Protokół doraźnej kontroli problemowej Nr N-1/2012
 
przeprowadzonej w:
Zabrzańskim Centrum Kształcenia Ogólnego i Zawodowego w Zabrzu.
 
Numer statystyczny jednostki kontrolowanej: 000201678.
Kontrolę przeprowadził:	
Naczelnik Biura kontroli mgr Mirosław Kaszycki
 
z Biura Kontroli Urzędu Miejskiego w Zabrzu działający na podstawie Polecenia przeprowadzenia kontroli z dnia 23.01.2012 r. wydanego przez Zarządzającego Kontrolą (Załącznik Nr 1). 
Kontrola zawnioskowana została przez Naczelnika Wydziału Oświaty zgodnie z  pismem z dnia 29.12. 2011 r. (data wpływu do Biura Kontroli: 18.01.2012 r.) znak pisma: WBU.272.1.63.2011.JZ  (Załącznik Nr 2).
Kontrolę przeprowadzono w okresie od dnia 26.01.2012 r. do dnia 29.02.2012 r.  
Przedmiotem kontroli były następujące zagadnienia:  
„Korzystanie z hasła dostępu i urządzenia identyfikującego e-token oraz wydawanie zleceń przez osoby uprawnione w systemie bankowości elektronicznej w Zabrzańskim Centrum Kształcenia Ogólnego i Zawodowego w Zabrzu.”

Kontrolą objęto okres: od 01.09.2011 r. do 30.11.2011 r.	

Ustalenia kontroli zawarte zostały w kolejnych rozdziałach:
I. Ustalenia ogólne 	str.   1 II. Ustalenia szczegółowe 	str.   3
1.Procedury kontroli zarządczej w obszarze korzystania z usług bankowości elektronicznej……….str.   3
2.Gospodarka pieniężna i rozrachunki z wykorzystaniem usług bankowości elektronicznej………..str.   6
III. Wnioski, uwagi końcowe 	str.13

I. USTALENIA OGÓLNE

Kontrolowana jednostka mieści się w Zabrzu przy ulicy J. Piłsudskiego 58.
Powierzenie pełnienia obowiązków dyrektora ZCKOiZ Pani mgr inż. Marzenie Wiercigroch nastąpiło w dniu 01.09.2011 r. na mocy Zarządzenia Nr 682/WO/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 26.08. 2011 r., natomiast od dnia 01.10. 2011 r. (z czasem obowiązywania do 31.08.2013 r.) na podstawie Zarządzenia Nr 787/WO/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 30.09.2011 r. Pani Marzenie Wiercigroch powierzono stanowiska dyrektora ZCKOiZ. 
Pani Marzena Wiercigroch jako kierownik jednostki ponosi odpowiedzialność za wykonywanie obowiązków w zakresie rachunkowości określonych ustawą o rachunkowości (art. 4. ust. 5.) oraz zgodnie z przepisem art. 69. ust. 1. ustawy o finansach publicznych, odpowiada za zapewnienie funkcjonowania w powierzonej jej jednostce adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej. 
Poprzednio funkcję tę pełniła Pani mgr Barbara Kazimierska-Kuś (od 01.10.2003 r. do 31.08.2011 r.).
Funkcję głównego księgowego pełni od dnia 01.05.2006 r. Pani mgr Danuta Maciejczyk, zatrudniona na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze godzin. Powierzenie obowiązków głównej księgowej zostało przyjęte i potwierdzone własnoręcznym podpisem pracownika w dniu 28.04.2006 r.
Uprawnionymi do udzielania informacji w imieniu Kontrolowanego byli: 
-Dyrektor ZCKOiZ Pani mgr inż. Marzena Wiercigroch;
-Główny księgowy ZCKOiZ Pani mgr Danuta Maciejczyk;
-pracownik księgowości Pani Grażyna Hruby.
Działalność objęta kontrolą prowadzona jest w oparciu o:
•	ustawę z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.);
•	ustawę z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. z 1998 r., Dz.U. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.);
•	ustawę z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.);
•	ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t.j. z 2002 r., Dz.U. Nr 101, poz. 926 z póź. zm.);
•	ustawę z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz.U. z roku 2005, Nr 14, poz. 114 z póź. zm.);
•	rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie dokumentacji przetwarzania danych osobowych oraz warunków technicznych i organizacyjnych, jakim powinny odpowiadać urządzenia i systemy informatyczne do przetwarzania danych osobowych (Dz.U. Nr 100, poz. 1024);
•	ustawę z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz.U. Nr 130, poz. 1450 z póź. zm.);
•	ustawę z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 223, poz. 1458 z późn. zm.);
•	ustawę z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz.U. Nr 152, poz. 1223 z późn. zm.);
•	ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe (t.j. z 2002 r., Dz.U. Nr 72, poz. 665);
•	ustawę z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. z 2004 r., DZ.U. Nr 256, poz. 2572 z póź. zm.);
•	ustawę z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 z póź. zm.);
•	rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 5 lipca 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad rachunkowości oraz planów kont dla budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego, jednostek budżetowych, samorządowych zakładów budżetowych, państwowych funduszy celowych oraz państwowych jednostek budżetowych mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 128, poz. 861 z późn. zm.);
•	rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 2 marca 2010 r. w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych (Dz.U. Nr 38, poz. 207 z póź. zm.);
•	Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie wynagrodzeń pracowników samorządowych (Dz.U. Nr 50, poz. 398 z póź. zm.);
•	Zarządzenie Nr 344/BK/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 27 maja 2011 r. w sprawie wprowadzenia regulaminu kontroli w Urzędzie Miejskim w Zabrzu oraz w miejskich jednostkach organizacyjnych i innych jednostkach, którym Miasto powierzyło środki publiczne;
•	Zarządzenie Nr 828/BK/2010 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 23 września 2010 r. w sprawie zasad organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu; Zarządzenie Nr 818/BK/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 11 października 2011 r. w sprawie zasad organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu;
•	Zarządzenie Nr 605/ZPU/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 29.07.2011 r. w sprawie nadania Regulaminu Organizacyjnego Urzędu Miejskiego w Zabrzu z póź. zm.;
•	Uchwałę Nr LX/792/10 Rady miejskiej w Zabrzu z dnia 8 listopada 2010 r. w sprawie określenia oświatowych jednostek budżetowych, które gromadzą dochody na wydzielonym rachunku, określenia źródeł tych dochodów oraz ich przeznaczania, a także sposobu i trybu sporządzania planu finansowego dochodów i wydatków nimi finansowanych, dokonywania zmian w tym planie oraz ich zatwierdzania;
•	Uchwałę Nr V/27/2011 Rady Miejskiej w Zabrzu z dnia 17 stycznia 2011 r. w sprawie budżetu Miasta Zabrze na 2011 r.;
•	Umowę o prowadzeniu rachunków bankowych, świadczenie usług bankowości elektronicznej, udostępnianie debetowych kart płatniczych, udostępnianie systemu wypłat elektronicznych, świadczenie usługi wirtualnej konsolidacji sald – Nr CRU/717/2011, zawarta w dniu 16. 02.2011 r. z ING Bank Śląski SA.

Tematyka objęta niniejszą kontrolą objęta jest bieżącym nadzorem pełnionym z ramienia organu prowadzącego szkołę przez Wydział Oświaty Urzędu Miejskiego w Zabrzu, który zawnioskował doraźną kontrolę instytucjonalną w przedmiotowym zakresie. O fakcie naruszeń, o których Wydział Oświaty powziął wiadomość od Wydziału Budżetu i Analiz Finansowych w dniu 01.12.2011 r., Naczelnik Wydziału Oświaty Pan Andrzej Gąska w dniu 29.12.2011 r. powiadomił Prezydenta Miasta. Mając na uwadze powyższe, Biuro Kontroli, zgodnie z § 7. pkt 5. Załącznika do Zarządzenia Nr 344/BK/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 27 maja 2011 r. w sprawie wprowadzenia regulaminu kontroli w Urzędzie Miejskim w Zabrzu oraz w miejskich jednostkach organizacyjnych i innych jednostkach, którym Miasto powierzyło środki publiczne - wystąpiło w dniu 19.01.2012 r. do Wydziału Oświaty z pismem znak WBU.272.1.63.2011 (Załącznik Nr 3).
Cel, organizację i zasady funkcjonowania ZCKOiZ ustala Statut Zabrzańskiego Centrum Kształcenia Ogólnego i Zawodowego im. Sylwestra Kaliskiego w Zabrzu. Statut podpisali w dniu 10.09.2008 r.: przewodniczący rady pedagogicznej, przewodniczący rady rodziców, przewodniczący samorządu uczniowskiego.
Sprawy będące przedmiotem kontroli prowadzi Dyrektor ZCKOiZ oraz upoważnione osoby: zastępca Dyrektora ZCKOiZ, główny księgowy i specjalista ds. ekonomicznych. Nadzór prowadzi Dyrektor ZCKOiZ oraz główny księgowy.
W okresie objętym kontrolą w kontrolowanej jednostce obowiązywały procedury kontroli zarządczej, w szczególności zasady rachunkowości, mające zapewnić prawidłową gospodarkę finansową oraz ochronę zasobów (w tym na komputerowych nośnikach danych, o których mowa w ustawie o rachunkowości) - i inne, związane z systemem bankowości elektronicznej. W dacie rozpoczęcia przedmiotowej kontroli nadal pozostawały aktualne ustalenia kontroli ankietowej przeprowadzonej przez Biuro Kontroli na mocy Zarządzenia Nr 406/BK/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 16.06.2011 r. w sprawie przeprowadzenia kontroli wykonywania budżetów w 2011 r. oraz zgodności działania z ustalonymi w oświatowych jednostkach organizacyjnych gminy Zabrze procedurami kontroli zarządczej – zgodnie z ustaleniami raportu z ankiety przeprowadzonej w ZCKOiZ: „System kontroli zarządczej podlega ewaluacji. Zmiana na stanowisku dyrektora spowodowała opóźnienia w tym zakresie”. 
Kontrolujący ustalił, że w ZCKOiZ funkcjonują procedury, o których stanowi art. 10. ustawy o rachunkowości (Załącznik Nr 4 – Zestawienie dokumentów, które wchodzą w skład dokumentów określających politykę rachunkowości w Zabrzańskim Centrum Kształcenia Ogólnego i Zawodowego). 
Kontrolowany nadal boryka się z problemem dokumentowania identyfikacji i analizy ryzyka, szczególnie jeśli chodzi o ochronę zasobów, w tym zasobów informatycznych. 
Kontrolujący zwrócił uwagę Kontrolowanemu, że w trakcie porządkowania istniejących uregulowań, należy przyjąć jednolity tryb wprowadzania zarządzeń oraz ich zmian. Zarządzenia Dyrektora należy projektować zgodnie z jednolitym wzorcem, w którym opisuje się w szczególności, w jakiej sprawie je wydano, wskazuje na podstawę prawną (w przypadku zmiany dotychczasowego zarządzenia podaje się jego numer oraz pełną nazwę), określa treść (ew. załączniki), wskazuje osobę odpowiedzialną za wykonanie zarządzenia, zaznacza dzień, od którego obowiązuje. Przy wprowadzeniu nowego zarządzenia wskazuje się uchylone zarządzenia, jeśli dotąd obowiązywało w jednostce. Zarządzenia powinny być ewidencjonowane. 
Na dzień rozpoczęcia kontroli w ZCKOiZ w obszarze działań objętych przedmiotową kontrolą, tj. dot. korzystanie z hasła dostępu i urządzenia identyfikującego e-token oraz wydawanie zleceń przez osoby uprawnione w systemie bankowości elektronicznej, ustalono tzw. zwyczajowe procedury, które obowiązywały razem z Instrukcją sporządzania, obiegu i kontroli dowodów księgowych obowiązujących w ZCKOiZ” i Wykazem danych tworzących księgi rachunkowe na komputerowych nośnikach danych, który w szczególności zawiera: przeznaczenie programu, opis jego działania i wykorzystania podczas przetwarzania danych. Kontrolujący zwrócił uwagę, by zgodnie z art. 10.1.3)c) ustawy o rachunkowości uzupełnić informację o dacie rozpoczęcia eksploatacji programów wykorzystywanych w księgowości jednostki.

II. USTALENIA SZCZEGÓŁOWE

1.	Procedury kontroli zarządczej w obszarze  korzystania z usług bankowości elektronicznej i ochrony dowodów księgowych, ksiąg rachunkowych i innych dokumentów stanowiących podstawę dokonanych w nich zapisów.

Zgodnie z Umową ramową z dnia 16.02.2011 r. Nr CRU/717/2011 zawartą pomiędzy ING Bank Śląski S.A. i Prezydentem Miasta Zabrze (przy kontrasygnacie Skarbnika Miasta Zabrze), o prowadzenie rachunków bankowych, świadczenie usług bankowości elektronicznej, udostępnienie debetowych kart płatniczych, udostępnianie systemu wypłat elektronicznych, świadczenie usługi wirtualnej konsolidacji sald – Bank Śląski S.A. zobowiązał się otwierać i prowadzić dla podmiotów wymienionych w załączniku do umowy (jako posiadaczy rachunków) rachunki bankowe (§ 2.). ZCKOiZ w załączniku nr 1 do umowy wymienione jest jako 80. jednostka. Realizacja czynności bankowych na drodze internetowej przy wykorzystaniu systemu bankowości internetowej ING BusinessOnLine wymaga każdorazowo stosowania autoryzacji zgodnie z Regulaminem otwierania i prowadzenia rachunków bankowych w ING Banku Śląskim SA. Wszelkie oświadczenia woli związane z umową, w tym wymagające formy pisemnej, mogą być dokonywane za pomocą systemu. Oświadczenie woli w postaci elektronicznej wywołuje takie same skutki prawne, jak zachowanie formy pisemnej. Posiadacz rachunku (wymieniony w załączniku nr 1 do umowy bankowej) w celu udostępnienia systemu upoważnionym pracownikom składa w banku na odpowiednich formularzach wniosek nadający takie uprawnienia (osoby uprawnione w ZCKOiZ na dzień 01.09.2011 r., formularz uprawnień pełnomocników z modyfikacją w ramach umowy ramowej na dzień 07.12.2011 r. i kolejna modyfikacja z dnia 09.01.2012 r. stanowią Załącznik Nr 5 do niniejszego protokołu), co skutkuje uruchomieniem usługi (§ 11.). 
Były Dyrektor ZCKOiZ nie wystąpił w sierpniu 2011 r. o cofnięcie uprawnień z dniem 01.09.2011 r., natomiast stosowna modyfikacja w ramach umowy ramowej w tym zakresie nastąpiła dopiero z dniem 07.12.2011 r.
Kontrolowany przedstawił Kontrolującemu Zarządzenie Dyrektora Nr 10/2011/2012 z dnia 01.12. 2011 r. wprowadzające Procedury do używania hasła dostępu i urządzenia identyfikującego e-token w celu dokonywania przelewów w Zabrzańskim Centrum Kształcenia Ogólnego i Zawodowego (Załącznik Nr 6). Zarządzenie to nie uchyla wcześniejszej procedury (dokumentu takiego nie przedstawiono), stąd pogląd Kontrolującego, że wcześniej nie ustalono w formie pisemnej obowiązujących w ZCKOiZ zasad postępowania w zakresie kontrolowanego obszaru. 
Analizowana procedura ustala tryb dokonywania przelewów i składania podpisu w systemie bankowym, wymienia osoby upoważnione do ww. czynności oraz sposób zabezpieczenia podpisów elektronicznych i e-tokenów. Procedurę tę podpisał Dyrektor jednostki, jego zastępca, główny księgowy oraz specjalista ds. ekonomicznych. Jeśli chodzi o ten ostatni podpis, Kontrolujący przypomina, że w załączniku nr 3 do Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie wynagrodzeń pracowników samorządowych wymienia się pośród stanowisk urzędniczych (H – poz.10) stanowisko specjalisty, jeśli więc pracodawca zdecydował, że w dokumentacji pracowniczej użyje dodatkowego określenia, zobowiązany jest konsekwentnie się nim posługiwać. W tym zakresie należało dostosować terminologię „zakresu obowiązków” (gdzie pojawia się określenie „specjalista ds. finansowo-księgowych”) do innych dokumentów. W trakcie trwania kontroli w omawianym zakresie ujednolicono dokumentację pracowniczą (tj. w zakresie czynności), używając określenia „specjalista ds. ekonomicznych” (Załącznik Nr 7). 
W Procedurach do używania hasła dostępu i urządzenia identyfikującego e-token w celu dokonywania przelewów w Zabrzańskim Centrum Kształcenia Ogólnego i Zawodowego ustalono, że przelewów w systemie bankowym dokonują upoważnione osoby, które złożyły podpis na dokumentach bankowych. Przelew bankowy jest podpisywany w systemie podpisów dwuosobowych w układzie każdy z każdym. Do podpisu używany jest osobisty e-token oraz hasło dostępu. Podpisy elektroniczne Dyrektora jednostki i jego zastępcy przechowywane są w kasie pancernej w sekretariacie, natomiast e-tokeny głównego księgowego i specjalisty ds. ekonomicznych zamykane są w szufladach biurek. 
Ww. procedury ustalono w formie pisemnej po ujawnieniu nieprawidłowości w zakresie korzystania z hasła dostępu i urządzenia identyfikującego e-token oraz wydawania zleceń przez osoby uprawnione w systemie bankowości elektronicznej. Odnośnie do korzystania z hasła dostępu i urządzenia identyfikującego e-token oraz wydawanie zleceń przez osoby uprawnione w systemie bankowości elektronicznej w miesiącach wrzesień-listopad 2011 r. Kontrolujący stwierdza 76 przypadków naruszeń, polegających na przekroczeniu uprawnień przez pracownika księgowości, który wydawał zlecenia, posługując się hasłem dostępu i urządzeniem identyfikującym e-token osoby, która już nie świadczyła pracy w ZCKOiZ. Formalnie sprawy te uporządkowano dopiero w grudniu 2011 r., dokonując modyfikacji w ramach Umowy ramowej (zmiany pełnomocników). 
Z wyjaśnień złożonych przez Dyrektora ZCKOiZ i pracowników księgowości (Załącznik Nr 8) wynika, że w okresie objętym kontrolą procedury gwarantujące ochronę zasobów ZCKOiZ w zakresie korzystania z  hasła dostępu i urządzenia identyfikującego e-token oraz wydawanie zleceń przez osoby uprawnione w systemie bankowości elektronicznej miały charakter „zwyczajowo przyjęty” (Dyrektor ZCKOiZ); pragmatyka ta w dużej mierze nawiązywała do ustaleń zawartych w politykach rachunkowości ZCKOiZ. 
Zdaniem głównego księgowego źródeł uchybień w zakresie korzystania z hasła dostępu i urządzenia identyfikującego e-token oraz wydawanie zleceń przez osoby uprawnione w systemie bankowości elektronicznej należy się doszukiwać w zmianach kadrowych (zmiana kierownictwa), a w związku z tym, z okresowym zwiększeniem obowiązków w komórce księgowości, przez co doszło do osłabienia nadzoru. 
Po ujawnieniu nieprawidłowości Pani Dyrektor przyjęła wyjaśnienia pracowników księgowości, zleciła usunięcie nieaktualnych podpisów elektronicznych z e-tokenów, wystąpiła o uprawnienia dla siebie, wprowadziła Procedury używania hasła dostępu i urządzenia identyfikującego e-token do dokonywania przelewów w ZCKOiZ, skontrolowała sposób przechowywania e-tokenów, zaplanowała przeszkolenie pracowników. W dniu 13.12.2011 r. nałożono kary porządkowe w stosunku do głównej księgowej za nienależyty nadzór oraz niepodjęcie czynności dla niezwłocznej zmiany podpisu elektronicznego w e-tokenie; i w stosunku do pracownika księgowości, szczególnie za używanie hasła dostępu i urządzenia identyfikującego e-token do dokonywania przelewów w ZCKOiZ. 
Osoby składające pisemne wyjaśnienia zgodnie utrzymują, że ujawnione nieprawidłowości w żadnym wypadku nie wynikały z zamiaru dokonania nadużyć finansowych. Dyrektor szkoły swoją opinię w tym zakresie opiera na dokonanej przez siebie wnikliwej analizie historii operacji bankowych. 
Główna księgowa udzieliła również dodatkowych wyjaśnień w przedmiotowej sprawie, a mianowicie że ZCKOiZ co miesiąc terminowo składa sprawozdania finansowe Rb-28 S w wersji elektronicznej i papierowej, zgodnie z zatwierdzonym przez Prezydenta Miasta planem finansowym oraz jego zmianami. W trakcie realizacji budżetu zmiany w budżecie są składane do zatwierdzenia do dnia 15. każdego miesiąca, natomiast informacje w zakresie spraw nieobjętych zmianami  - do 25. dnia bieżącego miesiąca. Systemowo nie jest możliwe, aby dane pozyskane przez organ prowadzący na etapie realizacji planu finansowego wraz z zatwierdzonymi zmianami i informacjami dopuszczały przyjęcie i akceptację sprawozdań w przypadku, gdyby Rb-28 S w dowolny sposób przetwarzały parametry księgowe. Przykładowo, gdyby zaistniała sytuacja przekroczenia planu finansowego bądź dokonywania przeniesień niezgodnych z zatwierdzeniami, miejski system odrzuciłby przyjęcie sprawozdania. Zarówno system OTAGO, na którym pracuje Miasto, jak i system PABS spełnia w tym względzie podstawowe standardy ochrony zasobów informatycznych (Załącznik Nr 9).
Zgodnie z ustawą o rachunkowości jednostka powinna posiadać dokumentację opisującą polityki rachunkowości, a w szczególności dot. sposobu prowadzenia ksiąg rachunkowych, w tym co najmniej wykaz zbiorów danych tworzących księgi rachunkowe na informatycznych nośnikach danych z określeniem ich struktury, wzajemnych powiązań oraz ich funkcji w organizacji całości ksiąg rachunkowych i w procesach przetwarzania danych. Przy komputerowym prowadzeniu ksiąg rachunkowych wymagany jest opis systemu informatycznego zawierającego wykaz programów, procedur lub funkcji, w zależności od struktury oprogramowania wraz z opisem algorytmów i parametrów oraz programowych zasad ochrony danych, w tym w szczególności metod zabezpieczenia dostępu do danych i systemu ich przetwarzania, a ponadto określenia wersji oprogramowania i daty rozpoczęcia jego eksploatacji.   
Przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera ochrona danych powinna polegać na stosowaniu odpornych na zagrożenia nośników danych, na doborze stosownych środków ochrony zewnętrznej, na systematycznym tworzeniu rezerwowych kopii zbiorów danych zapisanych na informatycznych nośnikach danych, pod warunkiem zapewnienia trwałości zapisu informacji systemu rachunkowości, przez czas nie krótszy od wymaganego do przechowywania ksiąg rachunkowych, oraz na zapewnieniu ochrony programów komputerowych i danych systemu informatycznego rachunkowości, poprzez stosowanie odpowiednich rozwiązań programowych i organizacyjnych, chroniących przed nieupoważnionym dostępem lub zniszczeniem. (art. 71. 2. ustawy o rachunkowości) W związku z przedmiotem kontroli Kontrolującemu przedkładano dane pozyskane z systemu QWANT wersja 38.00 oraz z wydruków list płacowych sporządzonych w programie QWARK wersja 35.11 i następnie wersja 35.02. Kontrolowany udostępnił Wykaz zbioru danych tworzących księgi rachunkowe na komputerowych nośnikach danych (zawartość treściowa: przeznaczenie programu, opis jego działania i wykorzystania podczas przetwarzania danych). Dokument ten (podpisany przez głównego księgowego) nie określa daty rozpoczęcia eksploatowania oprogramowania, nie określa sposobu wprowadzenia i zatwierdzenia dokumentu (Załącznik Nr 10). Według Kontrolującego zasadne jest, aby w wyniku ewaluacji, o której Kontrolowany wypowiedział się w trakcie kontroli ankietowej, dokument ten stał się częścią procedury wprowadzonej zarządzeniem Dyrektora (np. jako załącznik do zarządzenia w sprawie polityk rachunkowości obowiązujących w ZCKOiZ). Procedura taka (instrukcja, czy regulamin) powinna porządkować informacje, o których mowa w art. 10. ustawy o rachunkowości, włącznie z opisem zabezpieczeń systemowych i organizacyjnych, chroniących zasoby informatyczne. Tworząc ujednoliconą procedurę, należy mieć na uwadze, że udostępnienie osobie trzeciej zbiorów lub ich części do wglądu na terenie jednostki wymaga zgody kierownika jednostki lub osoby przez niego upoważnionej, natomiast poza siedzibą zarządu jednostki - wymaga pisemnej zgody kierownika jednostki oraz pozostawienia w jednostce potwierdzonego spisu przejętych dokumentów; chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej (art. 75. ustawy o rachunkowości). 
Komunikat Nr 23 Ministra Finansów z dnia 16.12.2009 r. w sprawie standardów kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych ( wydany na podstawie ustawy z dnia 27.08.2009 r. o finansach publicznych) w zakresie „mechanizmów kontroli systemów informatycznych” stanowi, że „w jednostce funkcjonują fizyczne lub logiczne mechanizmy kontroli, które ograniczają lub wykrywają nieupraw-niony dostęp do zasobów informatycznych (np. sprzętu, systemu aplikacji danych) mające na celu ich ochronę przed nieautoryzowanymi zmianami, utratą lub ujawnieniem.”
Zapis ten wiąże się bezpośrednio z zarządzaniem ryzykiem w jednostce. Należy przypomnieć, że zarządzanie ryzykiem jest istotnym narzędziem służącym osiąganiu celów i zadań w sposób zgodny z prawem, a poza tym efektywny, oszczędny i terminowy.
Jednostka stosuje Instrukcję sporządzania, obiegu i kontroli dowodów księgowych obowiązujących w ZCKOiZ. W szczególności procedura ta wprowadza regulacje odnoszące się do dowodów bankowych (II. Dowody bankowe), ustalając, że polecenie przelewu wystawia się na podstawie zatwierdzonych do wypłat faktur, rachunków lub innych dokumentów. Polecenia przelewu sporządzane są przez głównego księgowego lub upoważnionego pracownika po otrzymaniu dowodów księgowych stanowiących podstawę zapłaty. Polecenia przelewu podpisywane są przez osoby upoważnione do dysponowania środkami finansowymi, zgodnie ze złożonymi podpisami w karcie wzorów podpisów. Bank po otrzymaniu dyspozycji przelewu obciąża rachunek jednostki i przesyła informację o realizacji w wyciągu bankowym jako potwierdzenie zapłaty. Główny księgowy lub wyznaczony pracownik po otrzymaniu wyciągu dokonuje dekretacji i ewidencji operacji finansowych w urządzeniu księgowym. Do udokumentowania wpłaty gotówki z kasy jednostki do banku służy bankowy dowód wpłaty. W części dot. Przechowywania i zabezpieczenia dowodów księgowych (§ 6.) zawarta jest informacja, że ochrona danych dot. prowadzenia ksiąg rachunkowych przy pomocy komputera podlega szczególnym ustaleniom określonym w ustawie o rachunkowości. W opinii Kontrolującego oprócz tego zapisu w analizowanej instrukcji powinien się znaleźć dokładny opis albo odwołanie do szczegółowej procedury, która zapewnia wykonanie ustawowych wymogów w tym zakresie, i która dostosowana jest do specyfiki ZCKOiZ jako miejskiej jednostki organizacyjnej. Zwłaszcza należy mieć na uwadze zabezpieczenia systemowe i organizacyjne dające pewność, że osoby niepowołane nie mają dostępu do zasobów, a także niemożliwe jest przegląd, przetwarzanie danych, ich zatwierdzanie, jak i zlecanie operacji finansowych bez ważnych upoważnień. 

2.	Gospodarka pieniężna i rozrachunki z wykorzystaniem usług bankowości elektronicznej

Odnosząc się do zagadnienia korzystania z hasła dostępu i urządzenia identyfikującego e-token oraz wydawanie zleceń przez osoby uprawnione w systemie bankowości elektronicznej w ZCKOiZ w Zabrzu, już na wstępie należy wyjaśnić, że e-token jest urządzeniem podłączonym do standardowego portu USB, w celu realizacji szeroko rozumianych procesów autoryzacyjnych. Zadaniem e-tokena jest upewnienie się, że tylko właściwy użytkownik będzie miał dostęp do określonego komputera lub zasobów sieciowych. E-token między innymi zapewnia bezpieczny mechanizm utrzymywania poufnych danych, podpisy cyfrowe, bezpieczną składnicę haseł.
W dniu 16.02.2011 r. Miasto Zabrze związało się Umową ramową z ING Bank Śląski S.A. z siedzibą w Katowicach. Do ZCKOiZ (załącznik nr 1 do Umowy, poz. 80.) przypisane są następujące rachunki: rachunek bieżący - realizacja budżetu, rachunek pomocniczy – dochody własne, rachunek pomocniczy ZFŚS, rachunek pomocniczy dla realizacji projektu „Nowy kierunek – szersze perspektywy”.
Kontrolujący zgodnie z zakresem kontroli N-1/2012 dokonał analizy dokumentów źródłowych, aby ustalić, czy dokonywanie bankowych zleceń elektronicznych przez osobę nieuprawnioną nie skutkowało nadużyciami finansowymi, w szczególności polegającymi na wyprowadzeniu środków publicznych, na dokonywaniu zapłaty bez uzasadnienia celowości zakupu towaru/usługi (z rachunku „realizacja budżetu” bądź z rachunku dochodów własnych), na wydatkowania środków niezgodnie z zawartymi umowami, albo czy nie miały miejsca wypłaty nieuzasadnionych świadczeń z ZFŚS.
W związku z powyższym Kontrolowany na wniosek Kontrolującego sporządził wykaz danych dot. operacji finansowych (ze środków budżetowych) w systemie bankowości internetowej ING Business OnLine. Następnie, aby zweryfikować losowo wybrane zlecenia przelewów bankowych, Kontrolujący poprosił o wydruki z aplikacji PABS, tj. stosowanego w ZCKOiZ systemu kompleksowo wspierającego zarządzanie, funkcjonującego On-line w oparciu o centralną bazę danych. System ten pozwala na obsługę zmian w utworzonych planach finansowych i zadaniowym; w każdym czasie umożliwiając wgląd w rzeczywisty stan finansów jednostki. 
Przedstawione wydruki potwierdzają rzetelność danych zawartych w analizowanych wcześniej dokumentach oraz zawierają zapis o zatwierdzeniach zmian w pierwotnym planie finansowym i o informowaniu organu prowadzącego o dokonanych zmianach w tzw. zadaniach.
Z historii zleceń (Załącznik Nr 11) wynika, że we wrześniu 2011 r. 22 razy doszło do przekroczenia uprawnień w zakresie korzystania z hasła dostępu i urządzenia identyfikującego e-token oraz wydawania zleceń w systemie bankowości elektronicznej, w tym na dzień 30.09.2011 r. odnotowano 1 paczkę zleceń krajowych na rachunku projektu unijnego „Nowy kierunek-szersze perspektywy”. 
Analizując umocowanie do dokonania zlecenia z tytułu realizacji projektu unijnego, Kontrolujący nie odniósł się do Szczegółowego Opisu Priorytetów Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007-2013, Wytycznych w zakresie kwalifikowania wydatków w ramach PO KL oraz założeń projektu, gdyż wykracza to poza zakres kontroli. Natomiast jak ustalił Kontrolujący, w związku z realizacją projektu „Nowy kierunek- szersze perspektywy” UDA-POKL.09.02.00-24-123/09-00 (numeracja na dzień rozpoczęcia kontroli) Dyrektor jednostki Pani Marzena Wiercigroch uzyskała Pełnomocnictwo (Nr WO-I.0052.8. 2011 oraz Nr WO-I.0052.21.2011) wydane przez Prezydenta Miasta Zabrze do podejmowania wszelkich decyzji merytorycznych i finansowych związanych z realizacją projektu „Nowy kierunek-szersze perspektywy” (w ramach PO KL Priorytet IX; działanie 92. „Podniesienie atrakcyjności i jakości szkolnictwa zawodowego”), tj. do zatwierdzania wniosków płatniczych, podpisywania aneksów i umów związanych bezpośrednio z realizacją projektu, sporządzania wymaganych sprawozdań i raportów z realizacji projektu (Załącznik Nr 12). Pierwsze pełnomocnictwo ważne jest od dnia 01.09.2011 r. do 30.09.2011 r., a kolejne od dnia 01.10.2011 r. do 31.12.2012 r. Dodać należy, że do dnia 31.08.2011 r. w obiegu prawnym funkcjonowało Pełnomocnictwo Nr WO-0113-18/2010 wydane w dniu 02.07. 2010 r. przez Prezydenta Miasta dla poprzedniego Dyrektora ZCKOiZ. (unieważnione „Odwołaniem pełnomocnictwa Nr WO-0113-18/2010” z dnia 20.06.2011 r. Na mocy pozyskanego uprawnienia poprzedni Dyrektor ZCKOiZ zawarł umowy-zlecenia oraz przydzielił dodatkowe czynności (za pisemnym potwierdzeniem) pracownikom księgowości (Załącznik Nr 13). Zawarte umowy (Załącznik Nr 14) zlecały czynności przewidziane dla specjalisty ds. monitorowania i rozliczenia projektu, specjalisty ds. rozliczeń finansowych projektu i koordynatora projektu. Punkt 4. każdej z trzech umów ustala płatność za wykonywanie przedmiotu umowy pod koniec miesiąca rozliczeniowego, tj. z tytułu 3 umów na łączną kwotę brutto 2 731,26 zł. 
Kontrolujący zestawił dane z historii zleceń (wydruk ING Business OnLine) z wydrukiem programu QWARK wersja 35.02 i stwierdza zgodność kwoty netto 2 141,39 zł wykazanej w obu dowodach. Jednakże należy zwrócić uwagę Kontrolowanemu, że dwie spośród trzech umów zawarto w dniu 08.06. 2011 r. na czas obowiązywania od dnia 01.06.2011 r. do dnia 30.09.2012 r., a zatem z czasem obowiązywania wstecz, co może stworzyć problem z rozliczeniem projektu za okres od 1 do 7 czerwca 2011 r. włącznie, o ile w tych dniach koordynowano, monitorowano i rozliczano projekt i za te czynności dokonano wypłaty wynagrodzenia z puli wydatków kwalifikowanych.
Na wniosek Kontrolującego Kontrolowany sporządził miesięczne Wykazy operacji finansowych na rachunku bankowym „realizacja budżetu” (wrzesień 2011 r. /budżet/ - Załącznik Nr 15). W oparciu o ww. wykaz Kontrolujący dokonał sprawdzenia, czy w losowo wybranych pozycjach poniesione wydatki były zasadne, a w związku z tym, czy wskutek naruszeń hasła dostępu i urządzenia identyfikującego e-token nie doszło do nadużyć finansowych.
W ramach analizy dokonanych zleceń (wydatki płacowe i pochodne) nie stwierdzono przekroczeń w terminach płatności z tytułu ubezpieczenia społecznego, zdrowotnego i funduszu pracy należne od pracownika i od pracodawcy. Przelewów należnych za m. sierpień składek dokonano bowiem przed datą 6 września. W zakresie zobowiązań podatnika z tytułu wpłat na poczet podatku dochodowego za m. sierpień przelewu dokonano przed 20 września 2011 r. Kontrolujący stwierdza zgodność netta poborów pedagogów 81 866,00 zł wykazanych w historii zleceń (paczka zleceń krajowych: 42 zlecenia), w wyciągu rachunku ING Bank Śląski S.A. i w zestawieniu zbiorczym listy płac pedagogów z programu QWARK wersja 35.11 (zbiorcza lista płac za m. wrzesień - Załącznik Nr 16).
Analizując zasadność wydatku z tytułu wpłat składek związkowych na ZNP w wysokości 286,15 zł, Kontrolujący sprawdził, czy ZCKOiZ jako pracodawca przestrzega przepisu art. 33¹ ustawy o związkach zawodowych, a w szczególności, czy pobieranie z wynagrodzenia pracownika składki na ZNP odbywa się za jego zgodą. Kontrolujący ustalił, że organizacja związkowa przesyła do ZCKOiZ tzw. oświadczenia zgody na pobieranie należnych składek członkowskich w wysokości 1% wynagrodzenia zasadniczego i przekazywanie ich na konto Zarządu Oddziału ZNP w ZCKOiZ. Oświadczenia są podpisane przez wnioskodawcę i Prezesa Oddziału ZNP w Zabrzu, potwierdzającego przyjęcie pracownika w poczet członków ZNP. Na tej podstawie w m. wrześniu na poczet składek związkowych ZNP (zestawienie zbiorcze list płac nauczycieli) przelano kwotę 286,15 zł, co potwierdza wyciąg z rachunku ING Bank Śląski.
Kontrolujący poprosił o wyjaśnienie, na jakiej podstawie dokonano w dniu 05.09.2011 r. wpłaty z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego ucznia. Kontrolowany przedstawił dokumentację w sprawie, tj. zawierającą: pismo do Urzędu Miejskiego z dnia 09.05.2011 r. z prośbą o przyznanie dodatkowej kwoty, której nie zaplanowano w budżecie (375,00 zł), zatwierdzenie planu wydatków (zmiany w wydatkach bieżących na podstawie Zarządzenia 310/WBU/2011 z 19.05.2011 r.). Działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Skarbnika Miasta (Załącznik Nr 17) zatwierdził wprowadzenie wnioskowanej kwoty do planu finansowego (w planie wydatków Miasta wg dysponentów i zadań na 2011 r.: dz. 851, rdz. 85156, § 413). 
Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych przewiduje składki na ubezpieczenie zdrowotne opłacane z budżetu państwa zgodnie z przepisem szczególnym (ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - t.j. z 2008 r., Dz.U. Nr 184, poz. 1027 z póź. zm.) na osoby wymienione w art. 86. tj. w analizowanym przypadku w ramach zadań własnych powiatu. Na tej też podstawie z przyznanych środków opłacono tytułem ubezpieczenia zdrowotnego ucznia składkę w wysokości 46,80 zł. 
Na prośbę Kontrolującego przedstawiono dokumentację upoważniającą jednostkę do potrącania z poborów kwot z zajęć sądowych (kwota 99,69 zł ujęta w poz. 18. Wykazu – Załącznik Nr 15). W segregatorze „Egzekucje” Kontrolowany przechowuje dokumentację, w tym tzw. zajęcie wynagrodzenia za pracę oraz wierzytelności zasiłku chorobowego i wezwanie do dokonywania potrąceń. Dokumenty te sporządzone są przez komornika na podstawie tytułu wykonawczego: Bankowego Tytułu Egzekucyjnego, postanowienia sądu (egzekucja przeciwko dłużnikowi wszczęta na mocy przepisów art. 881 i dalszych k.p.c.). Do każdej przekazywanej kwoty należy doliczyć opłatę za przelew 2 zł. Zajęcie wynagrodzenia dłużnika do wysokości egzekwowanego świadczenia, nie więcej jednak niż 50% wynagrodzenia lub wierzytelności miesięcznie, przy czym określona kwota (tu: miesięcznie brutto 1 317 zł) jest wolna od potrąceń. W piśmie z dnia 20.09.2011 r. jednostka poinformowała komornika sądowego o wysokości potrącenia, począwszy od m. września 2011 r. (nr przesyłki poleconej: 116160966). 
W związku ze zleceniem z dnia 26.09.2011 r. „grusza” na kwotę 500 zł Kontrolujący poprosił o udokumentowanie zgodności wypłaconej pracownikowi kwoty z postanowieniem komisji socjalnej. Z przedłożonej dokumentacji wynika, że Dyrektor ZCKOiZ zatwierdził do wypłaty z ZFŚS kwotę 500,00 zł jako dofinansowanie za uczestnictwo w obozie pływackim dzieci pracownika, zgodnie z decyzją Komisji socjalnej ZCKOiZ dokonującej podziału środków z funduszu zgodnie z obowiązującym regulaminem (wykaz operacji finansowych z rachunku bankowego ZFŚS oraz historia zleceń bankowych i wniosek Komisji socjalnej stanowią Załącznik Nr 18 niniejszego protokołu). 
W następnej kolejności Kontrolujący poprosił o dowody księgowe potwierdzające zakupy bieżące dokonywane ze środków pobranych zaliczkowo, które tworzą w ZCKOiZ tzw. pogotowie kasowe.
W ZCKOiZ od dnia 02.01.2008 r. obowiązuje Zarządzenie Dyrektora nr 1/2008 w sprawie zmiany w wysokości pogotowia kasowego, w którym ustalono limit pogotowia na poziomie 1 000,00 zł dla konta budżetowego, dla konta dochodów własnych, a także dla konta funduszu socjalnego. 
Na okoliczność dyspozycji wypłaty kwoty 2 000 zł (poz. 12. w wykazie operacji finansowych – Załącznik Nr 15) Dyrektor ZCKOiZ zatwierdził KP Nr 30/11. W dokumentacji znajduje się zatwierdzony do realizacji wniosek o zaliczkę kierownika gospodarczego z dnia 08.09.2011 r. na kwotę 1 000 zł (tytuł: zakup towarów). Rozliczenie zaliczki nastąpiło w dniu 15.09.2011 r. (KP Nr 32/11 – raport kasowy Nr 9/4/B poz. 3) w oparciu o następujące dowody księgowe:
-Fakturę VAT 41873/MAG/11 wystawioną przez A-Z Hurtownię Papierniczą za materiały biurowo-piśmiennicze (13 pozycji, data sprzedaży i wystawienia faktury: 15.09.2011 r.) na kwotę 220,81 zł. Faktura ta została opisana na odwrocie w zakresie sprawdzenia i zatwierdzenia wydatku (zaksięgowano dz. 801, rozdz. 80130, § 4210). Z informacji udzielonych przez pracownika księgowości wynika, że zakupiony towar rozdysponowuje kierownik gospodarczy. Kontrolujący nie ma zastrzeżeń co do celowości dokonanego zakupu.
-Fakturę VAT Nr 2011/301/V wystawioną przez Zakład Usług i Produkcji Różnej „Drukarnia” za karty książki, karty katalogowe i legitymacje szkolne (data sprzedaży i wystawienia faktury: 14.09.2011 r.) na kwotę 49,20 zł. Faktura ta została opisana na odwrocie w zakresie sprawdzenia i zatwierdzenia wydatku (zaksięgowano dz. 801, rozdz. 80130, § 4210) Z informacji zawartych w opisie wynika, że zakupiony towar rozdysponowuje biblioteka, natomiast legitymacje przeznaczone są dla uczniów. Kontrolujący nie ma zastrzeżeń co do zasadności dokonanego zakupu, aczkolwiek zdaniem Kontrolującego informacja o legitymacjach powinna wskazywać pracownika, który będzie nimi rozporządzał.
-Fakturę VAT 7204/MAG/09/2011 wystawioną w dniu 14.09.2011 r. przez Firmę Handlowo-Usługową „DAMM” za benzynę bezołowiową 95 w ilości 9,83 l na kwotę 50,03 zł. Faktura ta została opisana na odwrocie w zakresie sprawdzenia i zatwierdzenia wydatku (zaksięgowano dz. 801, rozdz. 80130, § 4210). Z analizy opisu faktury wynika, że zakupiony towar służy jako paliwo do kosiarek. Kontrolujący nie wnosi zastrzeżeń co do celowości dokonanego zakupu, aczkolwiek zdaniem Kontrolującego w opisie faktury powinno być wskazanie, który pracownik dysponuje tym towarem. 
-Fakturę VAT Nr FAY/1586 wystawioną przez EURO-NET za zestaw telefoniczny ze słuchawkami i kable elektryczne na kwotę 195,80 zł (data sprzedaży i wystawienia faktury: 09.09.2011 r.). Faktura ta została opisana na odwrocie w zakresie sprawdzenia i zatwierdzenia wydatku. Z informacji zawartych w opisie wynika, że zakupiony towar przekazano dla administracji (brak wskazania konkretnego pracownika) oraz do sekretariatu (kabel) i do drukarki (kable) w pracowni (wymieniono nazwisko pracownika).
-Fakturę VAT Nr FP1061/01564/09/11 wystawioną przez Lidl  Polska Sklepy Spożywcze Sp. z o.o. za pistolet pneumatyczny na kwotę 37,99 zł (data zakupu i wystawienia faktury: 09.09.2011 r.). Faktura została opisana na odwrocie w zakresie sprawdzenia i zatwierdzenia wydatku (zaksięgowano: dz. 801, rdz. 80120, § 4210). Z informacji zawartych w opisie faktury wynika, że zakupiony towar rozdysponowują konserwatorzy (malowanie).  
-Faktura VAT Nr FV00169/E6702/00517000/G/09/11 wystawioną przez Pocztę Polską S.A. w dniu 09.09.2011 r. z tytułu sprzedaży biletów i znaczków pocztowych na kwotę 284,63 zł. Faktura została opisana na odwrocie w zakresie sprawdzenia i zatwierdzenia wydatku (zaksięgowano: dz. 801, rdz. 80130, § 4300). Z informacji zawartych w opisie faktury wynika, że zakupiony towar przeznaczony jest „dla szkoły” (w opisie nie wskazano pracownika-dysponenta).  
-Fakturę VAT Nr FP00001/09/11 wystawioną przez HDS Polska Sp. z o.o. za bilety na kwotę 70 zł. Faktura została opisana na odwrocie w zakresie sprawdzenia i zatwierdzenia wydatku (zaksięgowano: dz. 801, rdz. 80130, § 4300). Z opisu faktury wynika, że zakupione bilety przeznaczone są „na potrzeby ZCKOiZ” (w opisie nie wskazano pracownika-dysponenta). 
Rozliczenie zaliczki objęło kwotę 898,83 zł (do zwrotu: 101,17 zł), co potwierdzają dane z raportu kasowego - RK Nr 9/11/B. W związku z niewykorzystaniem wszystkich środków Kontrolujący poprosił o dodatkowe wyjaśnienia w sprawie. Z informacji uzyskanych od specjalisty ds. ekonomicznych wynika, że pozostała część środków na koniec września 2011 r. w kwocie 1 270,18 zł (w tym z poprzednich okresów: 169,01 zł) przeszła na następny miesiąc i została ujęta w raporcie kasowym Nr 10/11/B (raport kasowy i rozliczenie: Załącznik Nr19), a następnie częściowo wydatkowana w trakcie miesiąca, tj. zgodnie z wnioskiem na zakup leków i środków medycznych (350 zł + 33,31 zł) oraz wnioskiem na zakup odzieży ochronnej (1 300 zł). Kontrolujący poprosił o dokumentację źródłową potwierdzającą ten stan rzeczy. Zakup udokumentowano Fakturą VAT Nr 759/2011 wystawioną w dniu 07.10.2011 r. przez Aptekę „TILIA” (23 poz. środków medycznych na kwotę brutto 341,31 zł). Do opisu faktury Kontrolujący nie wnosi uwag. Artykuły medyczne przekazano higienistce szkolnej. Kolejny zakup dot. tuszu drukarskiego – Faktura VAT Nr FA/2384/2011 wystawiona przez USK Studio Komputerowe w dniu 06.10.2011 r. na kwotę 42 zł. Do opisu faktury Kontrolujący nie wnosi uwag; tusz przekazano do pracowni (w opisie podano nazwisko dysponenta). Z kolei dresy, koszulki sportowe i spodenki piłkarskie zakupiono w Z.H.U. „TRANEX” – Faktura Vat Nr 0472/2011 z 24.10.2011 r. na kwotę 300 zł. Odzież przekazano do dyspozycji wnioskującego o zaliczkę. Do celowości zakupu i opisu faktury Kontrolujący nie wnosi uwag. W dniu 27.10.2011 r. ostatecznie rozliczono zaliczki, dokonując wpłaty do banku kwoty 586, 87 zł (dowód bankowy - Nr transakcji: 27102011/420/0025/00017).
Kontrolujący zaleca, aby w dowodach księgowych jakimi są faktury jednoznacznie opisywano, kto dysponuje zakupionym towarem. 
Zgodnie z Instrukcją sporządzania, obiegu i kontroli dokumentów księgowych /…/ poza wyjątkowymi sytuacjami pracownicy dokonujący niezbędnych wydatków gotówkowych mogą korzystać z zaliczek nieprzekraczających 1 000 zł. Ostateczne rozliczenie zaliczek na tzw. stale powtarzające się wydatki muszą być rozliczane do przedostatniego dnia roboczego danego roku, natomiast w innych przypadkach bezzwłocznie po wykonaniu zadania (§ 5. pkt. 4 i 5 Instrukcji…). W razie niedotrzymania terminów rozliczeń kwoty nierozliczone podlegają potrąceniu z wynagrodzenia zaliczkobiorcy, przy zastosowaniu przepisów art. 87 oraz 87' kodeksu pracy. 
Mając na uwadze ustaloną wysokość pogotowia kasowego w ZCKOiZ oraz cytowaną instrukcję, należy stwierdzić, że na koniec m. września 2011 r. niezgodnie z obowiązującymi w ZCKOiZ procedurami, de facto nastąpiło przekroczenie ustalonego limitu pogotowia kasowego. W związku z powyższym Dyrektor ZCKOiZ powinien wzmocnić nadzór nad przestrzeganiem wydanego zarządzenia w tej sprawie. O ile praktyka przemawia za tym, aby uchylić to zarządzenie i wprowadzić nowe, które zwiększy górny limit pogotowia kasowego do wysokości zapewniającej bezkolizyjne dokonywanie bieżących zakupów, należy niezwłocznie tak uczynić. W trakcie kontroli Dyrektor ZCKOiZ zmienił przedmiotowe zarządzenie aneksem podwyższającym limit pogotowia kasowego do 1 500 zł.
W sporządzonym na wniosek Kontrolującego Wykazie operacji finansowych z dochodów własnych (Załącznik Nr 20) Kontrolujący wskazał zlecenie z dnia 07.09.2011 r. i poprosił o dokumentację związaną z pobraniem zaliczki w wysokości 500 zł. Zaliczkę tę wykazuje historia zleceń elektronicznych.
Wykorzystanie dochodów oświatowych jednostek budżetowych reguluje uchwała organu stanowiącego, tj. Uchwała Nr LX/792/10 Rady Miejskiej w Zabrzu z dnia 8 listopada 2010 r. w sprawie określenia oświatowych jednostek budżetowych, które gromadzą dochody na wydzielonym rachunku, określenia źródeł tych dochodów oraz ich przeznaczania, a także sposobu i trybu sporządzania planu finansowego dochodów i wydatków nimi finansowanych, dokonywania zmian w tym planie oraz ich zatwierdzania. W załączniku do przedmiotowej uchwały w poz. 49. wykazano ZCKOiZ wśród jednostek, które gromadzą dochody na wydzielonym rachunku, z czego wynika, że ZCKOiZ ma uprawnienie do pozyskiwania dochodów własnych i ich wydatkowania zgodnie z uchwałą organu stanowiącego.
Na podstawie wyciągu z rachunku (Nr 42, data księgowania: 07.09.2011 r.) Kontrolujący stwierdza, że jednostka dokonała wypłaty 500 zł. z przeznaczeniem na zaliczkę. Bankowy dowód wypłaty tej kwoty potwierdza Nr transakcji: 07092011/423/0089/00039 na dzień 07.09.2011 r. Pobranie zaliczki z banku jest udokumentowane w programie księgowym QWANT (wydruk z dnia 20.09.2011 r. sprawdzony przez głównego księgowego i zatwierdzony przez Dyrektora ZCKOiZ). Sporządzony zgodnie z Instrukcją sporządzania, obiegu i kontroli dokumentów księgowych/…/ raport kasowy (RK Nr 1/11/DW) ustala, że w m. wrześniu pobranej zaliczki nie wykorzystano. Raport kasowy RK Nr 2/11/DW za m. październik dokumentuje przeniesienie pełnej kwoty na kolejny miesiąc. 
W dniu 03.11.2011 r. kierownik gospodarczy złożył wniosek o zaliczkę ze środków własnych w kwocie 500 zł. Wniosek zatwierdzono do wypłaty. Za wypłacone pieniądze dokonano zakupu wkładek do drzwi wejściowych (306,31 zł – Castorama, Faktura VAT Nr 62896/8092/2011 z dnia 10.11.2011 r.) oraz barwników do farb (45,05 zł - Firma H.U. „ZŁOM-TRANS”, Faktura VAT Nr 14095/2011 z dnia 04.11.2011 r.) i zasuwek meblowych (38,60 zł – Castarama, Faktura VAT Nr 61232/8092/2011 z dnia 03.11.2011 r.). Rozliczenie zaliczki nastąpiło w dniu 10.11.2011 r. i zwrócono do kasy kwotę 110,04 zł. Zdarzenie zostało ujęte w RP za m. listopad Nr 3/11/DW. Wydruk z programu księgowego QWANT z dnia 08.12.2011 r. potwierdza zgodność udokumentowanych operacji. 
W dniu 07.12.2011 r. kierownik gospodarczy zawnioskował o zaliczkę ze środków własnych, z których zakupił (gotówkowo) żarówki. Zakupu na kwotę 48,71 zł dokonano w Hurtowni Artykułów Elektrotechnicznych Elektra – Faktura VAT Nr FA/12727/2011 z dnia 07.12.2011 r. Tego samego dnia dokonano zwrotu do kasy kwoty 1,29 zł. Niewykorzystane środki z kwoty 500 zł pobranej na zaliczkę z konta dochodów własnych w dniu 07.09.2011 r. zwrócono w dniu 29.12.2011 r. do Banku Śląskiego S.A. – wpłata kwoty 61,33 zł, Nr transakcji: 29122011/420/0025/00036 (Bankowy Dowód Wpłaty), co potwierdza również wydruk z programu księgowego QWANT z dnia 05.01.2012 r.
Reasumując, wydatkowanie środków z dochodów własnych w ramach pobranej zaliczki zostało udokumentowane zgodnie z obowiązującą Instrukcją sporządzania, obiegu i kontroli dokumentów księgowych /…/.
Z historii zleceń bankowych wynika, że w miesiącu październiku 2011 r. 26 razy doszło do przekroczenia uprawnień w zakresie korzystania z hasła dostępu i urządzenia identyfikującego e-token oraz wydawania zleceń w systemie bankowości elektronicznej, w tym 20 razy na bankowym rachunku „realizacja budżetu” i 1 raz na bankowym rachunku ZFŚS.
W zakresie realizacji budżetu (historia zleceń i Wykaz za m. październik – Załącznik Nr 21) Kontrolujący poprosił o wyciąg bankowy odnośnie do pozycji „Netto DEN”, która wykazuje kwoty nagród Dyrektora ZCKOiZ w kwotach zgodnych z historią zleceń oraz z wyciągiem bankowym, tj. 11 998,05 zł nauczyciele i 6 094,67 zł pozostali pracownicy. Dane te znajdują odzwierciedlenie w wydruku programu QWARK (zestawienia zbiorcze listy płac – Załącznik Nr 22). 
W zakresie poborów nauczycieli wypłaconych przelewem nauczycielom w dniu 03.10.2011 r. na łączną kwotę netto 99 408,22 zł oraz pozostałych pracowników (zlecenie z dnia 27.10.2011 r.) – 20 318, 97 zł istnieje zgodność wykazanych danych z danymi zawartymi w wyciągach z rachunków bankowych z dnia 28.10.2011 r. (administracja i obsługa) i z dnia 04.10.2011 r. (nauczyciele) oraz danych zawartych w zestawieniach zbiorczych list płac (wydruk z programu QWARK wersja 35.02 z dnia 21. 10.2011 r.). 
W odniesieniu do umowy-zlecenia (kwota 3 417,70 zł netto; przelew bankowy z dnia 11.10.2011 r.) Kontrolujący poprosił o przedłożenie dokumentu, w oparciu o który pracownik świadczył usługi w zakresie zajęć sportowych i z tego tytułu przysługiwało mu wynagrodzenie (Załącznik Nr 21, poz. 12.). Kontrolujący przedłożył Umowę-zlecenie Nr 11 zawartą w dniu 24.06.2011 r. i zobowiązującą Zleceniobiorcę do przeprowadzenia w dniach od 04.07.2011 r. do 29.08.2011 r. zajęć sportowo-rekreacyjnych za wynagrodzenie 4 695,00 zł brutto, przez co należy rozumieć, jak wyjaśnił główny księgowy, kwotę netto plus składki ZUS należne od pracownika. Należy zwrócić uwagę, że w „Planie oraz realizacji wydatków w układzie zadaniowym” pierwotnie nie uwzględniono środków na ten cel (wydruk z PABS-u - dział: 854, rozdział: 85412, paragraf: 4170 – 0,00 zł), gdyż są to dodatkowe środki przyznane przez Gminę jednostkom, które organizują zajęcia dla młodzieży w ramach ferii w mieście. 
Przedmiotowa Umowa nie zawiera kryteriów oceny prawidłowości wykonania zlecenia, ani też nie określa rodzaju zajęć, czy dziennych norm czasowych, w jakich mieści się świadczona usługa. W związku z powyższym na podstawie zapisów Umowy nie sposób uznać, czy Zleceniobiorca wykonał (nie wykonał) swoje zadanie w sposób uprawomocniający go do „otrzymania” zapłaty (art. 735. k.c.: należy się wynagrodzenie) i jakie zastosowanie ma wobec niego przepis § 6. Umowy: „W przypadku niewykonania zlecenia w terminie, wykonania go wadliwie lub w sposób nienależyty, Zleceniodawca ma prawo do pomniejszenia wynagrodzenia lub anulowania zlecenia bez odszkodowania”. Kontrolujący zwraca uwagę, że nie przyjęto ustaleń co do pomniejszenia wynagrodzenia, tzn. czy pomniejszenie dot. niezgłoszenia się uczestników zajęć, niepełnego czasu zajęć, czy niezadawalającej jakości ich wykonywania. Nie wiadomo, co oznacza określenie „miejsce przez siebie ustalone” użyte w § 4. i jakie w związku z tym przyjęto kryteria bezpieczeństwa, jeśli Zleceniodawca miałby wykonać zlecone czynności w takim miejscu. Zleceniodawca nie określił również, kto i w jakim stopniu odpowiada za zdrowie i bezpieczeństwo uczestników, jak również nie zagwarantował sobie prawa do kontroli przedmiotu umowy w trakcie jej realizacji.
W dniu 15.09.2011 r. ZCKOiZ przekazało do Wydziału Oświaty rozliczenie z przyznanych na mocy Zarządzenia Nr 408/WO/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 16.06.2011 r. środków finansowych w wysokości 5 520,00 zł, w tym na składki odprowadzane przez pracodawcę do ZUS: 709,00 zł (na § 4110) i 116,00 zł (na § 4120). W uzasadnieniu przedmiotowego zarządzenia przedstawiono warunki finansowania zajęć. Wykonanie zarządzenia powierzono Naczelnikowi Wydziału Oświaty.
Analizując dokumentację źródłową Kontrolujący stwierdza brak doprecyzowania w zawartej z pracownikiem ZCKOiZ umowie przedmiotu zlecenia, trybu i warunków finansowania wynikających bezpośrednio z zarządzenia Prezydenta Miasta oraz uzasadnienia przedmiotowego zarządzenia. Umowę tę zawarł ze Zleceniobiorcą poprzedni Dyrektor ZCKOiZ. W przedłożonej Kontrolującemu umowie brak odniesienia do stawki, wynoszącej w przypadku zajęć rekreacyjno-sportowych 23,00 zł za grupę 15-osobową/za godzinę. Przypomnieć należy Kontrolowanemu, że w załączniku do ww. zarządzenia w poz. 31. niezwykle precyzyjnie określono warunki wykonania usługi, tj. w odniesieniu do 45 uczestników, na czas obowiązywania od 04.07.2011 r. do dnia 26.08.2011 r. (łącznie: 40 dni po 2 godziny zajęć dziennie). 
Nowy Dyrektor ZCKOiZ dokonał rozliczenia „zajęć sportowo-rekreacyjnych” z Wydziałem Oświaty w dniu 15.09.2011 r., co potwierdzają pismo wraz z dziennikiem zajęć (sprawdzenia dokonał inspektor Wydziału Oświaty – pieczęć imienna oraz podpis) i listą uczestników. Umowa-zlecenie Nr 11 stanowi Załącznik Nr 23 do niniejszego protokołu. Aczkolwiek niniejsza kontrola nie dot. bezpośrednio prawidłowości zawierania umów zawartych przed dniem 01.09.2011 r., to mając na uwadze skutki finansowe, jakie Umowa zrodziła po tej dacie, uwagi Kontrolującego należy potraktować jako zalecenia do realizacji.
W zakresie wypłaty kwoty brutto za wykonanie zlecenia i odprowadzenie składek ZUS, Kontrolujący stwierdza zgodność danych zawartych w bankowych wyciągach rachunku (nr wyciągu 119) z wydrukami z programu księgowego QWANT wersja 38.00 z dnia 19.10.2011 r. (wydruk kwoty netto przelanej na konto Zleceniobiorcy oraz wydruk kosztów umowy zlecenie). Kontrolujący stwierdza zgodność danych (w zakresie podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe) zawartych w wydruku płacowym Zleceniobiorcy z danymi zawartymi w imiennym raporcie miesięcznym (ZUS P RCA) o należnych składkach i wypłaconych świadczeniach.  
W listopadzie 2011 r. (historia zleceń i Wykaz - Załącznik Nr 24) 28 razy doszło do przekroczenia uprawnień w zakresie korzystania z hasła dostępu i urządzenia identyfikującego e-token oraz wydawania zleceń w systemie bankowości elektronicznej, w tym 5 razy w tzw. paczce zleceń krajowych. 
Spośród wydatków dokonanych na koncie bankowym „Realizacja budżetu” Kontrolujący poddał analizie operacje finansowe wynikające z zestawienia zbiorczego list płac nauczycieli (wydruk z programu QWARK wersja 35.02 – Załącznik Nr 25).
Z wydatków dokonanych na koncie bankowym ZFŚS Kontrolujący poprosił o wyjaśnienie zasadności wypłacenia 2 zapomóg losowych na kwotę 1 500,00 zł każda oraz paczki zleceń na kwotę 3 600,00 zł (zlecenia z dnia 23.11.2011 r. – tzw. paczka zleceń w historii zleceń bankowych). Regulaminem ZFŚS obowiązujący w ZCKOiZ (uzgodniony ze związkami zawodowymi i zatwierdzony przez Dyrektora ZCKOiZ) dopuszcza przyznanie zapomóg losowym (§ 21.7.). W tym zakresie decyzję podejmuje Komisja ds. przyznawania świadczeń socjalnych (skład osobowy: 2 przedstawicieli nauczycieli, 1 przedstawiciel pracowników niebędących nauczycielami, po 1 przedstawicielu z dwóch związków Zawodowych - § 8.). Decyzje zapadają w głosowaniu jawnym zwykłą większością głosów w obecności co najmniej 3 członków (§ 13.). Wyniki głosowania wpisane są na wnioskach pracowników w pkt. 7. W dniu 17.11.2011 r. Dyrektor ZCKOiZ zatwierdził do wypłaty z ZFŚS zapomogi losowe dla 5 pracowników na łączną kwotę 6 600,00 zł. W 1 przypadku kwotę zapomogi losowej wypłaciła kasa (za potwierdzeniem odbioru), w pozostałych przypadkach dokonano przelewu na konta pracowników (wyciąg z książki protokołów, wnioski oraz zatwierdzenie dokonane przez Dyrektora ZCKOiZ wraz z listą wypłat i wyciągiem bankowym stanowią Załącznik Nr 26 do niniejszego protokołu). 
Wyciąg z rachunku bankowego z dnia 08.11.2011 r. zawiera 2 przelewy na rzecz pracowników w łącznej kwocie 11 198,63 zł tytułem nagrody jubileuszowej – Kontrolujący potwierdza zgodność wyciągu z zestawieniem zbiorczym listy płac sporządzonym wg programu QWARK wersja 35.02 oraz z historią zleceń bankowych. Zasadność zlecenia operacji dokumentują pisma Dyrektora szkoły z dnia 07.11.2011 r. przyznające 2 pracownikom nagrodę jubileuszową zgodnie z art. 27.1. ustawy Karta Nauczyciela (2 pisma w sprawie nagród jubileuszowych, lista płac oraz wyciąg z rachunku stanowią Załącznik Nr 27 do niniejszego protokołu).
Historia zleceń bankowych ujawnia dokonany w dniu 02.11.2011 r. przelew na kwotę 4 500,00 zł, które to pieniądze rozdysponowano w kasie na stypendia za wyniki w nauce – 3 479,00 zł (raport kasowy programu księgowego QWANT wersja 38.00 oraz dowód zastępczy i lista podpisana przez 42 beneficjentów stanowią Załącznik Nr 28); oraz na zakupy bieżące. W związku z powyższym specjalista ds. ekonomicznych w dniu 02.11.2011 r. wydał dyspozycję na wypłatę kwoty 4 500,00 zł (bankowy dowód wpłaty - potwierdzenie dla klienta; nr transakcji: 02112011/420/0013/00024), a następnie potwierdził otrzymanie gotówki w ZCKOiZ (KP Nr 33/11 z dnia 02.11.2011 r.). W raporcie kasowym ujęto całkowite rozliczenie pozostałej kwoty zaliczki, tj. 1 021,00 zł (zwrot 53,60 zł zgodnie z bankowym dowodem wpłaty z dnia 30.11.2011 r. nr transakcji 30112011/423/0079/00007; opłatę pocztową POCZTEX 14,70 zł; rozliczenie zaliczek na odzież sportową (Załącznik Nr 29). 
Kontrolujący sprawdził zgodność deklaracji rozliczeniowej ZUS P DRA (Załącznik Nr 30) z wyciągiem z rachunku bankowego. W zakresie płatności z tytułu ubezpieczenia społecznego, zdrowotnego, funduszu pracy Kontrolujący potwierdza zgodność danych zawartych w deklaracjach ZUS P DRA sporządzonych na dzień 01.10.2011 r., a przelewami w układzie składek ubezpieczonych oraz płatnika, składek pracowników wynagradzanych z projektu „Nowy kierunek-szersze perspektywy” i 1 ucznia – wykazanymi w wyciągach bankowych i historii zleceń bankowych w listopadzie (należność za m. październik). Ponieważ nie przekroczono terminu płatności, więc nie wystąpiły obciążenia odsetkowe ZCKOiZ. 
Prawidłowość wyliczenie kwot ubezpieczenia zdrowotnego i społecznego ubezpieczonych oraz płatnika (w tym z tytułu wynagrodzenia za realizację projektu unijnego), a także funduszu pracy, nie wchodzi w zakres niniejszej kontroli.

III. WNIOSKI, UWAGI KOŃCOWE

Z ustaleń Kontrolującego odnośnie do prawidłowego korzystania z hasła dostępu i urządzenia identyfikującego e-token oraz wydawanie zleceń przez osoby uprawnione w systemie bankowości elektronicznej w Zabrzańskim Centrum Kształcenia Ogólnego i Zawodowego w Zabrzu wynika, że w miesiącach wrzesień-listopad 2011 r. w 76 przypadkach miały miejsce naruszenia, polegające na przekroczeniu uprawnień przez pracownika księgowości. W związku z powyższym, spełniając przepisy kodeksu pracy (Rozdział VI Odpowiedzialność porządkowa pracowników) ukarano osoby odpowiedzialne za zaistniałą sytuację (ustalenia: s. 5. niniejszego protokołu).  
Wyniki kontroli problemowej N-1/2011 nie dają podstaw do stwierdzenia, że w ZCKOiZ w związku z nieprawidłowościami w korzystania z hasła dostępu i urządzenia identyfikującego e-token oraz wydawaniu zleceń w systemie bankowości elektronicznej w okresie wrzesień-listopad 2011 r. doszło do nadużyć finansowych, rozumianych jako umyślne działanie polegające na wykorzystaniu lub przedstawieniu niepoprawnych dokumentów (w szczególności utrwalonych w systemie informatycznym) w celu sprzeniewierzenia lub bezprawnego zatrzymania środków publicznych. 
Ocena prawna może ulec zmianie w sytuacji, gdy wyjdą na jaw okoliczności lub fakty nieznane Kontrolującemu w chwili sporządzenia niniejszego protokołu.
Z uwagi na ujawnione (rozdz. Ustalenia szczegółowe) niedociągnięcia zobowiązuje się Dyrektora ZCKOiZ Panią Marzenę Wiercigroch do wzmocnienia nadzoru nad pracownikami księgowości oraz podjęcia działań naprawczych, tj. w ramach trwającej w ZCKOiZ nowelizacji procedur kontroli zarządczej należy uszczegółowić procedury w zakresie ochrony zasobów informatycznych, w szczególności w obszarze prowadzenia księgowości i wydawania zleceń bankowych; uszczegółowić opis dowodów księgowych tak, by możliwa była identyfikacja dysponenta składnika majątkowego, któremu powierza się ten składnik (zgodnie z zakupem udokumentowanym fakturą VAT). W politykach rachunkowości należy zgodnie z art. 10. ustawy o rachunkowości określić datę rozpoczęcia eksploatacji programów wykorzystywanych w księgowości ZCKOiZ, sposób ich wprowadzenia i zatwierdzenia oraz funkcjonujące w jednostce zabezpieczenia systemowe, materialne i organizacyjne. W zakresie zawieranych umów cywilnych zlecających usługi należy uwzględnić uwagi Kontrolującego zawarte na s. 12. niniejszego protokołu.
O skutkach podjętych działań bądź stanie ich realizacji Kontrolowany zobowiązany jest powiadomić bezpośrednio Biuro Kontroli w terminie 30 dni od daty podpisania niniejszego protokołu.
Na powyższych ustaleniach czynności kontrolne zakończono. Protokół kontroli składa się z 14 parafowanych przez Kontrolującego i Kontrolowanego stron. Protokół zawiera 30 załączników o łącznej liczbie kart 107.
Kierownik jednostki kontrolowanej jako Kontrolowany Pani 	mgr inż. Marzena Wiercigroch została poinformowana o przysługującym jej z mocy przepisów § 13. Regulaminu kontroli prawie zgłaszania pisemnych zastrzeżeń i wyjaśnień (w szczególności odnośnie do okoliczności i przyczyn opisanych nieprawidłowości) co do ustaleń zawartych w niniejszym protokole w terminie 7 dni oraz prawie do odmowy podpisania niniejszego protokołu.
Protokół kontroli służy wyłącznie do użytku wewnętrznego. Udostępnienie informacji w nim zawartych następuje w trybie określonym w Statucie Miasta Zabrze, z zachowaniem przepisów ustaw, na podstawie których dokonuje się wyłączeń. 
Protokół niniejszy sporządzono w 5 jednobrzmiących egzemplarzach (w tym 1 z przeznaczeniem dla Wydziału Oświaty, który zawnioskował kontrolę) i po odczytaniu podpisano bez zastrzeżeń.
                                                                  (wpisać odpowiednio: bez zastrzeżeń, zapowiadając wniesienie zastrzeżeń)
Jeden egzemplarz protokołu wręczono Dyrektorowi ZCKOiZ Pani mgr inż. Marzenie Wiercigroch.
Fakt przeprowadzenia kontroli odnotowano w Książce kontroli Zabrzańskiego Centrum Kształcenia Ogólnego i Zawodowego pod pozycją 150.

Zabrze, dnia 09.03.2012 r.                                                       …………………………………………………………………
		(pieczątka imienna i podpis Kontrolującego)

Za jednostkę kontrolowaną:

	
        (pieczątka imienna i podpis Kontrolowanego)