R  a  p  o  r  t
z kontroli problemowej Nr P8/2011przeprowadzonej                              w pozostałych jednostkach organizacyjnych Gminy Zabrze
Kontrolę w dniach od 3 do 30 marca 2011 r. przeprowadzili:
1.	mgr  Zbigniew   F r u k – główny specjalista,
2.	mgr  Halina   B a ł a t a – inspektor,
z Biura Kontroli Urzędu Miejskiego w Zabrzu, działający na podstawie Zarządzenia Nr 952/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 21 października 2010 roku w sprawie przeprowadzenia kontroli wykonania budżetów w 2010 r. oraz pozyskania informacji dotyczących funkcjonowania systemu kontroli zarządczej w pozostałych jednostkach organizacyjnych Gminy Zabrze (Zał. nr 1). Kontrolę przeprowadzono przy użyciu opracowanych wzorów ankiet (Zał. nr 2).
Przedmiotem kontroli były następujące zagadnienia: 
1.	Podjęte działania zmierzające do ustalenia w jednostce systemu kontroli zarządczej, o którym mowa w art. 68 i 69 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych, przy uwzględnieniu standardów określonych w komunikacie nr 23 przez Ministra Finansów,
2.	Wykonanie budżetu jednostki w 2010 r., ze zwróceniem szczególnej uwagi na wynagrodzenia osobowe.
Kontrolą objęto koszty n/w jednostek z 2010 r. 
Ustalenia kontroli zawarte zostały w kolejnych rozdziałach: 
I.	Dom Pomocy Społecznej Nr 1                                                     str.    2
II.	Dom Pomocy Społecznej Nr 2                                                     str.    4   
III.	Dom Pomocy Społecznej Nr 3                                                     str.    6    
IV.	Izba Wytrzeźwień                                                                         str.    9    
V.	Żłobek Miejski                                                                              str.  11 
VI.	Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie                                              str.  13 
VII.	Dom Dziecka                                                                                str.  15 
VIII.	Centrum Wsparcia Kryzysowego Dzieci i Młodzieży                 str.  18
IX.	Miejski Ogród Botaniczny                                                           str.  21
X.	Miejski Zakład Kąpielowy                                                           str.  23
XI.	Powiatowy Urząd Pracy                                                               str.  26 
XII.	Straż Miejska                                                                                str.  28
XIII.	Jednostka Obsługi Fin. Gospodarki Nieruchomościami              str.  31 
XIV.	Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej                          str.  33
XV.	Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego                           str.  36 
XVI.	U w a g i   i   w n i o s k i                                                             str.  38 
Każdy z powyższych rozdziałów omawia kolejno oba kontrolowane zagadnienia w poszczególnych jednostkach budżetowych. Szczegółowe ustalenia kontroli w każdej jednostce poprzedzone zostały krótkimi ustaleniami ogólnymi, nawiązującymi do ustaleń roku poprzedniego.
I.	  Dom Pomocy Społecznej Nr 1 w Zabrzu, ul. Matejki 62 jest jednostką budżetową. 
Numer statystyczny 000686635.  
Dyrektorem jednostki jest od dnia 12.09.1994 r. Pani Alicja Biedulska powołana na stanowisko przez Prezydenta Miasta Zabrze pismem Or.I/Os/B/95 z dnia 10.03.1995 r.
Główną księgową od dnia 15.09.1988 r. do 24.06.2010 r. była Pani Danuta Zajusz zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. W okresie od 1.07. do 30.09.2010 r. obowiązki głównej księgowej pełniła mgr inż. Joanna Jendrysik, a od 1.10.2010 r. zatrudniono ją w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku głównej księgowej i powierzono jej obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych. 
DPS Nr 1 na dzień 15 grudnia 2009 r. zatrudniał 62 osoby na 61,25 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął z zatrudnieniem 61 osób na 60,5 etatach, by do 15 grudnia 2010 r. zwiększyć je do 63 osób zatrudnionych na 62 etatach. Średnioroczne zatrudnienie w 2010 r. wynosiło 60,5 etatów oraz 5,92 etatów refundowanych w ramach Robót Publicznych i zmalało w porównaniu z rokiem poprzednim o 0,98% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
Zarządzeniem 13/2010 z dnia 24 sierpnia 2010 r. (bez podstawy prawnej) wprowadzono w DPS Nr 1 procedurę kontroli zarządczej. Załącznikami do wspomnianej procedury są:
-	Spis instrukcji i procedur,
-	Wykaz dokumentów prowadzonych w dz. księgowości,
-	Wykaz obowiązujących dokumentów w dz. gospodarczym i obsługi technicznej,
-	Wykaz obowiązkowych dokumentów prowadzonych w dz. świadczeń opiekuńczych,
-	Wykaz obowiązujących dokumentów prowadzonych w sekcji kadr i szkoleń,
-	Wykaz stanowisk kierowniczych i samodzielnych oraz zastępców na tych stanowiskach,
-	Plan kontroli planowanych,
-	Wykaz rejestrów obowiązujących w DPS Nr 1,
-	Wykaz periodyków zakupywanych dla komórek organizacyjnych,
-	Ksiązka kontroli wewnętrznej,
-	Wzory: protokołu kontroli wewnętrznej, sprawozdania z przeprowadzonych kontroli i protokołu oceny stanu kontroli zarządczej.
Kontrolujący przypominają o konieczności posiadania wymaganych art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami) zasad (polityki) rachunkowości przyjętych w jednostce.
Kontrolujący przypominają także, że Zasady organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu wprowadzono zarządzeniem Nr 828/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r.
Funkcjonowanie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej kierownik jednostki zapewnił sobie poprzez wykorzystanie informacji z:
-	samooceny kontroli zarządczej przeprowadzonej z uwzględnieniem standardów tej kontroli, udokumentowanej sprawozdaniami z kontroli i protokołem oceny stanu kontroli zarządczej,
-	kontroli wewnętrznych, udokumentowanych wpisami do książki kontroli oraz protokołami kontroli wewnętrznej,
-	kontroli zewnętrznych, udokumentowanych wpisami do ksiązki tych kontroli,
-	inne źródła informacji – dokumentacja zgodna z podanymi wcześniej wykazami dokumentów w DPS
Nie określono w ankiecie jak realizowano wymogi ustawy w tym zakresie do dnia 24 sierpnia 2010 r. tj. do czasu wejścia w życie opisanej procedury.
W zakresie kontroli zarządczej główna księgowa uczestniczyła w jednodniowym szkoleniu organizowanym przez firmę PRESSCOM Sp. z o.o.
Budżet roku 2008 wykonano w kwocie 3 532 405,51 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 45,66%, a roku 2009 w kwocie 3 433 785,38 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły jego 50,14%, a odpis na ZFŚS – 3,84% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2010 r. wzrosły o 0,5%, do kwoty 3 450 839,42 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 110,0% planowanych początkowo wydatków DPS (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2010 r. stanowiły ich 52,19% i wyniosły 1 801 041,39 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosły o 4,61% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej o 4,44% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Fundusz premiowy w 2010 r. realizowano prawidłowo – 22,39% wynagrodzeń zasadniczych pracowników DPS. Wypłacone w ciągu roku premie wyniosły 259 514,80 zł.
Kontrolujący nie mają także uwag do realizacji funduszu nagród, który wykonano w kwocie 31 470,00 zł, tj. 1,75% wynagrodzeń osobowych DPS.
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c lipiec 2010 r., które wyniosły 146 305,27 zł i stanowiły 8,12% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze –  96 743,34 zł, stanowiące ich  66,12%, 
-	dodatek za wysługę lat – 13 705,89 zł, tj. 14,17% wynagr. zasadnicz.
-	premia                          – 25 651,82 zł, tj. 26,52%     „                  „
-	inne dodatki                 –  10 204,22 zł, tj.   6,97% wynagr. lipcowych
Na inne dodatki złożyły się: dodatki funkcyjne – 3 510,00 zł, nagrody jubileuszowe – 2 900,66 zł, dodatki nocne, wynagrodzenia za L-4 i średnie urlopowe. 
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2010 r. wynosiło 2 480,77 zł i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 5,64%.
Wynagrodzenia w DPS Nr 1 oparte są na regulaminie wynagradzania  wprowadzonym od 1 lipca 2009 r. zarządzeniem nr 9/2009 z dnia 15.06.09 r., opracowanym na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50, poz. 398), z Aneksem nr 1 z dnia 13.04.10 r.
W jednostce obowiązuje regulamin premiowania wprowadzony od dnia 1.12.2009 r. zarządzeniem z dnia  13.11.2009 r. Fundusz premiowy ustalono w wysokości 30% wynagrodzeń zasadniczych.
Fundusz nagród ustalono na poziomie 3% funduszu wynagrodzeń – Regulamin zakładowego funduszu nagród z dnia 21.11.2007 r.
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2009 r. wyniósł 66 102,57 zł i stanowił 3,84% wynagrodzeń osobowych DPS, a w 2010 r. 74 836,73 zł tj. 4,16% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 13,21% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej o 16,93% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 67,42 etatów i  24 emerytów objętych opieką socjalną, a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS wynosiła: 74 836,73 zł.  Wykonano go w takiej samej kwocie (Tabela 4 – Zał. nr 6). Kontrolujący nie mają uwag do naliczania Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. 
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 524 866,14 zł, tj. 15,21% jej wydatków rocznych.

II.	  Dom Pomocy Społecznej Nr 2 w Zabrzu, ul. Jaskółcza 11 jest jednostką budżetową. 
Numer statystyczny – 000686658. 
Dyrektorem jednostki był od dnia 1.12.1978 r. do 31.10.2010 r. Pan Jan Strzelczyk, który odszedł na emeryturę, a od dnia 1.11.2010 r. obowiązki te pełni Pani Danuta Dymek (Porozumienie z dnia 20.09.2010 r. – powierzenie stanowiska).
Obowiązki głównej księgowej od dnia 1 czerwca 2009 r. pełni w pełnym wymiarze czasu pracy Pani Dorota Rosińska, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych.
DPS Nr 2 na dzień 15 grudnia 2008 r. zatrudniał 48 osób na 48 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął i zakończył takim samym zatrudnieniem. Średnioroczne zatrudnienie w 2010 r. wynosiło więc 48,00 etatów i w porównaniu z rokiem poprzednim nie zmieniło się (Tabela 1 – Zał. nr 3).
W jednostce do stycznia br. nie wprowadzono formalnie systemu kontroli zarządczej. Wyłącznie na podstawie ankiety nie można stwierdzić, jak realizowano zadania określone w art. 68–69 ustawy o finansach publicznych.
Budżet roku 2008 wykonano w kwocie 2 420 677,66 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 55,73%, a roku 2009 w kwocie 2 747 644,07 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły jego 50,54%, a odpis na ZFŚS – 3,65% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2010 r. wzrosły o 6,95%, do kwoty 2 938 661,96 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 122,09% planowanych początkowo wydatków DPS (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2010 r. stanowiły ich 47,84% i wyniosły 1 405 795,00 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosły o 1,23% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej także o 1,23% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Fundusz premiowy w 2010 r. realizowano prawidłowo – 25,64% wynagrodzeń zasadniczych pracowników DPS. Wypłacone w ciągu roku premie wyniosły 232 800,93 zł.
Kontrolujący nie mają także uwag do realizacji funduszu nagród, który wykonano w kwocie 3 706,73 zł, tj. 0,26% wynagrodzeń osobowych DPS.
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c lipiec 2010 r., które wyniosły 109 461,91 zł i stanowiły 7,79% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze –  72 411,43 zł, stanowiące ich  66,15%, 
-	dodatek za wysługę lat – 11 960,91 zł, tj. 16,52% wynagr. zasadnicz.
-	premia                          – 20 025,10 zł, tj. 27,65%     „                  „
-	inne dodatki                 –   5 064,47 zł, tj.   4,63% wynagr. lipcowych
Na inne dodatki złożyły się: dodatki funkcyjne – 1 210,00 zł, wynagrodzenia za L-4 – 2 217,90 zł, dodatki nocne – 706,39 zł, dodatki specjalne – 772,74 zł oraz średnie urlopowe – 157,44 zł. 
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2010 r. wynosiło 2 440,62 zł i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 1,23%.
Wynagrodzenia w DPS Nr 2 oparte są na regulaminie wynagradzania  wprowadzonym od 1 lipca 2009 r. opracowanym na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50, poz. 398). 
W jednostce obowiązuje regulamin premiowania wprowadzony także od dnia 1.07.2009 r. Fundusz premiowy ustalono w wysokości 30% wynagrodzeń zasadniczych.
Fundusz nagród ustalono na poziomie 3% funduszu wynagrodzeń. 
Do wynagrodzeń objętych kontrolą nie wnosi się zastrzeżeń. 
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2009 r. wyniósł 50 712,00 zł i stanowił 3,65% wynagrodzeń osobowych DPS, a w 2010 r. 53 143,00 zł tj. 3,78% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 4,79% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej o 5,23% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 48 etatów i  19 emerytów objętych opieką socjalną, a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS wynosiła: 53 614,48 zł.  Wykonano go w kwocie 53 143,00 złotych (Tabela 4 – Zał. nr 6). Odpis należy wyliczać dokładnie, aby nie popełniać błędów jak wyżej. Innych uwag do naliczania ZFŚS kontrolujący nie mają.
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 399 112,57 zł, tj. 13,58% jej wydatków rocznych.

III.	Dom Pomocy Społecznej Nr 3 w Zabrzu, ul. Brysza 3 jest jednostką budżetową. 
Numer statystyczny – 000686664. 
Dyrektorem jednostki jest od dnia 8.01.2009 r. Pan Zenon Cichy.
Obowiązki głównej księgowej od dnia 1.05.2002 r. pełni Pani Iwona Buksińska zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Od dnia 1.06.2007 r. zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku głównej księgowej, z powierzeniem obowiązków i odpowiedzialności zgodnie z ustawą o finansach publicznych.
DPS Nr 3 na dzień 15 grudnia 2009 r. zatrudniał 49 osób na 44,24 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął z zatrudnieniem 48 osób na 43,92 etatach, by do 15 grudnia 2010 r. zmniejszyć je do 47 osób zatrudnionych na 43,17 etatach. Średnioroczne zatrudnienie w 2010 r. wynosiło 43,09 etatów oraz 10,4 etatów refundowanych w ramach Robót Publicznych i zmalało w porównaniu z rokiem poprzednim o 0,35% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
Zarządzeniem Nr 12/2010 z dnia 27 kwietnia 2010 r. na podstawie art. 69 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych  (Dz. U. Nr 157, poz. 1240) wprowadzono w DPS Nr 3 Regulamin kontroli zarządczej. 
Kontrolujący przypominają o konieczności posiadania wymaganych art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami) zasad (polityki) rachunkowości przyjętych w jednostce.
Przypominają także, że Zasady organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu wprowadzono zarządzeniem Nr 828/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r.
Funkcjonowanie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej kierownik jednostki zapewnił sobie poprzez wykorzystanie informacji z:
-	monitoringu realizacji celów i zadań poprzez analizy kwartalne,
-	samooceny kontroli zarządczej przeprowadzonej z uwzględnieniem standardów tej kontroli, udokumentowanej rocznymi informacjami o systemie,
-	systemu zarządzania ryzykiem poprzez identyfikowanie czynników ryzyka i bieżącą ich analizę,
-	kontroli wewnętrznych prowadzonych na bieżąco przez osoby funkcyjne,
-	kontroli zewnętrznych, udokumentowanych wpisami do ksiązki tych kontroli (BK UM – ankieta, Wydz. PS Śl.UW – 1, SRej. – 2, Śl. Państwowy WIS – 6, PSt.Sanit.-Epid. – 1.
Nie określono w ankiecie jak realizowano wymogi ustawy w tym zakresie do dnia 27 kwietnia 2010 r. tj. do czasu wejścia w życie Regulaminu.
W zakresie kontroli zarządczej dyrektor i główna księgowa uczestniczyli w 8-godzinnym szkoleniu organizowanym przez firmę IZAR. Dyrektor dodatkowo w 6-godzinnym szkoleniu ROPS, a gł. księgowa w 8-godzinnym szkoleniu organizowanym przez firmę EURODIRECT.
Budżet roku 2008 wykonano w kwocie 2 429 330,11 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 51,71%, a roku 2009 w kwocie 2 484 065,70 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły jego 53,45%, a odpis na ZFŚS – 3,26% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2010 r. wzrosły o 10,85%, do kwoty 2 753 709,97 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 127,96% planowanych początkowo wydatków DPS (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2010 r. stanowiły ich 49,94% i wyniosły 1 375 096,82 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosły o 3,57% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej także o 0,39% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Fundusz premiowy w 2010 r. realizowano prawidłowo – 22,26% wynagrodzeń zasadniczych pracowników DPS. Wypłacone w ciągu roku premie wyniosły 231 972,49 zł.
Kontrolujący mają uwagi do realizacji funduszu nagród, który przekroczono wykonując go w kwocie 42 995,02 zł, tj. 3,13% wynagrodzeń osobowych DPS przy ustalonym funduszu na poziomie 3% tych wynagrodzeń. Fundusz nagród przekroczono o 1 742,12 zł.
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c lipiec 2010 r., które wyniosły 111 103,50 zł i stanowiły 8,08% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze –  75 075,52 zł, stanowiące ich  67,57%, 
-	dodatek za wysługę lat – 11 869,17, tj. 15,81% wynagr. zasadnicz.
-	premia                          – 18 970,52 zł, tj. 25,27%     „                  „
-	inne dodatki                 –   5 188,29 zł, tj.   4,67% wynagr. lipcowych
Na inne dodatki złożyły się: dodatki funkcyjne – 2 386,67 zł oraz wynagrodzenia za L-4, dodatki nocne i średnie urlopowe. 
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2010 r. wynosiło 2 659,35 zł i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 3,93%.
Wynagrodzenia w DPS Nr 3 oparte są na regulaminie wynagradzania  wprowadzonym od 1 lipca 2009 r. opracowanym na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50, poz. 398). Fundusz premiowy ustala regulamin premiowania na poziomie 30% wynagrodzeń zasadniczych.
Fundusz nagród ustalono na poziomie 3% funduszu wynagrodzeń. 
Do wynagrodzeń objętych kontrolą, poza przekroczeniem funduszu nagród,  nie wnosi się zastrzeżeń. 
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2009 r. wyniósł 43 242,00 zł i stanowił 3,26% wynagrodzeń osobowych DPS, a w 2010 r. 46 639,00 zł tj. 3,39% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 7,86% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej o 12,47% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 53,49 etatów i  9 emerytów objętych opieką socjalną, a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS wynosiła: 57 620,72 zł.  Wykonano go w kwocie 46 639,00 zł, gdyż nie uwzględniono etatów refundowanych (Tabela 4 – Zał. nr 6). Zaniżono tym odpis o 10 981,72 zł. Innych uwag do naliczania Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych kontrolujący nie mają.
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 443 809,00 zł, tj. 16,12% jej wydatków rocznych.
IV.	Izba Wytrzeźwień  w Zabrzu, ul. Wolności 94 jest jednostką budżetową. Numer statystyczny – 000174728. 
Obowiązki dyrektora od dnia 1 września 2007 r. pełni Pani Aida Sawko (Zarz. Nr 571/ZPS/2007 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 28.08.2007 r. oraz Porozumienie zmieniające z dnia 14 kwietnia 2009 r.).
Główną księgową Izby jest od dnia 1 stycznia 2008 r. Pani Irena Dąbrowska zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych.
Izba na dzień 15 grudnia 2009 r. zatrudniała 28 osób na 21,88 etatach. Rok kontrolowany rozpoczęła z zatrudnieniem 27 osób na 21,75 etatach, by do 15 grudnia 2010 r. zmniejszyć je do 20 osób zatrudnionych na 20,125 etatach. Średnioroczne zatrudnienie w 2010 r. wynosiło 21,917 etatów i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 5,36% (Tabela 1 – Zał. nr 1).
Zarządzeniem Nr 32/10 z dnia 22 grudnia 2010 r. na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych  (Dz. U. Nr 157, poz. 1240) wprowadzono w Izbie Regulamin kontroli zarządczej. Do regulaminu dołączono harmonogram kontroli zarządczej oraz misję jednostki.
Kontrolujący przypominają, że Zasady organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu wprowadzono zarządzeniem Nr 828/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r.
Funkcjonowanie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej kierownik jednostki zapewnił sobie poprzez wykorzystanie informacji z:
-	monitoringu realizacji celów i zadań,
-	samooceny kontroli zarządczej przeprowadzonej z uwzględnieniem standardów tej kontroli, 
-	systemu zarządzania ryzykiem,
-	kontroli wewnętrznych,
Nie określono w ankiecie jak realizowano wymogi ustawy w tym zakresie do dnia 22 grudnia 2010 r. tj. do czasu wejścia w życie Regulaminu.
W zakresie kontroli zarządczej dyrektor i główna księgowa uczestniczyły w jednodniowym szkoleniu organizowanym przez Centrum Szkoleniowo-Projektowe PROFESJA z Katowic.
Budżet roku 2008 wykonano w kwocie 1 189 859,67 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 56,91%, a roku 2009 w kwocie 1 403 328,70 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły jego 49,76%, a odpis na ZFŚS – 3,10% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2010 r. zmalały o 2,09%, do kwoty 1 373 988,81 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 107,85% planowanych początkowo wydatków Izby (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2010 r. stanowiły ich 54,06% i wyniosły 742 805,20 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosły o 6,37% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej także o 1,45% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Fundusz premiowy w 2010 r. realizowano prawidłowo – 22,62% wynagrodzeń zasadniczych pracowników Izby. Wypłacone w ciągu roku premie wyniosły 102 888,36 zł.
Kontrolujący nie mają także uwag do realizacji funduszu nagród, który wykonano w kwocie 10 044,00 zł, tj. 1,35% wynagrodzeń osobowych Izby.
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c lipiec 2010 r., które wyniosły 62 602,64 zł i stanowiły 8,43% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze –  39 185,13 zł, stanowiące ich  62,59%, 
-	dodatek za wysługę lat –   6 396,50 zł, tj. 16,32% wynagr. zasadnicz.
-	premia                          –   8 480,79 zł, tj. 21,64%     „                  „
-	inne dodatki                 –   8 540,22 zł, tj. 13,64% wynagr. lipcowych
Na inne dodatki złożyły się: dodatki nocne – 1 116,00 zł, wynagrodzenia za L-4 – 701,88 zł, średnie urlopowe – 765,48 zł, nagroda jubileuszowa – 2 424,22 zł, zwrot składek ZUS – 76,61 zł. Dodatki te zwiększono o kwotę 531,74 zł wypłaconą z tytułu zasiłku chorobowego przez ZUS. 
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2010 r. wynosiło 2 824,31 zł i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 0,95%.
Wynagrodzenia w Izbie Wytrzeźwień oparte są na regulaminie wynagradzania z dnia 15 czerwca 2009 r. r. opracowanym na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50, poz. 398). Regulamin ustala w § 12 fundusz nagród – do 3% środków na wynagrodzenia, a w § 11 fundusz premiowy, który w roku kontrolowanym wynosił 35% (w bieżącym roku 30%) wynagrodzeń zasadniczych. 
Regulamin premiowania obowiązuje w jednostce od 1 stycznia 2008 r.  
Do wynagrodzeń objętych kontrolą nie wnosi się zastrzeżeń. 
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2009 r. wyniósł 21 637,00 zł i stanowił 3,10% wynagrodzeń osobowych Izby, a w 2010 r. 23 838,71 zł tj. 3,21% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 10,18% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej zmalał o 4,65% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 21,92 etatów i  5 emerytów objętych opieką socjalną, a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS wynosiła: 23 838,71 zł i w takiej kwocie go wykonano (Tabela 4 – Zał. nr 6). Kontrolujący nie mają uwag do naliczania Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 199 373,71 zł, tj. 14,51% jej wydatków rocznych.

V.	Żłobek Miejski w Zabrzu, ul. Buchenwaldczyków 32 jest jednostką budżetową. 
Numer statystyczny – 272537427. 
Kierownikiem jest od 1.07.1999 r. Pani Jadwiga Szterk, powołana na stanowisko uchwałą Nr 265/99 Zarządu Miasta Zabrze z dnia 5.07.1999 r. 
Obowiązki głównej księgowej od dnia 3 sierpnia 2009 r. pełni zatrudniona na podstawie umowy o pracę w wymiarze 1 etatu Pani Agnieszka Struzik, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z wymogami ustawy o finansach publicznych.
Żłobek na dzień 15 grudnia 2009 r. zatrudniał 28 osób na 25,25 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął z zatrudnieniem 29 osób na 26,25 etatów, by do 15 grudnia 2010 r. zwiększyć je do 36 osób zatrudnionych na 34,25 etatach. 
Średnioroczne zatrudnienie w 2010 r. wynosiło 26,0 etatów oraz 1,83 etaty refundowane w ramach Robót Publicznych i  w porównaniu z rokiem poprzednim wzrosło o 7,35% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
Zarządzeniem Nr 12/2010 z dnia 1 grudnia 2010 r. (bez podstawy prawnej) wprowadzono w Żłobku Regulamin kontroli i standardów kontroli zarządczej. 
Kontrolujący przypominają o konieczności posiadania wymaganych art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami) zasad (polityki) rachunkowości przyjętych w jednostce.
Przypominają także, że Zasady organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu wprowadzono zarządzeniem Nr 828/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r.
Funkcjonowanie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej kierownik jednostki zapewnił sobie poprzez wykorzystanie informacji z monitoringu realizacji celów i zadań. Arkusz oceny realizacji zadania (celu) dołączono do ankiety.
Nie określono w ankiecie jak realizowano wymogi ustawy w tym zakresie do dnia 1 grudnia 2010 r. tj. do czasu wejścia w życie Regulaminu.
W zakresie kontroli zarządczej główna księgowa uczestniczyła w 7-godzinnym szkoleniu organizowanym przez OKST im Waleriana Pańki z Katowic.
Budżet roku 2008 wykonano w kwocie 1 091 071,80 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 63,14%, a roku 2009 w kwocie 1 215 010,40 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły jego 59,48%, a odpis na ZFŚS – 3,56% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2010 r. wzrosły o 22,46%, do kwoty 1 487 946,13 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 110,63% planowanych początkowo wydatków Żłobka (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2010 r. stanowiły ich 52,94% i wyniosły 787 697,24 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosły o 9,0% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej także o 1,1% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Fundusz premiowy w 2010 r. realizowano prawidłowo – 29,56% wynagrodzeń zasadniczych pracowników Żłobka. Wypłacone w ciągu roku premie wyniosły 161 229,85 zł.
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c lipiec 2010 r., które wyniosły 63 772,70 zł i stanowiły 8,10% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze –  42 730,00 zł, stanowiące ich  67,00%, 
-	dodatek za wysługę lat –   6 832,70 zł, tj. 15,99% wynagr. zasadnicz.
-	premia                          – 12 818,00 zł, tj. 30,00%     „                  „
-	inne dodatki                 –   1 392,00 zł, tj.   2,18% wynagr. lipcowych
Na inne dodatki złożyły się tylko dodatki funkcyjne.
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2010 r. wynosiło 2 524,67 zł i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 1,53%.
Wynagrodzenia w Żłobku oparte są na regulaminie wynagradzania z dnia 2 stycznia 2005 r. opracowanym na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 8 czerwca 1999 roku (Dz. U. Nr 52, poz. 543 ze zmianami). Do ankiety dołączono tabelę miesięcznych stawek wynagrodzenia zasadniczego zmienioną aneksem nr 4 z dnia 1.06.2009 r. do regulaminu wynagradzania, zgodną ze stawkami tego wynagrodzenia określonymi w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 22 maja 2009 r. (Dz. U. Nr 83, poz. 699). Aneksem nr 5 z dnia 21.01.2010 r. wykreślono z regulaminu  § 9 dot. nagród, co sugerowano w ubiegłorocznym raporcie, a zmiany sugerowane ostatnio dokonano aneksem nr 6 z dnia 30.04.2010 r.
W jednostce obowiązuje regulamin premiowania od dnia 2.01.2005 roku, w którym określono wysokość funduszu premiowego – 30% wynagrodzeń zasadniczych. Do wynagrodzeń objętych kontrolą nie wnosi się zastrzeżeń. 
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2009 r. w Żłobku wyniósł 25 721,00 zł i stanowił 3,56% wynagrodzeń osobowych, a w 2010 r. 30 548,02 zł tj. 3,88% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 18,77% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej o 19,8% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 27,83 etatów i  8,75 emerytów objętych opieką socjalną, a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS wynosiła: 30 689,49 zł, a wykonano go w kwocie 30 548,02 zł (Tabela 4 – Zał. nr 6). Kontrolujący nie mają uwag do naliczania Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 255 550,57 zł, tj. 17,17% jej wydatków rocznych.

VI.	  Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Zabrzu, ul. Roosevelta 40 jest jednostką budżetową. 
Numer statystyczny – 003453481. 
Dyrektorem jest od dnia 16.11.1998 r. Pan Zbigniew Gurnacz powołany na stanowisko uchwałą Nr 517/98 Zarządu Miasta Zabrze z dnia 13.11.1998 r. 
Główną księgową od 1.09. 2009 r. jest Pani Mirosława Gulc zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z wymogami ustawy o finansach publicznych. 
Miejski Ośrodek na dzień 15 grudnia 2009 r. zatrudniał 318 osób na 304,25 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął z zatrudnieniem 315 osób na 302,125 etatach, by do 15 grudnia 2010 r. zwiększyć je do 329 osób zatrudnionych na 315,225 etatach. 
Średnioroczne zatrudnienie w 2010 r. wynosiło 278,32 etatów oraz 28,04 etaty refundowane (w tym 12,44 w ramach Robót Publicznych i 15,6 z EFS) i zmalało w porównaniu z rokiem poprzednim o 6,63% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
Zarządzeniem Nr 0161/75/2010 z dnia 15 grudnia 2010 r. na podstawie  art. 53 w zw. Z art. 69 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240) wprowadzono w MOPR Standardy kontroli zarządczej. Jednocześnie anulowano Standardy kontroli finansowej z dnia 10.12.2007 r. wprowadzone zarządzeniem nr 0161/44/2007.
Załącznikami do wspomnianych standardów są:
•	Identyfikacja obszarów ryzyka z wynikami analizy szacowanego poziomu ryzyka
•	Określenie misji, celów i zadań jednostki,
•	Oświadczenie o stanie kontroli zarządczej,
•	Instrukcja zarządzania ryzykiem,
•	Zadania wrażliwe w MOPR Zabrze.
Kontrolujący przypominają o konieczności posiadania wymaganych art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami) zasad (polityki) rachunkowości przyjętych w jednostce.
Przypominają także, że Zasady organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu wprowadzono zarządzeniem Nr 828/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r.
Funkcjonowanie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej kierownik jednostki zapewnił sobie poprzez wykorzystanie informacji z :
•	audytowania w postaci planu audytu, sprawozdania z jego wykonania oraz protokołów,
•	kontroli wewnętrznych w postaci protokołów z kontroli,
•	kontroli zewnętrznych – także w postaci protokołów i zaleceń z nich wynikających,
•	zgłoszeń klientów w postaci protokołów z interwencji, czy skarg, informacji od radnych, czy materiałów medialnych.
Nie określono w ankiecie jak realizowano wymogi ustawy w tym zakresie do dnia 15 grudnia 2010 r. tj. do czasu wprowadzenia Standardów.
W zakresie kontroli zarządczej dyrektor uczestniczył w jednodniowym szkoleniu organizowanym w Katowicach przez Grupę „ERGO” Sp. z o.o.
Budżet roku 2008 wykonano w kwocie 45 959 078,35 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 21,91%, a roku 2009 w kwocie 48 078 411,50 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły 21,44%, a odpis na ZFŚS – 2,94% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2010 r. wzrosły o 12,96%, do kwoty 54 308 989,29 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 97,99% planowanych początkowo wydatków MOPR (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Znaczącą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2010 r. stanowiły ich 21,01% i wyniosły 11 412 476,32 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosły o 10,71% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej zmalały o 1,98% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Fundusz premiowy w 2010 r. realizowano prawidłowo – 23,24% wynagrodzeń zasadniczych pracowników Ośrodka. Wypłacone w ciągu roku premie wyniosły 1 790 843,64 zł.
Kontrolujący nie mają także uwag do realizacji funduszu nagród, który wykonano w kwocie 99 297,61 zł, tj. 0,87% wynagrodzeń osobowych MOPR.
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c lipiec 2010 r., które wyniosły 910 468,05 zł i stanowiły 7,98% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze –  614 178,86 zł, stanowiące ich  67,46%, 
-	dodatek za wysługę lat – 70 442,43 zł, tj. 11,47% wynagr. zasadnicz.
-	premia                          –114 510,21 zł, tj. 18,64%     „               „
-	inne dodatki                 –111 336,55 zł, tj. 12,23% wynagr. lipcowych   
Na inne dodatki złożyły się: dodatki funkcyjne – 28 046,00 zł, dodatki specjalne – 24 146,78 zł, nagrody jubileuszowe – 8 296,83 zł, wynagrodzenie za czas choroby – 10 333,62 zł, godziny nocne – 899,63 zł, ryczałt samoch. – 9 024,95 zł, dodatek kierowcy – 542,25 zł, inne dodatki (socjalny) – 24 512,49 zł, oraz pozostałe świadczenia (bilety, PKZP) – 5 534,00 zł. 
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2010 r. wynosiło 3 417,07 zł i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 18,57%. Tak wysoki wzrost jest wynikiem wydzielenia w tym roku z zatrudnienia etatów refundowanych. Bez tej czynności wzrost wyniósłby 7,71%.
Wynagrodzenia w MOPR oparte były na regulaminie wynagradzania z dnia 14.09.2010 r. opracowanym na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50, poz. 398).       
Ustalono w nim wysokość funduszu premiowego – 30% wynagrodzeń zasadniczych, a funduszu nagród od 1 do 3% wynagrodzeń osobowych.
Do wynagrodzeń objętych kontrolą nie wnosi się zastrzeżeń. 
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2009 r. w MOPR wyniósł 303 012,00 zł i stanowił 2,94% wynagrodzeń osobowych, a w 2010 roku 319 427,00 zł tj. 2,80% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 5,42% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej o 7,40% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 306,36 etatów, a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS wynosiła: 321 016,26 zł, a wykonano go w kwocie 319 427,00 zł (Tabela 4 – Zał. nr 6). Ponownie zaniżono odpis, tym razem o 1 589,26 zł. Innych uwag do naliczania Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych kontrolujący nie mają.
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 3 120 036,30 zł, tj. 5,74% jej wydatków rocznych.

VII.	Dom Dziecka w Zabrzu, ul. Park Hutniczy 15 jest jednostką budżetową. Numer statystyczny – 270220850. 
Dyrektorem jest od dnia 1.01.2003 r. mgr Lucyna Skutnik powołana na stanowisko zarządzeniem Nr 50/2002 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 27.12.2002 r.
Główną księgową od 20 czerwca 2008 r. jest Pani Magdalena Łempicka-Augustyn zatrudniona na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z wymogami ustawy o finansach publicznych.
Dom Dziecka na dzień 15 grudnia 2009 r. zatrudniał 26 osób na 23,88 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął z zatrudnieniem 28 osób na 24,25 etatach, by do 15 grudnia 2010 r. zmniejszyć je do 25 osób zatrudnionych na 22,875 etatach. Średnioroczne zatrudnienie w 2010 r. wynosiło 23,50 etatów i w porównaniu z rokiem poprzednim wzrosło o 0,09% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
Zarządzeniem Nr 1/KZ/2010 z dnia 30 listopada 2010 r. na podstawie  art. 53 oraz art. 69 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240) ustalono w Domu Dziecka  Zasady kontroli zarządczej oparte na standardach kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych będących załącznikiem do komunikatu Nr 23 MF z dnia 16 grudnia 2009 r.
Kontrolujący przypominają o konieczności posiadania wymaganych art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami) zasad (polityki) rachunkowości przyjętych w jednostce.
Przypominają także, że Zasady organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu wprowadzono zarządzeniem Nr 828/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r.
Funkcjonowanie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej kierownik jednostki zapewnił sobie poprzez wykorzystanie informacji z :
•	samooceny kontroli zarządczej z uwzględnieniem standardów tej kontroli dokumentowanej przy pomocy formularza samooceny systemu kontroli zarządczej,
•	kontroli wewnętrznych obejmujących weryfikację regulaminów, procedur i instrukcji, protokoły kontroli zgodności stanu magazynu żywności, arkusze i protokoły z inwentaryzacji majątku jednostki, wstępne kontrole głównego księgowego, kontrole kasy, okresowa ocena pracowników – arkusze,
•	kontroli zewnętrznych – w postaci protokołów i zaleceń z nich wynikających,
•	innych źródeł – sprawozdania budżetowe jako narzędzie weryfikacji, planowania i wykonania budżetu.
Nie określono w ankiecie jak realizowano wymogi ustawy w tym zakresie do dnia 30 listopada 2010 r. tj. do czasu wprowadzenia Zasad.
W zakresie kontroli zarządczej dyrektor i gł. księgowa uczestniczyły w jednodniowych szkoleniach organizowanych w Katowicach przez Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej oraz Regionalną Izbę Przemysłowo-Handlową w Gliwicach.
Budżet roku 2008 wykonano w kwocie 1 170 803,38 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 58,81%, a roku 2009 w kwocie 1 545 056,70 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły 49,20%, a odpis na ZFŚS – 4,26% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2010 r. zmalały o 12,18%, do kwoty 1 356 817,60 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 104,06% planowanych początkowo wydatków Domu Dziecka (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2010 r. stanowiły ich 57,65% i wyniosły 782 233,09 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosły o 2,9% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej zmalały o 0,68% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Fundusz premiowy w 2010 r. realizowano prawidłowo – 23,24% wynagrodzeń zasadniczych pracowników Domu Dziecka niebędących nauczycielami. Wypłacone w ciągu roku premie wyniosły 81 336,55 zł.
Fundusz nagród ustalono w wysokości 1 do 5% planowanych środków na wynagrodzenia osobowe pracowników D.Dz. niebędących nauczycielami. Wykonano go w kwocie 34 400,00 zł, tj. 6,44% wynagrodzeń osobowych tej grupy pracowników. Przekroczenie funduszu nagród o 7 684,89 zł.
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c lipiec 2010 r., które wyniosły 63 078,06 zł i stanowiły 8,06% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze –  38 190,50 zł, stanowiące ich  60,54%, 
-	dodatek za wysługę lat –   4 223,48 zł, tj. 11,06% wynagr. zasadnicz.
-	premia                          –   6 690,40 zł, tj. 23,86%  „           „ nienaucz.
-	inne dodatki                 – 13 973,68 zł, tj. 22,15% wynagr. lipcowych   
Na inne dodatki złożyły się: dodatki funkcyjne – 1 594,08 zł, nadgodziny – 7 595,42 zł, dodatki motywacyjne – 1 064,03 zł, dodatki za trudne warunki pracy – 3 043,65 zł, za pracę w nocy – 576,00 zł i dod. specjalny – 100,50 zł. 
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2010 r. wynosiło 2 773,88 zł i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 2,82%. 
Wynagrodzenia w Domu Dziecka oparte były na regulaminie wynagradzania z dnia 15 kwietnia 2010 r. opracowanym na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50, poz. 398). Kontrolujący uważają, że w § 8 należy po słowach wynagrodzenia osobowe pracowników dodać: niebędących nauczycielami. Należy także ograniczyć fundusz nagród (§ 12) do wysokości przyjętej w pozostałych jednostkach budżetowych gminy tj. do 3% środków planowanych na wynagrodzenia osobowe pracowników niebędących nauczycielami.
W Domu Dziecka obowiązuje regulamin premiowania z dnia 15.04.2010 r. oraz regulamin nagrody dyrektora  z dnia 1.04.2009 r., do którego wnosi się podobne uwagi jak do regulaminu wynagradzania. Innych uwag do kontrolowanych wynagrodzeń nie ma.
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2009 r. w DDz wyniósł 32 366,00 zł i stanowił 4,26% wynagrodzeń osobowych, a w 2010 roku 33 185,00 zł tj. 4,24% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 2,53% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej o 3,40% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 18,5 etatów, 5 etatów nauczycieli i 7 emerytów, a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS wynosiła: 33 184,67 zł, a wykonano go w kwocie 33 185,00 złotych (Tabela 4 – Zał. nr 6). Kontrolujący nie mają uwag do naliczania Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 220 504,97 zł, tj. 16,25% jej wydatków rocznych.

VIII.	   Centrum Wsparcia Kryzysowego Dzieci i Młodzieży  w Zabrzu, ul. Kruczkowskiego 35 jest jednostką budżetową. 
Numer statystyczny –  271951751. 
Dyrektorem Centrum jest od 1.09.2007 r. Pan Marek Dziemba, powołany na stanowisko zarządzeniem Prezydenta Nr 570/ZPS/07 z dnia 28.08.2007 r. 
Główną księgową od dnia 15.09.2003 r. jest Pani Ilona Piontek zatrudniona na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych. 
Centrum na dzień 15 grudnia 2009 r. zatrudniało 52 osoby na 51,75 etatach. Rok kontrolowany rozpoczęło z zatrudnieniem 52 osoby na 51,25 etatach, by do 15 grudnia 2010 r. zwiększyć je do 57 osób zatrudnionych na 56,38 etatach. Średnioroczne zatrudnienie w 2010 r. wynosiło 53,66 etatów oraz jeden etat refundowany w ramach Robót Publicznych. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosło o 8,32% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
Zarządzeniem Nr 7/2010 z dnia 15 listopada 2010 r. na podstawie  art. 68 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240) wprowadzono w Centrum system kontroli zarządczej oparty o Regulamin kontroli zarządczej oraz Instrukcję zarządzania ryzykiem, które dołączono do ankiety.
Kontrolujący przypominają o konieczności posiadania wymaganych art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami) zasad (polityki) rachunkowości przyjętych w jednostce.
Przypominają także, że Zasady organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu wprowadzono zarządzeniem Nr 828/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r.
Funkcjonowanie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej kierownik jednostki zapewnił sobie poprzez wykorzystanie informacji z :
•	monitoringu realizacji celów i zadań poprzez wykonywanie planu pracy dydaktyczno-wychowawczej w każdym roku szkolnym oraz indywidualnych planów pracy z poszczególnymi wychowankami modyfikowanymi raz w roku,
•	samooceny kontroli zarządczej poprzez opisy stanowisk oraz instrukcje dotyczące działów i stanowisk,
•	systemu zarządzania ryzykiem poprzez wprowadzenie instrukcji, rejestru i analizy ryzyka na stanowiskach oraz działań podejmowanych w celu redukcji ryzyka,
•	kontroli wewnętrznych obejmujących ocenę pracy wychowawców i pozostałych pracowników, ocenę zasad prowadzenia rachunkowości oraz procedury kontroli dokumentów i wydatków, zgodności z planem finansowym, a także wstępnej oceny celowości ponoszonych wydatków,
•	kontroli zewnętrznych dokonywanych przez Śl.UW, Sąd Okr. G-ce, BK UM, PIP, PPISanit. G-ce, PSP Zabrze dokumentowanych protokołami i zaleceniami.
Nie określono w ankiecie jak realizowano wymogi ustawy w tym zakresie do dnia 15 listopada 2010 r. tj. do czasu wprowadzenia systemu kontroli.
W zakresie kontroli zarządczej dyrektor i wytypowani pracownicy Centrum uczestniczyli w jednodniowym szkoleniu zorganizowanym w jednostce przez Ośrodek Szkoleniowo-Doradczy „Nowator” z Gliwic.
Budżet roku 2008 wykonano w kwocie 2 951 325,03 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 56,64%, a roku 2009 w kwocie 3 060 938,04 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły 55,93%, a odpis na ZFŚS – 3,68% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2010 r. wzrosły o 4,78%, do kwoty 3 207 306,88 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 112,57% planowanych początkowo wydatków CWKDiM (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2010 r. stanowiły ich 53,59% i wyniosły 1 718 843,00 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosły o 0,41% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej o 3,35% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Fundusz premiowy w 2010 r. realizowano prawidłowo – 12,51% wynagrodzeń zasadniczych pracowników Domu Dziecka niebędących nauczycielami. Wypłacone w ciągu roku premie wyniosły 137 686,20 zł. Fundusz nagród ustalono w wysokości do 3% planowanych środków na wynagrodzenia osobowe pracowników Centrum niebędących nauczycielami. Wykonano go w kwocie 6 000,00 zł, tj. 0,41% wynagrodzeń osobowych tej grupy pracowników
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c lipiec 2010 r., które wyniosły 140 686,36 zł i stanowiły 8,18% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze – 104 481,50 zł, stanowiące ich 74,27%, 
-	dodatek za wysługę lat –  12 391,85 zł, tj. 11,86% wynagr. zasadnicz.
-	premia                          –  10 274,72 zł, tj. 11,10%  „            „ nienaucz.
-	inne dodatki                 –  13 538,29 zł, tj.   9,62% wynagr. lipcowych   
Na inne dodatki złożyły się: dodatki funkcyjne – 2 278,98 zł, nadgodziny – 7 099,93 zł, dodatki motywacyjne – 988,05 zł, dodatki za trudne warunki pracy – 3 573,90 zł, za pracę w nocy – 2 684,56 zł, średnia urlopowa – 1 374,87 zł, dodatek socjalny – 250,00 zł i dod. specjalny – 136,50 zł. 
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2010 r. wynosiło 2 669,34 zł i zmalało w porównaniu z rokiem poprzednim o 7,30%. 
Wynagrodzenia w Centrum oparte były na regulaminie wynagradzania z dnia 1 grudnia 2010 r. opracowanym na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50, poz. 398). W jednostce obowiązuje Regulamin premiowania z dnia 1 grudnia 2010 r. (Zał. nr 5 do regulaminu wynagradzania), w którym wysokość funduszu premiowego ustalono na poziomie 30% wynagrodzeń zasadniczych pracowników niezatrudnionych na podstawie KN oraz Regulamin podziału funduszu nagród ustalonego w wysokości 3% środków na wynagrodzenia osobowe. Do kontrolowanych wynagrodzeń uwag nie wnosi się.
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2009 r. w CWK DiM wyniósł 63 057,00 zł i stanowił 3,68% wynagrodzeń osobowych, a w 2010 roku 70 466,00 zł tj. 4,10% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 11,75% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej o 2,12% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 48,66 etatów, 6 etatów nauczycieli, 3 emeryt. N (3 535,53 zł), 4 emerytów i 1 prac. z niepełnosprawnością, a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS wynosiła: 70 489,20 zł, a wykonano go w kwocie 70 466,00 złotych (Tabela 4 – Zał. nr 6). Kontrolujący nie mają uwag do naliczania Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 354 838,56 zł, tj. 11,06% jej wydatków rocznych.

IX.	Miejski Ogród Botaniczny w Zabrzu, ul. Piłsudskiego 60 jest jednostką budżetową. 
Numer statystyczny – 273527017.
Dyrektorem jednostki jest od dnia 1.07.1997 r. Pani Danuta Tarkowska powołana na stanowisko uchwałą nr 236/97 Zarządu Miasta Zabrze z dnia 25.06.97 r.
Główną księgową jest od dnia 1.07.1998 r. p. Gabriela Lopata zatrudniona na podstawie umowy o pracę w wymiarze ½ etatu, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych.
Ogród Botaniczny na dzień 15 grudnia 2009 r. zatrudniał 14 osób na 13 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął z takim samym zatrudnieniem, by do 15 grudnia 2010 r. zwiększyć je do 15 osób zatrudnionych na 14 etatach. 
Średnioroczne zatrudnienie w 2010 r. wynosiło 13 etatów oraz 2,3 etaty refundowane w ramach Robót Publicznych. W porównaniu z rokiem poprzednim zmalało o 2,26% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
Zarządzeniem Nr 6/2010 z dnia 29 września 2010 r. na podstawie  art. 69 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240) wprowadzono w Ogrodzie Zasady organizacji systemu kontroli zarządczej, które dołączono do ankiety. Dołączono także Instrukcję zarządzania ryzykiem oraz wzór informacji o systemie kontroli zarządczej.
Kontrolujący przypominają o konieczności posiadania wymaganych art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami) zasad (polityki) rachunkowości przyjętych w jednostce, chociaż wymieniono je w § 20 pierwszego z wymienionych dokumentów.
Przypominają także, że Zasady organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu wprowadzono zarządzeniem Nr 828/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r.
Funkcjonowanie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej kierownik jednostki zapewnił sobie poprzez wykorzystanie informacji z :
•	monitoringu realizacji celów i zadań poprzez bieżącą ocenę wykonywania zadań,
•	samooceny kontroli zarządczej poprzez samokontrolę i natychmiastowe reagowanie na nieprawidłowości i zjawiska niepożądane,
•	systemu zarządzania ryzykiem poprzez wprowadzenie instrukcji, analizę ryzyka, obszarów wrażliwych oraz stosowanie środków zaradczych i mechanizmów kontroli,
•	kontroli wewnętrznych zgodnie z procedurami wewnętrznymi, instrukcjami, wytycznymi, zakresami obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności pracowników,
•	kontroli zewnętrznych dokonywanych przez BK UM, gdyż innych w 2010 r. nie było,
•	innych źródeł informacji, jak: zarządzenia, publikacje medialne, informacje o zmianach przepisów, układy koleżeńskie, itp.
Nie określono w ankiecie jak realizowano wymogi ustawy w tym zakresie do dnia 29 września 2010 r. tj. do czasu wprowadzenia systemu kontroli.
W zakresie kontroli zarządczej dyrektor uczestniczył w szkoleniu organizowanym przez PRESSCOM Sp. z o.o. z Wrocławia.
Budżet roku 2008 wykonano w kwocie 893 402,86 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 53,01%, a roku 2009 w kwocie 859 986,66 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły 57,48%, a odpis na ZFŚS – 2,69% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2010 r. wzrosły o 14,17%, do kwoty 981 859,37 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 99,99% planowanych początkowo wydatków Ogrodu Botanicznego (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2010 r. stanowiły ich 53,58% i wyniosły 526 057,61 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosły o 6,42% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej o 2,35% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Funduszu premiowego  w 2010 r. nie tworzono i premii nie wypłacano od lipca 2009 r. Funduszu nagród nadal nie ustalono. Wykonano go w kwocie 19 250,00 zł, tj. 3,66% wynagrodzeń osobowych.
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c lipiec 2010 r., które wyniosły 36 992,20 zł i stanowiły 7,03% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze –   28 084,00 zł, stanowiące ich 75,92%, 
-	dodatek za wysługę lat –     5 640,35zł, tj. 20,08% wynagr. zasadnicz.
-	inne dodatki                 –     3 267,85 zł, tj.   8,83% wynagr. lipcowych   
Na inne dodatki złożyły się: dodatki funkcyjne – 845,00 zł, wynagrodzenie za czas choroby – 1 680,24 zł, nadgodziny – 41,82 zł, dod. za pracę w nocy – 540,79 zł i średnia urlopowa – 160,00 zł. 
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2010 r. wynosiło 3 372,16 zł i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 8,87%. 
Wynagrodzenia w Ogrodzie Botanicznym oparte są na regulaminie wynagradzania z dnia 1.07.2009 r. opracowanym na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50, poz. 398). Po uwagach zawartych w poprzednim raporcie do Regulaminu wprowadzono zmiany – Aneks nr 1 z 1.04.2010 r. i Aneks nr 2 z 1.05.2010 r. Kontrolujący przypominają, że wypłata nagród jest możliwa tylko wtedy, gdy utworzono fundusz, z którego można je wypłacić. Innych uwag do kontrolowanych wynagrodzeń nie wnosi się.
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2009 r. w MOB wyniósł 13 300,00 zł i stanowił 2,69% wynagrodzeń osobowych, a w 2010 roku 16 032,00 zł tj. 3,05% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 20,54% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej o 7,96% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 15,30 etatów,  a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS wynosiła: 16 031,95 zł, a wykonano go w kwocie 16 032,00 złotych (Tabela 4 – Zał. nr 6). Kontrolujący nie mają uwag do naliczania Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 78 556,20 zł, tj. 8,0% jej wydatków rocznych.

                                                                             
X.	Miejski Zakład Kąpielowy w Zabrzu, Pl. Krakowski 10 jest jednostką budżetową. 
Numer statystyczny – 273528258. 
Dyrektorem jest od dnia 1.10.2006 r. Pani Agnieszka Bober zatrudniona na podstawie umowy o pracę.
Obowiązki głównej księgowej od dnia 25.10.2006 r. pełni Pani Małgorzata Piotrowska zatrudniona na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych.
Zakład Kąpielowy na dzień 15 grudnia 2009 r. zatrudniał 25 osób na 22,0 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął z zatrudnieniem 25 osób na 22,875 etatach, by do 15 grudnia 2010 r. zmniejszyć je do 23 osób zatrudnionych na 21,375 etatach. 
Średnioroczne zatrudnienie w 2009 r. wynosiło 21,875 etatów i w porównaniu z rokiem poprzednim wzrosło o 0,71% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
Zarządzeniem Nr 21 z dnia 15 grudnia 2010 r. na podstawie  zarządzenia Nr 828/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r., ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240) oraz standardów kontroli zarządczej (komunikat nr 23 MF z dnia 16.12.2009 r.) wprowadzono w MZK Organizację kontroli zarządczej, którą dołączono do ankiety. Dołączono także Instrukcję zarządzania ryzykiem, Informację o systemie kontroli zarządczej oraz Regulamin działań podejmowanych w celu realizacji kontroli zarządczej.
Kontrolujący przypominają o konieczności posiadania wymaganych art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami) zasad (polityki) rachunkowości przyjętych w jednostce.
Funkcjonowanie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej kierownik jednostki zapewnił sobie poprzez wykorzystanie informacji z :
•	monitoringu realizacji celów i zadań,
•	systemu zarządzania ryzykiem,
•	audytowania jednostki,
•	kontroli wewnętrznych,
•	kontroli zewnętrznych,
Nie określono w ankiecie jak realizowano wymogi ustawy w tym zakresie do dnia 15 grudnia 2010 r. tj. do czasu wprowadzenia systemu kontroli.
W zakresie kontroli zarządczej dyrektor uczestniczył w szkoleniu – bliższych danych nie podano.
Budżet roku 2008 wykonano w kwocie 2 822 208,71 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 24,7%, a roku 2009 w kwocie 1 919 971,90 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły 39,39%, a odpis na ZFŚS – 2,70% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2010 r. zmalały o 2,92%, do kwoty 1 863 977,89 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 135,86% planowanych początkowo wydatków Zakładu (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2010 r. stanowiły ich 41,07% i wyniosły 765 477,70 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosły o 1,21% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej o 0,72% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Fundusz premiowy w 2010 r. realizowano prawidłowo – 18,64% wynagrodzeń zasadniczych pracowników MZK, przy ustalonym 30% funduszu. Wypłacone w ciągu roku premie wyniosły 100 401,57 zł. 
Fundusz nagród ustalono w wysokości do 3% planowanych środków na wynagrodzenia osobowe pracowników. Wykonano go w kwocie 13 887,38 złotych, tj. 1,81% wynagrodzeń osobowych.
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c lipiec 2010 r., które wyniosły 59 820,90 zł i stanowiły 7,81% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze –   36 587,16 zł, stanowiące ich 61,16%, 
-	dodatek za wysługę lat –     6 587,20 zł, tj. 18,00% wynagr. zasadnicz.
-	premia                          –     9 252,39 zł, tj. 25,29%    „             „
-	inne dodatki                 –     7 394,15 zł, tj. 12,36% wynagr. lipcowych   
Na inne dodatki złożyły się: dodatki funkcyjne – 2 710,00 zł, wynagrodzenie za czas choroby – 1 078,85 zł, nagroda jubileuszowa – 3 162,00 zł, dod. za pracę w nocy – 359,00 zł i średnia urlopowa – 84,30 zł. 
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2010 r. wynosiło 2 916,11 zł i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 0,49%. 
Wynagrodzenia w Miejskim Zakładzie Kąpielowym oparte są na regulaminie wynagradzania z dnia 15 czerwca 2009 r. opracowanym na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50, poz. 398). Nie wnosi się uwag do kontrolowanych wynagrodzeń.
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2009 r. w MZK wyniósł 20 383,00 zł i stanowił 2,70% wynagrodzeń osobowych, a w 2010 roku 23 795,00 zł tj. 3,11% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 16,74% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej o 8,16% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 21,875 etatów i 5 emerytów uprawnionych do świadczeń,  a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS wynosiła: 23 794,70 zł, a wykonano go w kwocie 23 795,00 zł (Tabela 4 – Zał. nr 6). Kontrolujący nie mają uwag do naliczania Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 197 904,85 zł, tj. 10,62% jej wydatków rocznych.

XI.	Powiatowy Urząd Pracy w Zabrzu, ul. Roosevelta 40A jest jednostką budżetową. 
Numer statystyczny – 276718433. 
Kierownikiem jednostki – dyrektorem PUP jest od dnia 30.06.2008 r. Pani Alina Nowak.
Obowiązki głównej księgowej od dnia 1.11.2007 r. pełni Pani Katarzyna Burdalska, zatrudniona w PUP na podstawie umowy o pracę od 13.09.99 r. w pełnym wymiarze czasu pracy, która od 1.11.2007 r. objęła to stanowisko po przeprowadzonym konkursie i której obowiązki i odpowiedzialność powierzono zgodnie z wymogami ustawy o finansach publicznych. 
PUP na dzień 15 grudnia 2009 r. zatrudniał 73 osób na 71,0 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął zatrudnieniem 71 osób na 69 etatach, by do 15 grudnia 2010 roku zwiększyć je do 73 osób zatrudnionych na 71,0 etatach. 
Średnioroczne zatrudnienie w 2010 r. wynosiło 73,10 etatów i w porównaniu z rokiem poprzednim wzrosło o 8,28% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
Zarządzeniem Nr 14/2010 z dnia 1 września 2010 r. na podstawie  art. 69 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240) wdrożono w PUP kontrolę zarządczą. Kolejnym zarządzeniem Nr 15/2010 z dnia 1.09.10 r. wprowadzono w PUP Procedurę zarządzania ryzykiem.
Kontrolujący przypominają o konieczności posiadania wymaganych art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami) zasad (polityki) rachunkowości przyjętych w jednostce.
Przypominają także, że Zasady organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu wprowadzono zarządzeniem Nr 828/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r.
Funkcjonowanie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej kierownik jednostki zapewnił sobie poprzez wykorzystanie informacji z :
•	monitoringu realizacji celów i zadań poprzez bieżącą analizę i ocenę wykonywanych zadań, szczególnie poprzez system sprawozdawczości merytorycznej i finansowej,
•	samooceny kontroli zarządczej – raz w roku, przy pomocy opracowanego kwestionariusza samooceny, który dołączono do ankiety,
•	systemu zarządzania ryzykiem poprzez wprowadzenie procedury, analizę i identyfikację ryzyka oraz działania zmierzające do jego ograniczenia,
•	kontroli zewnętrznych dokonywanych przez BK UM oraz Śl.UW, MPiPS, WUP i inne,
•	innych źródeł informacji – informacje uzyskane przez kierowników poszczególnych działów w toku bieżącej kontroli pracowników.
Nie określono w ankiecie jak realizowano wymogi ustawy w tym zakresie do dnia 1 września 2010 r. tj. do czasu wprowadzenia systemu kontroli.
W zakresie kontroli zarządczej dyrektor uczestniczył w dwudniowym szkoleniu organizowanym przez Wojewódzki Urząd Pracy K-ce w Brennej, które przeprowadziła Akademia Kształcenia Zawodowego Sp. z o.o. z Gdańska.
Budżet roku 2008 wykonano w kwocie 3 032 194,34 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 73,83%, a roku 2009 w kwocie 3 294 952,51 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły 72,71%, a odpis na ZFŚS – 2,90% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2010 r. wzrosły o 1,99%, do kwoty 3 360 610,91 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 100,32% planowanych początkowo wydatków Urzędu (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2010 r. stanowiły ich 73,67% i wyniosły 2 475 794,52 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosły o 3,34% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej zmalały o 0,80% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Fundusz premiowy w 2010 r. realizowano prawidłowo – 29,27% wynagrodzeń zasadniczych pracowników PUP, przy ustalonym 30% funduszu. Wypłacone w ciągu roku premie wyniosły 483 955,64 zł. 
Fundusz nagród ustalono w wysokości do 3% planowanych środków na wynagrodzenia osobowe pracowników. Wykonano go w kwocie 72 300,00 złotych, tj. 2,92% wynagrodzeń osobowych.
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c lipiec 2010 r., które wyniosły 194 282,49 zł i stanowiły 7,85% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze – 132 624,02 zł, stanowiące ich 68,26%, 
-	dodatek za wysługę lat –  13 927,60 zł, tj. 10,50% wynagr. zasadnicz.
-	premia                          –  34 731,70 zł, tj. 26,19%    „             „
-	inne dodatki                 –  12 999,17 zł, tj.   6,69% wynagr. lipcowych   
Na inne dodatki złożyły się tylko dodatki funkcyjne.
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2010 r. wynosiło 2 822,38 zł i zmalało w porównaniu z rokiem poprzednim o 4,56%. 
Wynagrodzenia w PUP-ie oparte były na regulaminie wynagradzania z dnia 1.05.2009 r. opracowanym na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50, poz. 398). 
Regulamin premiowania i  regulamin nagród, wprowadzone zarządzeniem dyrektora nr 10/2007 z dnia 15 października 2007 r. nie uległy zmianie. Ustalono w nich fundusz premiowy w wysokości 30% środków na wynagrodzenia zasadnicze pracowników oraz fundusz nagród – 3% środków przeznaczonych na wynagrodzenia osobowe pracowników. Nie wnosi się uwag do kontrolowanych wynagrodzeń.
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2009 r. w PUP-ie wyniósł 69 451,07 zł i stanowił 2,90% wynagrodzeń osobowych, a w 2010 roku 78 692,78 zł tj. 3,18% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 13,31% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej zmalał o 1,88% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 73,10 etatów i 12 emerytów uprawnionych do świadczeń,  a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS wynosiła: 78 692,78 zł i w takiej samej kwocie go wykonano (Tabela 4 – Zał. nr 6). Kontrolujący nie mają uwag do naliczania Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 829 230,91 zł, tj. 24,68% jej wydatków rocznych.

XII.	Straż Miejska w Zabrzu, ul. Stalmacha 9 jest jednostką budżetową. 
Numer statystyczny – 276960128. 
Od 1 marca 2007 r. komendantem jest Pan Jarosław Rajda.
Główną księgową od dnia 1.01.2001 r. jest Pani Wiesława Dąbrowska zatrudniona na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, której obowiązki i odpowiedzialność powierzono zgodnie z ustawą o finansach publicznych.
Straż na dzień 15 grudnia 2009 r. zatrudniała 62 osoby na 61,5 etatach. Rok kontrolowany rozpoczęła z zatrudnieniem 61 osób na 60,5 etatach, by do 15 grudnia 2010 r. zwiększyć je do 67 osób zatrudnionych na 66,5 etatach. 
Średnioroczne zatrudnienie w 2010 r. wynosiło 66,88 etatów i w porównaniu z rokiem poprzednim wzrosło o 8,38% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
Zarządzeniem Nr 25/GK/10 z dnia 21 grudnia 2010 r. na podstawie Regulaminu organizacyjnego Straży Miejskiej oraz art. 68 – 69 ust. 1  ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240) wprowadzono w Straży Miejskiej Zasady organizacji systemu kontroli zarządczej, które dołączono do ankiety. Dołączono także Instrukcję zarządzania ryzykiem oraz wzór informacji o systemie kontroli zarządczej.
Kontrolujący przypominają o konieczności posiadania wymaganych art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami) zasad (polityki) rachunkowości przyjętych w jednostce.
Przypominają także, że Zasady organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu wprowadzono zarządzeniem Nr 828/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r.
Funkcjonowanie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej kierownik jednostki zapewnił sobie poprzez wykorzystanie informacji z :
•	monitoringu realizacji celów i zadań,
•	samooceny kontroli zarządczej przeprowadzonej z uwzględnieniem standardów kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych,
•	systemu zarządzania ryzykiem,
•	kontroli wewnętrznych referatów i komórek organizacyjnych zgodnie z procedurami wewnętrznymi, instrukcjami, wytycznymi, zakresami obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności pracowników,
•	kontroli zewnętrznych przeprowadzonych przez BK UM Z-e, PIP i PINB w 2010 r.
•	innych źródeł informacji, jak: skargi i informacje od mieszkańców.
Nie określono w ankiecie jak realizowano wymogi ustawy w tym zakresie do dnia 21 grudnia 2010 r. tj. do czasu wprowadzenia systemu kontroli.
W zakresie kontroli zarządczej w 2010 r. nikt nie uczestniczył w szkoleniu. Przewidziano je na I kwartał 2011 r.
Budżet roku 2008 wykonano w kwocie 3 780 781,91 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 64,54%, a roku 2009 w kwocie 4 287 564,86 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły 59,67%, a odpis na ZFŚS – 2,41% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2010 r. zmalały o 2,34%, do kwoty 4 187 320,00 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 104,21% planowanych początkowo wydatków Straży (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2010 r. stanowiły ich 64,86% i wyniosły 2 715 900,25 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosły o 6,15% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej o 0,45% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Fundusz premiowy w 2010 r. realizowano prawidłowo – 7,70% wynagrodzeń zasadniczych pracowników Straży, przy ustalonym 30% funduszu. Wypłacone w ciągu roku premie wyniosły 158 700,00 zł. 
Fundusz nagród ustalono w wysokości do 3% planowanych środków na wynagrodzenia osobowe pracowników. Wykonano go w kwocie 70 800,00 złotych, tj. 2,61% wynagrodzeń osobowych.
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c lipiec 2010 r., które wyniosły 265 149,89 zł i stanowiły 9,76% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze – 172 440,84 zł, stanowiące ich 65,04%, 
-	dodatek za wysługę lat –  20 095,60 zł, tj. 11,65% wynagr. zasadnicz.
-	premia                          –  60 200,00 zł, tj. 34,91%    „             „
-	inne dodatki                 –  12 413,45 zł, tj.   4,68% wynagr. lipcowych   
Na inne dodatki złożyły się: dodatki funkcyjne – 4 200,00 zł, dodatki nocne – 4 365,17 zł oraz wynagrodzenie za czas choroby – 3 848,28 zł.
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2010 r. wynosiło 3 384,05 zł i zmalało w porównaniu z rokiem poprzednim o 2,05%. 
Wynagrodzenia w Straży oparte są na regulaminie wynagradzania wprowadzonym zarządzeniem nr 8/10 z dnia 5 maja 2010 r. r. opracowanym na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50, poz. 398) ze zmianą zawartą w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2009 roku zmieniające rozporządzenie w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 220, poz. 1721). W podstawie prawnej regulaminu nadal nie wymieniono ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458 ze zmianami). 
Omawiany regulamin ustala fundusz premiowy w wysokości 30% środków na wynagrodzenia zasadnicze pracowników oraz fundusz nagród – 3% środków na wynagrodzenia osobowe. Innych uwag do kontrolowanych wynagrodzeń nie wnosi się.
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2009 r. w Straży wyniósł 61 713,00  zł i stanowił 2,41% wynagrodzeń osobowych, a w 2010 roku 70 080,00 zł tj. 2,58% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 13,56% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej zmalał o 1,85% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 66,88 etatów,  a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS w SM wynosiła: 70 079,54 zł, a wykonano go w kwocie 70 080,00 zł (Tabela 4 – Zał. nr 6). Kontrolujący nie mają uwag do naliczania Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 564 729,89 zł, tj. 13,49% jej wydatków rocznych.
XIII.	Jednostka Obsługi Finansowej Gospodarki Nieruchomościami w Zabrzu, ul. Targowa 2 jest jednostką budżetową. 
Numer statystyczny – 240235355. 
Dyrektorem jednostki jest od 1.05.2009 r. Pan Tomasz Saternus.  
Obowiązki głównej księgowej od dnia 1.01.2010 r. pełni Pani Halina Milewska. W ankiecie nie określono podstawy prawnej powierzenia jej obowiązków i odpowiedzialności.
Jednostka na dzień 15 grudnia 2009 r. zatrudniała 135 osób na 133,73 etatach. Rok kontrolowany rozpoczęła z zatrudnieniem 134 osób na 132,73 etatach, by do 15 grudnia 2010 r. zwiększyć je do 181 osób zatrudnionych na 179,73 etatach. 
Średnioroczne zatrudnienie w 2010 r. wynosiło 156,77 etatów, z których z budżetu  jednostki wynagradzano 130,52 etatów (26,25 było refundowanych). W porównaniu z rokiem poprzednim zatrudnienie wzrosło o 5,10% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
Zarządzeniem Nr JOFGN.0161.ZD-103/2010 z dnia 20 września 2010 r. na podstawie  art. 69 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240) oraz na podstawie § 6 Statutu Jednostki wprowadzono Regulamin kontroli zarządczej, który dołączono do ankiety. Dołączono także Formularz zarządzania ryzykiem oraz Kwestionariusz samooceny za rok … .
Kontrolujący przypominają o konieczności posiadania wymaganych art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami) zasad (polityki) rachunkowości przyjętych w jednostce.
Przypominają także, że Zasady organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu wprowadzono zarządzeniem Nr 828/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r.
Funkcjonowanie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej kierownik jednostki zapewnił sobie poprzez wykorzystanie informacji z :
•	monitoringu realizacji celów i zadań poprzez bieżącą analizę i ocenę wykonywanych zadań przez dyrektora i kierowników komórek organizacyjnych,
•	samooceny kontroli zarządczej – raz w roku, przy pomocy opracowanego kwestionariusza samooceny, który dołączono do ankiety,
•	systemu zarządzania ryzykiem – co najmniej raz w roku przy pomocy formularza dołączonego do ankiety
•	audytowania jednostki zgodnie z Regulaminem audytu wewnętrznego,
•	kontroli wewnętrznej, którą rozszerzono o kontrolę doraźną w POM-ach (zarządzenie Nr JOFGN.0161.ZD-156/2010 z dnia 28.12.2010 r.),
•	kontroli zewnętrznych – w 2010 r. BK UM i GIODO.
Nie określono w ankiecie jak realizowano wymogi ustawy w tym zakresie do dnia 20 września 2010 r. tj. do czasu wprowadzenia systemu kontroli.
W zakresie kontroli zarządczej gł. księgowa uczestniczyła w jednodniowym szkoleniu organizowanym przez PRESSCOM Sp. z o.o. z Wrocławia.
Budżet roku 2008 wykonano w kwocie 43 812 352,19 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 9,55%, a roku 2009 w kwocie 45 812 352,19 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły 10,33%, a odpis na ZFŚS – 2,65% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2010 r. zmalały o 0,69%, do kwoty 45 496 811,97 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 102,05% planowanych początkowo wydatków Jednostki (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Istotną pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2010 r. stanowiły ich 10,31% i wyniosły 4 690 070,31 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim zmalały o 0,93% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej o 0,95% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Fundusz premiowy w 2010 r. realizowano wyjątkowo oszczędnie  – tylko na poziomie 2,08% wynagrodzeń zasadniczych pracowników JOFGN, przy ustalonym 40% funduszu. Wypłacone w ciągu roku premie wyniosły 86 010,00 zł. 
Fundusz nagród ustalono w wysokości 4% planowanych środków na wynagrodzenia osobowe pracowników. Wykonano go w kwocie 119 824,50 złotych, tj. 2,55% wynagrodzeń osobowych.
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c lipiec 2010 r., które wyniosły 381 002,76 zł i stanowiły 8,12% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze – 318 978,74 zł, stanowiące ich 83,72%, 
-	dodatek za wysługę lat –  34 978,13 zł, tj. 10,97% wynagr. zasadnicz.
-	premia                          –           0,00 zł, tj.   0,00%    „             „
-	nagrody                        –    3 600,00 zł, tj.   0,94% wynagr. lipcowych   
-	inne dodatki                 –  23 445,89 zł, tj.   6,15%     „           „
Na inne dodatki złożyły się: dodatki funkcyjne –10 883,52 zł, wynagrodzenie za czas choroby – 5 120,70 zł, dodatki specjalne – 4 666,67 zł oraz nagroda jubileuszowa – 2 775,00 zł.
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2010 r. wynosiło 2 994,48 zł i zmalało w porównaniu z rokiem poprzednim o 5,73%. 
Wynagrodzenia w Jednostce oparte są na Regulaminie wynagradzania  wprowadzonym zarządzeniem dyrektora Nr JOFGN.0161.ZD-60/09 z dnia 27.08.09 roku, opracowanym na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50, poz. 398). Zmian w regulaminie nie dołączono do ankiety, chociaż ostatnio informowano, że trwają prace nad zmianami regulaminu. Z zapisu zawartego w ust. 12 ankiety wynika, iż ubiegłorocznych uwag kontrolujących dot. wysokości funduszu premiowego i funduszu nagród nie uwzględniono. 
W okresie objętym kontrolą fundusz premiowy wykorzystano w wysokości 2,08% rocznych wynagrodzeń zasadniczych, a fundusz nagród w wysokości 2,55% całorocznych środków na wynagrodzenia. Potwierdza to trafność  uwag kontrolujących dot. wysokości tych funduszy. Innych uwag do kontrolowanych wynagrodzeń nie wnosi się.
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2009 r. w JOFGN wyniósł 125 555,03  zł i stanowił 2,65% wynagrodzeń osobowych, a w 2010 roku 164 269,88 zł tj. 3,50% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 30,83% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej o 3,71% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 156,77 etatów,  a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS w Jednostce wynosiła: 164 269,88 zł i w takiej kwocie go wykonano (Tabela 4 – Zał. nr 6). Kontrolujący nie mają uwag do naliczania Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 751 107,14 zł, tj. 1,65% jej wydatków rocznych.

XIV.	   Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w Zabrzu, ul. Stalmacha 22 jest jednostką budżetową finansowaną z środków BP.
Numer statystyczny – 273072367. 
Od 1 sierpnia 1993 r. komendantem jest Pan Jacek Kycia.
Główną księgową od dnia 1.11.2000 r. jest Pani Benedykta Kozieł zatrudniona jako funkcjonariusz straży pożarnej w pełnym wymiarze czasu pracy, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych.
Straż Pożarna na dzień 15 grudnia 2009 r. zatrudniała 105 osoby na 105 etatach, z których 4 na etacie służby cywilnej. Rok objęty kontrolą rozpoczęła i zakończyła z takim samym zatrudnieniem. Średnioroczne zatrudnienie w 2010 r. wynosiło 105 etatów i w porównaniu z rokiem ubiegłym wzrosło o 0,64% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
Zarządzeniem Nr 20/2010 z dnia 29 grudnia 2010 r. na podstawie  art. 69 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm.) oraz art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zm.) ustalono w PSP Zasady organizacji i funkcjonowania kontroli zarządczej, które dołączono do ankiety. Dołączono także będące załącznikami do nich:
•	wykaz dokumentów związanych z kontrolą zarządczą,
•	politykę zarządzania ryzykiem, z listą celów uszeregowanych wg ich ważności, sposobem prezentacji punktowej oceny ryzyka, rejestrem ryzyk, macierzą ryzyka oraz raportem monitoringu ryzyk,
•	deklarację dotyczącą monitoringu systemu kontroli zarządczej,
•	szablon dokumentu samooceny systemu.
Kontrolujący przypominają o konieczności posiadania wymaganych art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami) zasad (polityki) rachunkowości przyjętych w jednostce.
Przypominają także, że Zasady organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu wprowadzono zarządzeniem Nr 828/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r.
Funkcjonowanie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej kierownik jednostki zapewnił sobie poprzez wykorzystanie informacji z :
•	monitoringu realizacji celów i zadań poprzez bieżącą analizę i ocenę realizacji celów i zadań krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego na terenie m. Zabrze,
•	samooceny kontroli zarządczej – przy pomocy opracowanego szablonu,
•	systemu zarządzania ryzykiem – przy pomocy formularzy dołączonych do ankiety,
•	kontroli wewnętrznej prowadzonej zgodnie z dokumentami wymienionymi w wykazie,
•	kontroli zewnętrznych – wg wpisów w książce kontroli.
W zakresie kontroli zarządczej nie brano udziału w żadnym szkoleniu – zakupiono podręcznik.
Budżet roku 2008 wykonano w kwocie 5 976 538,61 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 66,61%, w nich uposażenia funkcjonariuszy – 64,9% i wynagrodzenia członków korpusu służby cywilnej – 1,71%. W roku 2009 w kwocie 6 352 007,51 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły 69,24% (67,2% funkcjonariusze i 2,04% sł. cywilna), a odpis na ZFŚS – 3,34% wynagrodzeń osobowych członków korpusu służby cywilnej.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2010 r. wzrosły o 4,87%, do kwoty 6 661 624,34 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 104,27% planowanych początkowo wydatków KMPSP (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4050 i § 4020), które w 2010 r. stanowiły ich 65,79% i wyniosły 4 382 930,91 zł, z czego 4 230 588,06 zł (63,51%) uposażenia funkcjonariuszy i 152 342,85 zł (2,28%) wynagrodzenia członków korpusu służby cywilnej. W porównaniu z rokiem poprzednim zmalały o 0,35% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej o 3,03% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za lipiec 2010 r., które wynosiły 355 664,83 zł, z czego 345 258,35 zł uposażenia funkcjonariuszy, a 10 406,48 zł wynagrodzenia korpusu służby cywilnej, i stanowiły 8,11% całorocznych wynagrodzeń.
Na wynagrodzenia funkcjonariuszy składały się:
-	wynagrodz.zasadnicze w kwocie 195 280,00 zł, stanowiące ich 56,56%, 
-	dodatek za wysługę lat   –    30 423,35 zł, tj. 15,60% wynagr. zasadnicz.
-	dodatek za stopień         –     49 030,00 zł, tj. 14,20%     „       lipcowych
-	dodatek służbowy          –     65 525,00 zł, tj. 18,98%     „             „
-	inne dodat.(motyw.szkod.)–   5 000,00 zł, tj.   1,45%     „             „
Na wynagrodzenia służby cywilnej składały się:
-	wynagrodz. zasadnicze w kwocie 8 808,92 zł, stanowiące ich 84,65%,
-	dodatek za wysługę lat   –      1 691,46 zł, tj. 19,20% wynagr. zasadn.
-	wynagr.potr.za czas chor. –      - 93,90 zł, tj. - 0,90%      „      lipcowych
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2009 r. wynosiło 3 478,52 zł i zmalało w porównaniu z rokiem poprzednim o 0,35%.
Podstawę prawną wynagrodzeń Straży Pożarnej stanowiły w okresie objętym kontrolą: 
-	ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zmianami),
-	rozporządzenie MSWiA z dnia 27 lutego 2008 r. w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 37, poz. 212 ze zmianami),
-	ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz. U. Nr 227, poz. 1505 ze zmianami),
-	rozporządzenie Prezesa RM z dnia 16 stycznia 2007 r. w sprawie określenia stanowisk urzędniczych, wymaganych kwalifikacji zawodowych, stopni służbowych urzędników służby cywilnej, mnożników do ustalania wynagrodzenia oraz szczegółowych zasad ustalania i wypłacania innych świadczeń przysługujących członkom korpusu służby cywilnej (Dz. U. Nr 12, poz. 79 ze zmianami).
Kontrolujący nie wnoszą żadnych uwag do kontrolowanych wynagrodzeń.
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2009 r. w KMPSP wyniósł 4 333,48 zł, a w 2010 r. – 5 239,22 zł i stanowił 3,44%  wynagrodzeń osobowych członków korpusu służby cywilnej. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 20,9% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a w odniesieniu do wielkości planowanej o 20,89% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie pracowników wynosiło 4 etaty i 6 emerytów objętych opieką socjalną, a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS wynosiła: 5 239,20 zł. Wykonano go w kwocie 5 239,22 zł. (Tabela 4 – Zał. nr 6). Kontrolujący nie mają żadnych uwag do naliczania zakładowego FŚS.
Przedmiotową kontrolą w w/w jednostce objęto kwotę 360 904,05 zł, tj. 5,42% jej wydatków rocznych.

 
XV.	 Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Zabrzu, ul. Piastowska 10 jest jednostką budżetową finansowaną ze środków budżetowych Wojewody. 
Numer statystyczny – 276290159. 
Jednostką kieruje nią od dnia 15.10.2002 r. Pani Krystyna Mika – Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, powołana na stanowisko przez Prezydenta Miasta Zabrze pismem nr Or.I/Os/M/02 z dnia 14.10.2002 r. 
Obowiązki głównej księgowej od dnia 1.06.2003 r. pełni p. Aida Sawko, zatrudniona w wymiarze ½ etatu, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych.
Inspektorat na dzień 15 grudnia 2009 r. zatrudniał 8 osób na 7,5 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął z takim samym zatrudnieniem, by do 15 grudnia 2010 r. zmniejszyć je do 7 osób zatrudnionych na 6,5 etatach. 
Średnioroczne zatrudnienie w 2010 r. wynosiło 6,60 etatów i w porównaniu z rokiem poprzednim zmniejszyło się o 1,05% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
Zarządzeniem Nr 3/2010 z dnia 1 grudnia 2010 r. na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych  (Dz. U. Nr 157, poz. 1240) wprowadzono w Inspektoracie Regulamin kontroli zarządczej. Do regulaminu dołączono harmonogram kontroli zarządczej.
Kontrolujący przypominają o konieczności posiadania wymaganych art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami) zasad (polityki) rachunkowości przyjętych w jednostce.
Przypominają także, że Zasady organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu wprowadzono zarządzeniem Nr 828/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r.
Funkcjonowanie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej kierownik jednostki zapewnił sobie poprzez wykorzystanie informacji z:
-	monitoringu realizacji celów i zadań,
-	samooceny kontroli zarządczej przeprowadzonej z uwzględnieniem standardów tej kontroli, 
-	systemu zarządzania ryzykiem,
-	kontroli wewnętrznych,
Nie określono w ankiecie jak realizowano wymogi ustawy w tym zakresie do dnia 1 grudnia 2010 r. tj. do czasu wejścia w życie Regulaminu.
W zakresie kontroli zarządczej nie brano udziału w żadnym szkoleniu.
Budżet roku 2008 wykonano w kwocie 537 717,28 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 63,16%, w nich wynagrodzenia pracowników – 21,38% i wynagrodzenia członków korpusu służby cywilnej – 41,78%. W roku 2009 w kwocie 523 078,23 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły 66,20% (19,22% pracownicy i 46,98% członkowie korpusu sł. cywilnej), a odpis na ZFŚS – 1,93% wynagrodzeń osobowych.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2010 r. zmalały o 0,82%, do kwoty 518 791,66 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 100,09% planowanych początkowo wydatków PINB (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010 i § 4020), które w 2010 r. stanowiły ich 69,08% i wyniosły 358 402,89 zł, z czego 111 376,72 zł (21,47%) wynagrodzenia pracowników i 247 026,17 zł (47,61%) wynagrodzenia członków korpusu służby cywilnej. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosły o 3,50% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej o 0,39% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za lipiec 2010 r., które wynosiły 25 342,99 zł, z czego 7 951,00 zł wynagrodzenia pracowników, a 17 391,99 zł wynagrodzenia korpusu służby cywilnej, i stanowiły 7,07% całorocznych wynagrodzeń.
Na wynagrodzenia pracowników składały się:
-	wynagrodz. zasadnicze w kwocie  3 985,00 zł, stanowiące ich 50,12%, 
-	dodatek za wysługę lat –        797,00 zł, tj. 20,00% wynagr. zasadnicz.
-	dodatek funkcyjny       –     1 125,00 zł, tj.  14,15 %     „     lipcowych
-	dodatek specjalny        –     2 044,00 zł, tj.  25,71%      „             „
Na wynagrodzenia służby cywilnej składały się:
-	wynagrodz. zasadnicze w kwocie 16 171,20 zł, stanowiące ich 92,98%,
-	dodatek za wysługę lat   –   1 220,79 zł, tj. 7,55% wynagr. zasadnicz.
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2009 r. wynosiło 4 525,29 zł i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 4,6%.
Wynagrodzenia w Inspektoracie oparte były na:
-	rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 2009 r. w sprawie określenia stanowisk urzędniczych, wymaganych kwalifikacji zawodowych, stopni służbowych urzędników służby cywilnej, mnożników do ustalenia wynagrodzenia oraz szczegółowych zasad ustalania i wypłacania innych świadczeń przysługujących członkom korpusu służby cywilnej (Dz. U. Nr 221, poz. 1630),
-	rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 2 lutego  2010 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej zatrudnionych w urzędach administracji rządowej i pracowników innych jednostek (Dz. U. Nr 27, poz. 134).
Wszystkie uwagi dotyczące funduszu premiowego i funduszu nagród zawarte w dwóch poprzednich raportach są nadal aktualne. Pismo Państwa (PINB 0713/8-10/1427/10/KM) z dnia 14.05.2010 r. jest tego potwierdzeniem. W roku poddanym kontroli nie badano realizacji tych funduszy, a w lipcu 2010 r. nie były one wykorzystywane. Innych uwag do kontrolowanych wynagrodzeń nie wnosi się.
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2009 r. w PINB wyniósł 6 671,00 zł, a w 2010 r. – 6 898,28 zł i stanowił 1,92%  wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 3,41% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a w odniesieniu do wielkości planowanej o 6,13% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie pracowników wynosiło 6,60 etatów, bez emerytów objętych opieką socjalną, a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS wynosiła: 6 915,74 zł. Wykonano go w kwocie 6 898,28 zł. (Tabela 4 – Zał. nr 6). Kontrolujący nie mają uwag do naliczania ZFŚS.
Przedmiotową kontrolą w w/wym. jednostce objęto kwotę 32 241,27 zł, tj. 6,21% jej wydatków rocznych.

XVI.	U w a g i   i   w n i o s k i                                                              

Raport z niniejszej kontroli dotyczy wszystkich, poza instytucjami kultury, ZOZ-ami i placówkami oświatowymi, trzynastu jednostek organizacyjnych Gminy, z których osiem nadzoruje bezpośrednio, bądź pośrednio Wydział Ochrony Zdrowia i Pomocy Społecznej (ZPS), a dwie Wydział Infrastruktury Komunalnej (IK). Dotyczy także dwu jednostek sektora finansów publicznych administracji rządowej, nadzorowanych przez Prezydenta Miasta Zabrze. Z raportu wynika, że większość kontrolowanych zagadnień nie budzi zastrzeżeń. Regulaminy wynagradzania w większości jednostek uaktualniono zgodnie z ubiegłorocznymi uwagami, dostosowując je do obowiązujących w tym zakresie przepisów. 
Kontrolujący przypominają, że zgodnie z art. 69 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, od 1 stycznia 2010 r. kierownik jednostki odpowiada za zapewnienie funkcjonowania adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej. W praktyce kontrolowanych jednostek organizacyjnych realizacja tego wymogu ustawy przedstawia się dobrze. Tylko jedna z nich (DPS Nr 2) nie sformalizowała zagadnienia kontroli zarządczej. Nie można jednak na tej podstawie stwierdzić, że wymagana kontrola zarządcza nie jest w tej jednostce prowadzona. Wykażą to dopiero dalsze przedsięwzięcia kontrolne przewidziane w § 29 Zasad organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu, wprowadzonych zarządzeniem Nr 828/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r., zobowiązujące kierowników jednostek do składania rocznych informacji o systemie kontroli zarządczej. 
Z raportu wynika, iż wiele jednostek miało problemy z właściwym określeniem podstawy prawnej wprowadzenia systemu kontroli zarządczej w jednostce. Zawiera ją cytowany wyżej art. 69 ust. 1 pkt 3 ustawy oraz § 7 w/w Zasad... , który zobowiązuje kierowników miejskich jednostek organizacyjnych do określenia zasad kontroli zarządczej w kierowanych jednostkach, w szczególności w zakresie wyznaczania celów i zadań, identyfikacji, analizy i reakcji na ryzyko, a także monitorowania realizacji wyznaczonych celów i zadań. 
Do tworzenia, oceny i doskonalenia systemu kontroli zarządczej należy wykorzystać wskazówki zawarte  w Standardach kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych, stanowiących załącznik do komunikatu Nr 23 Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2009 r. 
Niektóre jednostki uznały, że tworzony system kontroli zarządczej jest czymś zupełnie nowym i należy ją zacząć od zera. Niektóre zapominały o dotychczasowych przepisach wewnętrznych określających procedury kontroli finansowej, czy regulaminach i instrukcjach określających zagadnienia kontroli wewnętrznej. Należy pamiętać, że system kontroli zarządczej jest pojęciem najszerszym z wszystkich wymienionych kontroli i obejmuje całokształt zagadnień związanych z działalnością jednostki. Dlatego powinien wykorzystać cały pakiet dokumentów wewnętrznych funkcjonujących w jednostce. Nie wolno również zapomnieć o wymaganych art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami) zasadach (polityce) rachunkowości przyjętych w jednostce. Polityka rachunkowości powinna zawierać przede wszystkim informacje dotyczące:
•	określenia roku obrotowego i wchodzących w jego skład okresów sprawozdawczych,
•	metod wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego,
•	sposobu prowadzenia ksiąg rachunkowych oraz systemu służącego ochronie danych i zbiorów, w tym dowodów księgowych, ksiąg rachunkowych i innych dokumentów stanowiących podstawę dokonanych w nich zapisów.
W sposobie prowadzenia ksiąg rachunkowych powinien znaleźć się co najmniej wykaz ksiąg rachunkowych, a przy prowadzeniu ich przy użyciu komputera – wykaz zbiorów danych tworzących księgi rachunkowe na komputerowych nośnikach danych z określeniem ich struktury, wzajemnych powiązań oraz ich funkcji w organizacji całości ksiąg rachunkowych i w procesach przetwarzania danych.
Wspomniane wcześniej Zasady … w § 18 stwierdzają, że na dokumentację systemu kontroli zarządczej składają się w szczególności: uchwały organu stanowiącego, zarządzenia Prezydenta, kierownika jednostki, regulaminy, procedury określające zasady gospodarki finansowej, procedury określające zasady kontroli wykonywania gospodarki finansowej, instrukcje, polityki, upoważnienia i pełnomocnictwa, dokumenty określające zakres obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności pracowników oraz inne dokumenty wewnętrzne. Dodać do nich trzeba konstytucję, ustawy i przepisy wykonawcze do nich (rozporządzenia) dot. zagadnień objętych działalnością jednostki.
Problemem dla kontrolowanych jednostek okazał się także ustawowy wymóg wejścia w życie przepisów dot. kontroli zarządczej z dniem 1 stycznia 2010 roku. Stosowano różne rozwiązania w tym zakresie, ale najbardziej właściwym, niezależnie od daty wprowadzenia systemu formalnie, wydaje się rozwiązanie zastosowane przez nieliczne jednostki, które zamieściły w zarządzeniu formułę: „Wchodzi w życie z dniem podpisania z mocą obowiązującą od dnia 1 stycznia 2010 r.” Jednostce, która zastosowała takie rozwiązanie, nie można zarzucić opieszałości we wprowadzaniu wymogów ustawowych, bo jak już wcześniej wspomniano system kontroli zarządczej jest kontynuacją dotychczasowych działań w tym zakresie, rozszerzonych o nowe pojęcia (np. ryzyko). O obowiązku zapewnienia funkcjonowania kontroli zarządczej w miejskich jednostkach organizacyjnych przypomniał ich kierownikom Prezydent Miasta zarządzeniem Nr 828/BK/2010 z dnia 23 września 2010 r., które już wcześniej przywołano. 
Kontrolujący proponują kontynuowanie prac nad dokumentami wprowadzającymi system kontroli zarządczej, załączonymi do badań ankietowych, oraz ich bieżącą analizę, celem optymalnego dostosowania do zdarzeń, które rzeczywiście występują w jednostkach. Żaden zespół powołany przez kierownika jednostki, nie zdejmie z niego ustawowej odpowiedzialności za funkcjonowanie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej. Może on jedynie pełnić funkcję koordynatora tych działań. 
Z pisma Podsekretarza Stanu Ministerstwa Finansów Nr DA6/4095/NWX /2010/775 z dnia 29 stycznia 2010 r. kierowanego do wójtów, burmistrzów, prezydentów miast, starostów i marszałków województw (Zał. nr 8) wynika, że: „efektywne funkcjonowanie kontroli zarządczej wymaga aktywnego działania ze strony kierownika jednostki i wszystkich osób na stanowiskach kierowniczych, które mają udział w zarządzaniu jednostką – obowiązków i zadań w zakresie kontroli zarządczej nie można przydzielić lub ograniczyć do jednej komórki organizacyjnej.” Wynika z niego także, iż kontrola zarządcza jest systemem złożonym, który ma za zadanie sprawić, aby samorządowa jednostka organizacyjna i jednostka samorządu terytorialnego osiągnęły cele przed nimi postawione.
Kontrola zarządcza może być realizowana poprzez samokontrolę oraz kontrolę funkcjonalną w ramach powierzonego nadzoru. Gros kontrolowanych jednostek organizacyjnych nie ma warunków i nie będzie realizować jej poprzez kontrolę instytucjonalną, choć stwierdzenia takie umieszczano w kontrolowanych regulaminach.

A. W kontrolowanych jednostkach organizacyjnych Gminy na dzień 15 stycznia 2010 r. zatrudnienie wynosiło 876,15 etatów, a na dzień 15 grudnia 2010 r. – 954,63 etatów. Liczby te obejmują także etaty refundowane w ramach Robót Publicznych i innych. W jednostkach nadzorowanych przez ZPS odpowiednio: 578,05 i 602,03 etatów, a w nadzorowanych przez IK: 35,88 i 35,38 etatów (Tabela 1 – Zał. nr 3).
Średnioroczne zatrudnienie w 2010 r. we wszystkich jednostkach (bez refundowanych) wynosiło 860,36 etatów, z tego w nadzorowanych przez ZPS – 554,99, a w nadzorowanych przez IK – 34,88 etatów i w porównaniu z rokiem poprzednim wzrosło o 0,41%, przy czym w jednostkach ZPS zmalało o 2,37%, a w jednostkach IK zmalało o 0,41% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
Wydatki kontrolowanych jednostek w 2010 r. wyniosły 126 768 840,20 zł i stanowiły 105,51% ubiegłorocznego wykonania. W tym wydatki jednostek nadzorowanych przez ZPS – 70 878 260,06 zł, stanowiące 110,80% ubiegłorocznego wykonania, a nadzorowanych przez IK – 2 845 837,26 zł – 102,37% wykonania roku 2009 (Tabela 2 – Zał. nr 4). Wydatki te stanowiły 102,07% wielkości wstępnie planowanych (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Wynagrodzenia osobowe pracowników kontrolowanych jednostek wynosiły 31 199 288,45 zł, wzrastając w porównaniu z rokiem 2009 o 5,48%. W kwocie tej 20 025 988,06 zł (wzrost o 7,44%) to wynagrodzenia w jednostkach nadzorowanych przez ZPS, a 1 291 535,31 zł (wzrost o 3,27%) to wynagrodzenia w jednostkach IK (Tabela 2 – Zał. nr 4). Wynagrodzenia osobowe stanowiły 24,6%, a bez MOPR i JOFGN – 55,99% wszystkich wydatków. W jednostkach nadzorowanych przez ZPS – 28,25%, a bez MOPR – 51,98% całości wydatków. W jednostkach nadzorowanych przez IK – 45,38% wszystkich wydatków. W porównaniu z wielkościami wstępnie planowanymi wynagrodzenia osobowe kontrolowanych jednostek oraz jednostek ZPS zmalały o 0,31%, a jednostek IK wzrosły o 1,38% (Tabela 3 – Zał. nr 5).
Lipcowe wynagrodzenia osobowe pracowników poddane kontroli wynosiły 2 588 709,37 zł i stanowiły 8,30% całości wynagrodzeń osobowych. W jednostkach ZPS odpowiednio: 1 651 461,13 zł i 8,25%, a w jednostkach IK: 96 813,10 zł i 7,50% (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Wynagrodzenia zasadnicze stanowiły ich 69,52%, przy czym w jednostkach ZPS – 67,28%, a w jednostkach IK – 66,80%.
Dodatek za wysługę lat odpowiednio: – 12,17%, 12,40% i 18,91% wynagrodzeń zasadniczych, 
Premie odpowiednio: – 18,24%, 20,17% i 14,31% tych wynagrodzeń, 
Inne dodatki – 8,84%, 10,25% i 11,01% lipcowych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7). 
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanych jednostkach w 2010 r. wynosiło 3 021,91 zł i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 5,05%. W jednostkach nadzorowanych przez ZPS – 3 006,98 zł i wzrosło o 10,04%, a w jednostkach IK – 3 086,11 zł przy wzroście 3,70%. Najniższe – 2 440,62 zł zanotowano w DPS Nr 2 oraz pozostałych DPS-ach i w Żłobku, a najwyższe – 3 417,07 zł w MOPR, oraz w Straży Miejskiej i MOB. 
Do kontrolowanych wynagrodzeń nie było zastrzeżeń poza uwagami opisanymi w poprzednich rozdziałach.
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w kontrolowanych jednostkach stanowił 3,22%  wynagrodzeń osobowych pracowników tych jednostek i wyniósł 1 004 953,12 zł. W jednostkach nadzorowanych przez ZPS odpowiednio: 3,26% - 652 083,46 zł, a w jednostkach IK: 3,08% - 39 827,00 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 12,13% przy czym w jednostkach ZPS o 7,63%, a w jednostkach IK o 18,24% (Tabela 2 – Zał. nr 4).  W odniesieniu do wielkości planowanych odpis na ZFŚS wzrósł o 5,58%, w jednostkach ZPS o 7,79%, a w jednostkach IK o 8,08% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Kontrolujący nie mieli uwag do naliczania ZFŚS.
Przedmiotową kontrolą w jednostkach organizacyjnych Gminy objęto kwotę 8 199 043,56 zł, tj. 6,47% ich wydatków rocznych. W jednostkach nadzorowanych przez ZPS objęto kontrolą kwotę 5 777 514,57 zł stanowiącą 8,15% ich wydatków, a w jednostkach IK – 276 461,05 zł, tj. 9,71% całości wydatków rocznych.

B.	W jednostkach nadzorowanych przez Prezydenta Miasta na dzień 15 stycznia 2010 r. zatrudnienie wynosiło 112,50 etatów, a na dzień 15 grudnia 2010 r. – 111,50 etatów.
Średnioroczne zatrudnienie w 2010 r. wynosiło 111,60 etatów i w porównaniu z rokiem poprzednim wzrosło o 0,54% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
Wydatki kontrolowanych jednostek w 2010 r. wyniosły 7 180 416,00 zł i stanowiły 104,44% ubiegłorocznego wykonania (Tabela 2 – Zał. nr 4) oraz 103,95% wielkości wstępnie planowanych (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Wynagrodzenia osobowe pracowników kontrolowanych jednostek wynosiły 4 741 333,80 zł, malejąc w porównaniu z rokiem 2009 o 0,07% (Tabela 2 – Zał. nr 4). Stanowiły one 66,03% wszystkich wydatków. W porównaniu do wielkości wstępnie planowanych wynagrodzenia osobowe kontrolowanych jednostek wzrosły o 3,95% (Tabela 3 – Zał. nr 5).
Lipcowe wynagrodzenia osobowe pracowników z 2010 r. poddane kontroli wynosiły 381 007,82 zł i stanowiły 8,04% całości wynagrodzeń osobowych. Wynagrodzenia zasadnicze stanowiły ich 58,86%, dodatek za wysługę lat – 15,22% wynagrodzeń zasadniczych, a inne dodatki – 32,19% lipcowych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7). Kontrolujący nie mieli uwag do kontrolowanych wynagrodzeń.
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanych jednostkach w 2010 r. wynosiło 3 540,42 zł i pozostało niemal na niezmienionym poziomie.
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w kontrolowanych jednostkach w 2010 r. stanowił 0,26%  wynagrodzeń osobowych pracowników tych jednostek (2,38% wynagrodzeń pracowników bez uposażeń funkcjonariuszy straży) i wyniósł 12 137,50 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 10,30% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanych o 12,03% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Kontrolujący nie mieli uwag do naliczania ZFŚS.
Przedmiotową kontrolą w jednostkach nadzorowanych przez Prezydenta Miasta objęto kwotę 393 145,32 zł, tj. 5,48% ich wydatków rocznych.
Te jednostki, którym wykazano jakiekolwiek nieprawidłowości, powinny odnieść się do nich w wyjaśnieniach pisemnych do niniejszego raportu i w terminie do dnia 5 maja 2011 r. dostarczyć je do Biura Kontroli.

Na powyższych ustaleniach czynności kontrolne zakończono. Raport z kontroli składa się z 44 kart. Jego integralną część stanowi  8 załączników na  20 kartach.
Kierownik każdej kontrolowanej jednostki został poinformowany o przysługującym mu z mocy przepisów § 54 Regulaminu kontroli wewnętrznej prawie zgłoszenia w terminie 7 dni zastrzeżeń, co do konkretnych faktów utrwalonych w niniejszym raporcie.
Raport z kontroli służy wyłącznie do użytku wewnętrznego. 
Udostępnianie informacji w nim zawartych następuje z zachowaniem przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, ustawy o tajemnicy skarbowej i ustawy o dostępie do informacji publicznej. 
Raport niniejszy sporządzono w czterech jednobrzmiących egzemplarzach i po odczytaniu podpisano.
Jeden egzemplarz raportu (wyciąg dot. każdej oddzielnie jednostki organizacyjnej) przekazano kierownikowi kontrolowanej jednostki, a drugi (także wyciąg dot. jednej lub kilku jednostek) naczelnikowi wydziału nadzorującemu kontrolowaną(e) jednostkę(i).

                                                                   Kontrolujący:

                                                             1. ........................................

                                                       2. .......................................

Zabrze, dnia 31 marca 2011 r.