadnicze 69 065,50 zł, co stanowiło 72,34% lipcowego wynagrodzenia, 
-	dodatek za wysługę      9 655,18 zł  - 13,98% wynagrodzeń zasadniczych,
-	premia                        12 611,28 zł  - 18,26%         „                     „    
-	inne dodatki                 4 144,41 zł  -   4,34% lipcowych wynagrodzeń  
Na inne dodatki złożyły się: dodatki funkcyjne – 3 417,78 zł, wynagrodzenie za czas choroby – 579,88 zł i dodatek za koordynację jakości – 146,75 zł. 
Wynagrodzenia w Ośrodku od 1.04.2010 r. reguluje ujednolicony Regulamin wynagradzania w SP ZOZ Ośrodeku Profilaktyki i Leczenia Uzależnień w Zabrzu wprowadzony zarządzeniem nr 1/2010 z dnia 15 marca 2010 r., a opracowany na postawie rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 8 czerwca 1999 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 52, poz. 543 ze zmianami) W regulaminie dokonano zmiany wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 22 maja 2009 r. (Dz. U. Nr 83, poz. 699) – zmiana tabeli miesięcznych stawek wynagrodzenia zasadniczego, obowiązującej w całym roku objętym kontrolą.
Fundusz premiowy ustalono w Ośrodku w wysokości 45% wynagrodzeń zasadniczych – Regulamin premiowania pracowników zatrudnionych w SP ZOZ OPiLU w Zabrzu będący załącznikiem do wymienionego wcześniej Regulaminu wynagradzania. Z nagród wypłacane są tylko jubileuszowe. 
Do wynagrodzeń lipcowych oraz realizacji funduszu premiowego kontrolujący nie wnoszą uwag.
Powyższą kontrolą objęto koszty Ośrodka za 2009 r. w wysokości 291 714,23 zł, tj. 15,54% wszystkich kosztów działalności jednostki.

III.	U w a g i    i    w n i o s k i

Kontroli dokonano w dwóch samodzielnych publicznych zakładach opieki zdrowotnej gminy Zabrze. Z materiałów kontroli Ośrodków wynika, iż na dzień 15 grudnia 2010 roku zatrudnionych w nich było 45 osób na 39,43 etatach, a średnioroczne zatrudnienie wyniosło 38,25 etatów. W porównaniu z rokiem poprzednim średnioroczne zatrudnienie w tych jednostkach wzrosło o 1,11%.
Przychody Ośrodków w 2010 r. wyniosły 2 614 557,38 zł i były wyższe od ubiegłorocznych o 8,57%. Przychody niemal w całości pochodziły ze świadczonych usług zdrowotnych i wyniosły 2 596 981,29 zł (99,33%). W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosły o 8,60%. 
Koszty działalności ZOZ w 2010 r. wyniosły 2 539 211,06 zł i były wyższe od ubiegłorocznych o 5,80%. Największą pozycją kosztów były wynagrodzenia osobowe pracowników (67,98%), które w porównaniu z rokiem poprzednim wzrosły o 3,83% i wyniosły 1 726 186,07 zł. 
Podstawowym elementem wynagrodzeń były wynagrodzenia zasadnicze, które w 2010 r. w zabrzańskich ZOZ stanowiły 62,25% całości wynagrodzeń, a premie – 25,84% wynagrodzeń zasadniczych. 
Szczegółowej analizie w ramach niniejszej kontroli poddano wynagrodzenia za miesiąc lipiec 2010 r. Wynika z niej, że wynagrodzenia osobowe pracowników kontrolowanych jednostek wyniosły w tym m-cu 127 441,77 zł i stanowiły 7,38% całości kosztów wynagrodzeń. Wynagrodzenia zasadnicze stanowiły 72,14%, a inne dodatki – 3,25% całości wynagrodzeń lipcowych,  premie – 19,36%, a dodatki za wysługę lat – 14,75% wynagrodzeń zasadniczych.
W miesiącu poddanym kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości w zakresie realizacji kosztów wynagrodzeń pracowniczych oraz funduszu premiowego. Regulaminy  wynagradzania i premiowania opracowano na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 8 czerwca 1999 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 52, poz. 543 ze zmianami). 
Kontrolujący przypominają, że zgodnie z art. 69 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, od 1 stycznia 2010 r. kierownik jednostki odpowiada za zapewnienie funkcjonowania adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej. W praktyce zabrzańskich zakładów opieki zdrowotnej realizacja tego wymogu ustawy przedstawia się dobrze. Kontrolowane jednostki zorganizowały systemy kontroli zarządczej, a pierwsze wyniki ich funkcjonowania pokażą przedsięwzięcia kontrolne przewidziane w  § 29 Zasad organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu, wprowadzonych zarządzeniem Nr 828/BK /2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r., zobowiązujące kierowników jednostek do składania rocznych informacji o systemie kontroli zarządczej. 
Z raportu wynika, iż jednostki nie miały problemu z właściwym określeniem podstawy prawnej wprowadzenia systemu kontroli zarządczej. Zawiera ją cytowany wyżej art. 69 ust. 1 pkt 3 ustawy oraz § 7 w/w Zasad... , który zobowiązuje kierowników miejskich jednostek organizacyjnych do określenia zasad kontroli zarządczej w kierowanych jednostkach, w szczególności w zakresie wyznaczania celów i zadań, identyfikacji, analizy i reakcji na ryzyko, a także monitorowania realizacji wyznaczonych celów i zadań. 
Kontrolujący przypominają, że system kontroli zarządczej jest pojęciem najszerszym z wszystkich stosowanych dotychczas kontroli i obejmuje całokształt zagadnień związanych z działalnością jednostki. Dlatego powinien wykorzystać cały pakiet dokumentów wewnętrznych funkcjonujących w jednostce. Nie wolno również zapomnieć o wymaganych art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami) zasadach (polityce) rachunkowości przyjętych w jednostce. Polityka rachunkowości powinna zawierać przede wszystkim informacje dotyczące:
-	określenia roku obrotowego i wchodzących w jego skład okresów sprawozdawczych,
-	metod wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego,
-	sposobu prowadzenia ksiąg rachunkowych oraz systemu służącego ochronie danych i zbiorów, w tym dowodów księgowych, ksiąg rachunkowych i innych dokumentów stanowiących podstawę dokonanych w nich zapisów.
W sposobie prowadzenia ksiąg rachunkowych powinien znaleźć się co najmniej wykaz ksiąg rachunkowych, a przy prowadzeniu ich przy użyciu komputera – wykaz zbiorów danych tworzących księgi rachunkowe na komputerowych nośnikach danych z określeniem ich struktury, wzajemnych powiązań oraz ich funkcji w organizacji całości ksiąg rachunkowych i w procesach przetwarzania danych.
Wspomniane wcześniej Zasady … w § 18 stwierdzają, że na dokumentację systemu kontroli zarządczej składają się w szczególności: uchwały organu stanowiącego, zarządzenia Prezydenta, kierownika jednostki, regulaminy, procedury określające zasady gospodarki finansowej, procedury określające zasady kontroli wykonywania gospodarki finansowej, instrukcje, polityki, upoważnienia i pełnomocnictwa, dokumenty określające zakres obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności pracowników oraz inne dokumenty wewnętrzne. Dodać do nich trzeba konstytucję, ustawy i przepisy wykonawcze do nich (rozporządzenia) dot. zagadnień objętych działalnością jednostki.
Problemem dla kontrolowanych jednostek okazał się tylko ustawowy wymóg wejścia w życie przepisów dot. kontroli zarządczej z dniem 1 stycznia 2010 roku. Najbardziej właściwym, niezależnie od daty wprowadzenia systemu formalnie, wydaje się rozwiązanie stosowane przez wiele jednostek organizacyjnych gminy, które zamieściły w zarządzeniu formułę: „Wchodzi w życie z dniem podpisania z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2010 r.” Jednostce, która zastosowała takie rozwiązanie, nie można zarzucić opieszałości we wprowadzaniu wymogów ustawowych, bo jak już wcześniej wspomniano system kontroli zarządczej jest kontynuacją dotychczasowych działań w tym zakresie, rozszerzonych o nowe pojęcia (np. ryzyko). 
O obowiązku zapewnienia funkcjonowania kontroli zarządczej w miejskich jednostkach organizacyjnych przypomniał ich kierownikom Prezydent Miasta zarządzeniem Nr 828/BK/2010 z dnia 23 września 2010 r., które już wcześniej przywołano. 
Kontrolujący proponują kontynuowanie prac nad dokumentami wprowadzającymi system kontroli zarządczej, załączonymi do badań ankietowych, oraz ich bieżącą analizę, celem optymalnego dostosowania do zdarzeń, które rzeczywiście występują w poszczególnych ZOZ-ch. 
Z pisma Podsekretarza Stanu Ministerstwa Finansów Nr DA6/4095/NWX /2010/775 z dnia 29 stycznia 2010 r. kierowanego do wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, starostów i marszałków województw (Zał. nr 3) wynika, że: „efektywne funkcjonowanie kontroli zarządczej wymaga aktywnego działania ze strony kierownika jednostki i wszystkich osób na stanowiskach kierowniczych, które mają udział w zarządzaniu jednostką – obowiązków i zadań w zakresie kontroli zarządczej nie można przydzielić lub ograniczyć do jednej komórki organizacyjnej.” Wynika z niego także, iż kontrola zarządcza jest systemem złożonym, który ma za zadanie sprawić, aby samorządowa jednostka organizacyjna i jednostka samorządu terytorialnego osiągnęły cele przed nimi postawione.
Kontrola zarządcza może być realizowana poprzez samokontrolę oraz kontrolę funkcjonalną w ramach powierzonego nadzoru. 

Na powyższych ustaleniach czynności kontrolne zakończono. Raport z kontroli składa się z 11 kart. Jego integralną część stanowią 3 załączniki na 7 kartach, o których wspomniano w treści.

Kierownik każdej kontrolowanej jednostki został poinformowany o przysługującym mu z mocy przepisów § 54 Regulaminu kontroli wewnętrznej prawie zgłoszenia w terminie 7 dni zastrzeżeń, co do konkretnych faktów utrwalonych w niniejszym raporcie.
Raport z kontroli służy wyłącznie do użytku wewnętrznego. 
Udostępnianie informacji w nim zawartych następuje z zachowaniem przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, ustawy o tajemnicy skarbowej i ustawy o dostępie do informacji publicznej. 
Raport niniejszy sporządzono w czterech jednobrzmiących egzemplarzach i po odczytaniu podpisano.
Jeden egzemplarz raportu (wyciąg dot. każdej oddzielnie jednostki organizacyjnej) przekazano kierownikowi kontrolowanej jednostki.

                                                   Kontrolujący:

                                                                           1. …………………………

                                                                           2. …………………………
Zabrze, dnia 28 lutego 2011 r.