R a p o r t
z kontroli problemowej Nr P2/2012
przeprowadzonej w miejskich 
zakładach opieki zdrowotnej

Kontrolę w dniach od 27 lutego do 7 marca 2012 r. przeprowadził: mgr Zbigniew  F r u k – główny specjalista z Biura Kontroli Urzędu Miejskiego w Zabrzu, działający na podstawie Zarządzenia Nr 832/BK/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 21 października 2011 roku w sprawie przeprowadzenia kontroli wykonania budżetów w 2011 r. oraz zgodności działania z ustalonymi procedurami kontroli zarządczej w miejskich zakładach opieki zdrowotnej (Zał. nr 1). Kontrolę przeprowadzono przy użyciu opracowanego wzoru ankiety (Zał. nr 2).

Przedmiotem kontroli były następujące zagadnienia: 
1.	Ewaluacja w jednostce systemu kontroli zarządczej, o którym mowa w art. 68 i 69 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych, przy uwzględnieniu standardów określonych w komunikacie nr 23 przez Ministra Finansów, oraz zgodność działania z ustalonymi procedurami tej kontroli,
2.	Wykonanie budżetu jednostki w 2011 r., ze zwróceniem szczególnej uwagi na wynagrodzenia osobowe.

Kontrolą objęto koszty miejskich zakładów opieki zdrowotnej z 2011 r. 

Ustalenia kontroli zawarte zostały w kolejnych rozdziałach: 
I.	SP ZOZ Ośrodek Rehabilitacji Dzieci Niepełnosprawnych           str.    2   
II.	SP ZOZ Ośrodek Profilaktyki i Leczenia Uzależnień                    str.    5  
III.	U w a g i   i   w n i o s k i                                                                str.    9 
Każdy z powyższych rozdziałów omawia kolejno oba kontrolowane zagadnienia w poszczególnych zakładach opieki zdrowotnej. Szczegółowe ustalenia kontroli w każdej jednostce poprzedzone zostały krótkimi ustaleniami ogólnymi, nawiązującymi do ustaleń roku poprzedniego.

I.	 SP ZOZ  Ośrodek Rehabilitacji Dzieci Niepełnosprawnych
Ośrodek Rehabilitacji Dzieci Niepełnosprawnych w Zabrzu, ul. 3 Maja 10, jest miejskim zakładem opieki zdrowotnej. 
Numer statystyczny – 273535896. 
Jego kierownikiem od dnia 1 października 1998 roku jest Pani Teresa Pyrkosz, powołana na stanowisko w drodze konkursu (uchwała Zarządu Miasta nr 403/98 z dnia 28.09.1998 r.
Główną księgową jednostki jest Pani Aneta Barczyk-Szczerbanowska zatrudniona od dnia 1.07.1998 r. na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, jako księgowa, a od 1.07.2004 r. na stanowisku głównej księgowej, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych. Od 1 maja 2010 r. zatrudniona w wymiarze 7/8 etatu.
Ośrodek na dzień 15 grudnia 2010 r. zatrudniał 13 osób na 11,875 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął z zatrudnieniem 14 osób na 12,375 etatach, by do dnia 15 grudnia 2011 r. wrócić do zatrudnienia 13 osób na 11,875 etatach. Średnioroczne zatrudnienie w 2011 r. wyniosło 12,021 etatów i zmalało w porównaniu z rokiem poprzednim o 1,37%.
System kontroli zarządczej podlega ewaluacji i doskonaleniu w oparciu o uwagi kontrolujących i zmieniające się przepisy prawne. Na bieżąco weryfikowane są zapisy wewnętrznych aktów prawnych Ośrodka, zwłaszcza w zakresie wyznaczania celów i zadań, identyfikacji ryzyka, analizy i reakcji ryzyka, a także monitorowania celów i zadań zgodnie z przyjętym systemem kontroli zarządczej. Przypominam, że aktualnie obowiązującym w sprawie zasad organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu jest zarządzenie Nr 818/BK/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 11 października 2011 r.
Ośrodek prowadzi identyfikację ryzyka zewnętrznego i wewnętrznego związanego z osiąganiem zadań przy pomocy arkuszy identyfikacji ryzyka oraz tabel szacunku. Dotyczy to przede wszystkim ryzyka w sferze finansów, gdzie dominującym jest wpływ czynników zewnętrznych i wpływa na działalność operacyjną, reorganizację, fluktuację, ograniczanie etatów oraz zmianę kompetencji. Dotyczy także ryzyka w sferze ekonomiczno-społecznej (ubożenie społeczeństwa, niż demograficzny). Analiza zidentyfikowanego ryzyka oraz określenie prawdopodobieństwa jego wystąpienia prowadzi do podejmowania niezbędnych działań celem zmniejszania, bądź ograniczania jego skutków.
Z wymienionych w odpowiedzi na pytanie zawarte w ust. 5 ankiety, tylko niektóre mają związek z art. 10 ustawy o rachunkowości, z którego wynika, że jednostka powinna posiadać dokumentację opisującą w języku polskim przyjęte przez nią zasady (politykę) rachunkowości, a w szczególności dotyczące:
1) określenia roku obrotowego i wchodzących w jego skład okresów sprawozdawczych;
2) metod wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego;
3) sposobu prowadzenia ksiąg rachunkowych, w tym co najmniej:
a) zakładowego planu kont, ustalającego wykaz kont księgi głównej, przyjęte zasady klasyfikacji zdarzeń, zasady prowadzenia kont ksiąg pomocniczych oraz ich powiązania z kontami księgi głównej,
b) wykazu ksiąg rachunkowych, a przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera – wykazu zbiorów danych tworzących księgi rachunkowe na informatycznych nośnikach danych z określeniem ich struktury, wzajemnych powiązań oraz ich funkcji w organizacji całości ksiąg rachunkowych i w procesach przetwarzania danych,
c) opisu systemu przetwarzania danych, a przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera – opisu systemu informatycznego, zawierającego wykaz programów, procedur lub funkcji, w zależności od struktury oprogramowania, wraz z opisem algorytmów i parametrów oraz programowych zasad ochrony danych, w tym w szczególności metod zabezpieczenia dostępu do danych i systemu ich przetwarzania, a ponadto określenie wersji oprogramowania i daty rozpoczęcia jego eksploatacji;
4) systemu służącego ochronie danych i ich zbiorów, w tym dowodów księgowych, ksiąg rachunkowych i innych dokumentów stanowiących podstawę dokonanych w nich zapisów.
Za ustalenie w formie pisemnej i aktualizację zasad (polityki) rachunkowości odpowiedzialnym jest kierownik jednostki. 
Jeżeli dokumentu takiego nadal nie ma w Ośrodku, należy go opracować.
Instrukcję określającą zasady i tryb postępowania z dokumentacją wraz z załącznikiem w postaci wykazu akt jednostka posiada, lecz nie przesłano jej jeszcze do zatwierdzenia Dyrektorowi Archiwum Państwowego w Katowicach. W instrukcji kancelaryjnej zweryfikowano zapisy, które uniemożliwiałyby wymianę dokumentów drogą elektroniczną  z Urzędem Miejskim.
Ośrodek w 2011 r. zawarł 8 umów-zleceń na łączną kwotę 24 249,40 zł.  Umowy te dotyczyły przede wszystkim realizacji zadań inwestycyjnych (17 076,96 zł), informatycznych (3 840,00 zł) oraz konserwatorskich i porządkowych (3 322,44 zł). Koszty wynagrodzeń bezosobowych w porównaniu z rokiem 2010 zmniejszyły się o 44,72%.
Przychody jednostki w 2009 r. wynosiły 642 922,37 zł, a w nich przychody ze świadczonych usług – 639 237,44 zł i stanowiły 99,43% całości przychodów, przychody z działalności pomocniczej – 3 684,93 zł, tj. 0,57% wszystkich przychodów. Na przychody z działalności pomocniczej składały się: zmiana stanu produktów, przychody finansowe z odsetek od środków pieniężnych na rachunkach bankowych oraz pozostałe przychody operacyjne.
W 2010 r. przychody Ośrodka zmalały do 638 242,18 zł, tj. o 0,73%. Przychody ze świadczonych usług zmalały o 0,10% do 638 622,19 zł i stanowiły 100,06% całości przychodów, przychody z działalności pomocniczej zmalały do -380,01 zł tj. -0,06% wszystkich przychodów. Na przychody z działalności pomocniczej składały się: zmiana stanu produktów (-3 022,49 zł), przychody finansowe z odsetek od środków pieniężnych na rachunkach bankowych (2 415,58 zł) oraz pozostałe przychody operacyjne (226,90 zł).
W 2011 r. przychody Ośrodka także zmalały do kwoty 577 601,77 zł, tj. o 9,5% w porównaniu do roku poprzedniego. Przychody ze świadczonych usług o 10,4% do 572 221,80 zł i stanowiły 99,07% całości przychodów, a przychody z działalności pomocniczej wzrosły do 5 379,97 zł, tj. do 0,93% wszystkich przychodów. Składały się na nie podobnie jak w roku poprzednim: zmiana stanu produktów (3 847,90 zł), przychody finansowe z odsetek od środków pieniężnych na rachunkach bankowych (1 445,37 zł) oraz pozostałe przychody operacyjne (86,70 zł).
Koszty działalności jednostki w 2009 r. wynosiły 650 519,48 zł, a  w nich wynagrodzenia – 451 544,63 zł, które stanowiły 69,41% tych kosztów. 
W 2010 r. koszty działalności Ośrodka wzrosły do kwoty 670 088,56 zł, tj. o 3,0%, przy zmniejszeniu wynagrodzeń o 7,91% do 415 836,25 zł stanowiących 62,06% wszystkich kosztów. 
W roku kontrolowanym w porównaniu z rokiem poprzednim koszty zmalały do 610 868,16 zł, czyli o 8,84%, a wynagrodzenia o 5,34% do kwoty 393 651,27 zł i stanowiły 64,44% wszystkich kosztów.
Podstawowym elementem wynagrodzeń były wynagrodzenia zasadnicze, które w 2011 r. wyniosły 276 557,36 zł, tj. 70,25% całości wynagrodzeń.
Premie pracownicze 65 830,47 zł – 23,8% wynagrodzeń zasadniczych. 
Ośrodek w 2011 r. zawarł 8 umów-zleceń na łączną kwotę 24 249,40 zł.  Umowy te dotyczyły przede wszystkim realizacji zadań inwestycyjnych (17 076,96 zł), informatycznych (3 840,00 zł) oraz konserwatorskich i porządkowych (3 322,44 zł). Koszty wynagrodzeń bezosobowych w porównaniu z rokiem 2010 zmniejszyły się o 44,72%.
Miesięczne wynagrodzenie brutto dla jednego etatu w Ośrodku w 2011 r. wyniosło 2 728,91 zł i było niższe od ubiegłorocznego o 11,84%.
Szczegółowej analizie w czasie kontroli poddano wynagrodzenia za miesiąc kwiecień 2011 r. Wynika z niej, że wynagrodzenie pracowników w tym miesiącu wyniosło 31 295,24 zł i stanowiło 7,95% całości kosztów wynagrodzeń. Złożyły się na nie:
-  wynagrodzenie zasadnicze 22 725,00 zł, co stanowiło 72,61% kwietniowego wynagrodzenia, 
-	dodatek za wysługę      3 969,50 zł  - 17,47% wynagrodzeń zasadniczych,
-	premia                          4 407,25 zł  - 19,39%         „                     „             
-	inne dodatki                    193,49 zł  -   0,62% wynagrodzeń kwietniowych,
na które złożyły się: zasiłek chorobowy (55,71 zł) i wyrównanie wynagrodzeń (137,78 zł).             
Wynagrodzenia w Ośrodku reguluje Regulamin wynagradzania pracowników SP ZOZ – Ośrodek Rehabilitacji Dzieci Niepełnosprawnych w Zabrzu obowiązujący od dnia 1 stycznia 2008 r. opracowany na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 8 czerwca 1999 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 52, poz. 543 ze zmianami). Do regulaminu wprowadzono zmiany wynikające z rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 maja 2009 r. (Dz. U. Nr 83, poz. 699) – zmiana tabeli miesięcznych stawek wynagrodzenia zasadniczego. W/w dokumenty straciły moc obowiązującą i dlatego należy opracować nowy regulamin wynagradzania oparty na ustawie z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. Nr 112, poz. 654 ze zmianami) oraz na rozporządzeniach wykonawczych Ministra Zdrowia:
•	z dnia 29 lipca 2011 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę pracowników niektórych podmiotów leczniczych (Dz. U. Nr 159, poz. 954), 
•	z dnia 20 lipca 2011 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami (Dz. U. Nr 151, poz. 896).
Fundusz premiowy ustalono w Ośrodku w wysokości 40% wynagrodzeń zasadniczych – Regulamin premiowania pracowników SP ZOZ ORDN w Zabrzu z dnia 15.05.2008 r., który także wymaga zmiany. 
Do wynagrodzeń kwietniowych oraz realizacji funduszu premiowego kontrolujący nie wnosi uwag.
Powyższą kontrolą objęto koszty Ośrodka za 2011 r. w kwocie 92 718,46 zł  tj. 15,2% wszystkich kosztów działalności jednostki.

II.	  SP ZOZ  Ośrodek Profilaktyki i Leczenia Uzależnień
Ośrodek Profilaktyki i Leczenia Uzależnień w Zabrzu, Park Hutniczy 6, jest miejskim zakładem opieki zdrowotnej. 
Numer statystyczny – 276116349. 
Jego dyrektorem od dnia 1 lutego 1999 r. jest Pani Małgorzata Kowalcze, powołana na stanowisko uchwałą nr 27/99 Zarządu Miasta Zabrze z dnia 29 stycznia 1999 r.
Główną księgową jednostki jest Pani Marianna Papaj zatrudniona od dnia 1.02.1999 r. na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych.
Ośrodek na dzień 15 grudnia 2010 r. zatrudniał 32 osoby na 27,55 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął z zatrudnieniem 32 osoby na 27,30 etatach, a w dniu 15 grudnia 2011 r. wynosiło ono 30 osób na 26,80 etatach.
Średnioroczne zatrudnienie w 2011 r. wyniosło 27,65 etatów i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 6,10%.
System kontroli zarządczej podlega ewaluacji. Przeprowadzono samoocenę systemu kontroli zarządczej, a sprawozdanie z niej dołączono do ankiety. Obecnie trwają prace nad przygotowaniem wewnętrznej ankiety do samooceny. Do udoskonalenia systemu wykorzystano uwagi kontrolujących zawarte w ubiegłorocznym raporcie. Przypominam, że aktualnie obowiązującym w sprawie zasad organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu jest zarządzenie Nr 818/BK/ 2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 11 października 2011 r.
W Ośrodku identyfikowane jest ryzyko zewnętrzne i wewnętrzne. Przedstawiono tabelę szacowania ryzyka z podziałem na czynniki: zewnętrzne, finansowe, wynikające z charakteru działalności oraz związane z zarządzaniem. W wyniku tych działań ryzyko w Ośrodku oceniono jako niskie. Nie stosowano żadnych środków zaradczych zmierzających do jego ograniczenia.
Do ankiety dołączono Wewnętrzną instrukcję kontroli i obiegu dokumentów księgowych będącą załącznikiem nr 3 do decyzji Dyrektora SP ZOZ OPiLU z dnia 1.07.2010 r. w sprawie polityki przyjętych zasad rachunkowości. Dokument ten nie wyczerpuje wszystkich wymogów art. 10 ustawy o rachunkowości, z którego wynika, że jednostka powinna posiadać dokumentację opisującą w języku polskim przyjęte przez nią zasady (politykę) rachunkowości, w szczególności dotyczące:
1) określenia roku obrotowego i wchodzących w jego skład okresów sprawozdawczych;
2) metod wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego;
3) sposobu prowadzenia ksiąg rachunkowych, w tym co najmniej:
a) zakładowego planu kont, ustalającego wykaz kont księgi głównej, przyjęte zasady klasyfikacji zdarzeń, zasady prowadzenia kont ksiąg pomocniczych oraz ich powiązania z kontami księgi głównej,
b) wykazu ksiąg rachunkowych, a przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera – wykazu zbiorów danych tworzących księgi rachunkowe na informatycznych nośnikach danych z określeniem ich struktury, wzajemnych powiązań oraz ich funkcji w organizacji całości ksiąg rachunkowych i w procesach przetwarzania danych,
c) opisu systemu przetwarzania danych, a przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera – opisu systemu informatycznego, zawierającego wykaz programów, procedur lub funkcji, w zależności od struktury oprogramowania, wraz z opisem algorytmów i parametrów oraz programowych zasad ochrony danych, w tym w szczególności metod zabezpieczenia dostępu do danych i systemu ich przetwarzania, a ponadto określenie wersji oprogramowania i daty rozpoczęcia jego eksploatacji;
4) systemu służącego ochronie danych i ich zbiorów, w tym dowodów księgowych, ksiąg rachunkowych i innych dokumentów stanowiących podstawę dokonanych w nich zapisów.
Za ustalenie w formie pisemnej i aktualizację zasad (polityki) rachunkowości odpowiedzialnym jest kierownik jednostki. 
Jeżeli dokumentu takiego nadal nie ma w Ośrodku, należy go opracować.
Instrukcję określającą zasady i tryb postępowania z dokumentacją wraz z załącznikiem w postaci wykazu akt przesłano do zatwierdzenia Dyrektorowi Archiwum Państwowego w Katowicach. W instrukcji kancelaryjnej zweryfikowano zapisy, które uniemożliwiałyby wymianę dokumentów drogą elektroniczną  z Urzędem Miejskim.
Przychody jednostki w 2009 r. wynosiły 1 883 495,31 zł, a w nich przychody ze świadczonych usług – 1 870 712,70 zł i stanowiły 99,32%  całości przychodów, przychody z działalności pomocniczej – 10 782,61 zł, tj. 0,68% wszystkich przychodów. Na przychody z działalności pomocniczej składały się: różne wpłaty i opłaty (547,59 zł), sprzedaż książek (1 592,50 zł) oraz przychody finansowe z odsetek od środków pieniężnych na rachunkach bankowych (8 642,52 zł).
W 2010 r. przychody Ośrodka wzrosły do 2 134 070,71 zł, tj. o 13,30%.  Przychody ze świadczonych usług wzrosły o 13,28% do 2 119 137,10 zł i stanowiły 99,30% całości przychodów, a przychody z działalności pomocniczej zmalały o 7,83% do 9 933,61 zł tj. 0,47% przychodów. Na przychody z działalności pomocniczej składały się: różne wpłaty, opłaty, sprzedaż książek (2 007,77 zł), przychody finansowe z odsetek od środków pieniężnych na rachunkach bankowych (7 925,84 zł). Darowizna na cele statutowe w kwocie 5 000,00 zł stanowiła 0,23% całości przychodów Ośrodka.
W 2011 r. przychody Ośrodka zmalały o 14,2% do kwoty 1 831 076,30 zł. Przychody ze świadczonych usług o 14,35% do 1 815 139,00 zł i stanowiły 99,13% całości przychodów, a przychody z działalności pomocniczej wzrosły o 60,44% do 15 937,30 zł, tj. do 0,87% wszystkich przychodów. Składały się na nie podobnie jak w roku poprzednim: różne wpłaty, opłaty, książki (1 108,58 zł) oraz przychody finansowe z odsetek od środków pieniężnych na rachunkach bankowych (14 828,72 zł).
Koszty działalności jednostki w 2009 r. wynosiły 1 778 954,04 zł, a  w nich wynagrodzenia – 1 211 044,18 zł, które stanowiły 66,08% tych kosztów. 
W 2010 r. koszty działalności Ośrodka wzrosły do kwoty 2 022 087,18 zł, tj. o 13,68%, przy zmniejszeniu wynagrodzeń o 0,96% do 1 199 440,40 zł stanowiących 59,32% wszystkich kosztów. 
W roku kontrolowanym w porównaniu z rokiem poprzednim koszty zmalały do 1 863 621,37 zł, czyli o 7,84%. Wynagrodzenia natomiast wzrosły o 1,1% do kwoty 1 212 677,07 zł i stanowiły 65,07% wszystkich kosztów.
Podstawowym elementem wynagrodzeń były wynagrodzenia zasadnicze, które w 2011 r. wyniosły 818 955,32 zł, tj. 67,53% całości wynagrodzeń.
Premie pracownicze 142 072,95 zł – 17,35% wynagrodzeń zasadniczych i były niższe od ubiegłorocznych o ponad 30%.
Ośrodek w 2011 r. zawarł 17 umów cywilnoprawnych (13 umów-zleceń i 4 umowy o dzieło) na łączną kwotę 105 022,50 zł. Umowy-zlecenia  dotyczyły przede wszystkim prowadzenia zajęć i udzielania porad z zakresu działalności merytorycznej (101 756,50 zł), pełnienia nadzoru inwestorskiego (1000 złotych), a umowy o dzieło wykonanych opracowań, badań, pomiarów i prac (2 266,00 zł). Koszty wynagrodzeń bezosobowych w porównaniu z rokiem 2010 zwiększyły się o 41,92%.
Miesięczne wynagrodzenie brutto dla jednego etatu w Ośrodku w 2010 r. wyniosło 3 654,84 zł i było niższe od ubiegłorocznego o 10,25%.
Szczegółowej analizie w czasie kontroli poddano wynagrodzenia za miesiąc kwiecień 2011 r. Wynika z niej, że wynagrodzenie pracowników w tym miesiącu wyniosło 97 438,54 zł i stanowiło 8,03% całości kosztów wynagrodzeń. Złożyły się na nie:
-  wynagrodzenie zasadnicze 67 961,50 zł, co stanowiło 69,75% kwietniowego wynagrodzenia, 
-	dodatek za wysługę      9 265,01 zł  - 13,63% wynagrodzeń zasadniczych,
-	premia                        16 844,03 zł  - 24,78%         „                     „    
-	inne dodatki                 3 368,00 zł  -   3,46% kwietniowych wynagrodzeń  
Na inne dodatki złożyły się: dodatki funkcyjne – 3 221,25 zł i dodatek za koordynację jakości – 146,75 zł. 
Wynagrodzenia w Ośrodku od 1.04.2010 r. reguluje ujednolicony Regulamin wynagradzania w SP ZOZ Ośrodku Profilaktyki i Leczenia Uzależnień w Zabrzu wprowadzony zarządzeniem nr 1/2010 z dnia 15 marca 2010 r., a opracowany na postawie rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 8 czerwca 1999 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 52, poz. 543 ze zmianami) W regulaminie dokonano zmiany wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 22 maja 2009 r. (Dz. U. Nr 83, poz. 699) – zmiana tabeli miesięcznych stawek wynagrodzenia zasadniczego. W dniu 28 stycznia 2011 r. aneksem nr 2 dokonano zmiany w zakresie dodatków oraz nowych stanowisk pracy, aneksem nr 3 z dnia 1 lipca 2011 r. wprowadzono nową tabelę miesięcznych stawek wynagrodzenia, która ukazała się jednak dopiero po miesiącu w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 lipca 2011 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę pracowników niektórych podmiotów leczniczych, a aneksem nr 4 z dnia 8 sierpnia 2011 r. wprowadzono do regulaminu nowe podstawy prawne. Ponieważ w 2011 r. wprowadzono nową ustawę i rozporządzenia wykonawcze do niej Ministra Zdrowia regulujące kwestie wynagradzania i kwalifikacji pracowników podmiotów leczniczych, na ich podstawie należy opracować nowy regulamin wynagradzania.
Fundusz premiowy ustalono w Ośrodku w wysokości 45% wynagrodzeń zasadniczych – Regulamin premiowania pracowników zatrudnionych w SP ZOZ OPiLU w Zabrzu będący załącznikiem do wymienionego wcześniej Regulaminu wynagradzania, także wymaga zmiany. 
Do wynagrodzeń kwietniowych oraz realizacji funduszu premiowego kontrolujący nie wnosi uwag. Sugeruje jednak zasadność jego obniżenia do bardziej realnej wysokości. W 2010 r. wykonano go w wysokości 26,35%, a w 2011 – 17,35% wynagrodzeń zasadniczych.
Powyższą kontrolą objęto koszty OPiLU za 2011r. w wysokości 222 667,46 złotych, tj. 12,16% wszystkich kosztów działalności jednostki.

III.	U w a g i    i    w n i o s k i

Kontroli dokonano w dwóch samodzielnych publicznych zakładach opieki zdrowotnej gminy Zabrze. Z materiałów kontroli Ośrodków wynika, iż na dzień 15 grudnia 2011 roku zatrudnionych w nich było 43 osób na 38,68 etatach, a średnioroczne zatrudnienie wyniosło 39,67 etatów. W porównaniu z rokiem poprzednim średnioroczne zatrudnienie w tych jednostkach wzrosło o 3,71%.
Przychody Ośrodków w 2011 r. wyniosły 2 408 678,07 zł i były niższe od ubiegłorocznych o 7,87%. Przychody niemal w całości pochodziły ze świadczonych usług zdrowotnych i wyniosły 2 387 360,80 zł (99,11%). W porównaniu z rokiem poprzednim zmalały o 8,07%. 
Koszty działalności ZOZ w 2011 r. wyniosły 2 474 489,53 zł i były niższe od ubiegłorocznych o 2,55%. Największą pozycją kosztów były wynagrodzenia osobowe pracowników (64,92%), które w porównaniu z rokiem poprzednim zmalały o 6,94% i wyniosły 1 606 328,34 zł. 
Podstawowym elementem wynagrodzeń były wynagrodzenia zasadnicze, które w 2011 r. w zabrzańskich ZOZ stanowiły 68,20% całości wynagrodzeń, a premie – 18,98% wynagrodzeń zasadniczych. 
Wynagrodzenia bezosobowe w kontrolowanym okresie wynosiły w obydwóch Ośrodkach 129 271,90 zł i stanowiły 5,22% wszystkich kosztów. W porównaniu z rokiem 2010 wzrosły o 9,67%.
Szczegółowej analizie w ramach niniejszej kontroli poddano wynagrodzenia za miesiąc kwiecień 2011 r. Wynika z niej, że wynagrodzenia osobowe pracowników kontrolowanych jednostek wyniosły w tym m-cu 128 733,78 zł i stanowiły 8,01% całości kosztów wynagrodzeń. Wynagrodzenia zasadnicze stanowiły 70,44%, a inne dodatki – 2,77% całości wynagrodzeń kwietniowych,  premie – 23,43%, a dodatki za wysługę lat – 14,59% wynagrodzeń zasadniczych.
W miesiącu poddanym kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości w zakresie realizacji kosztów wynagrodzeń pracowniczych oraz funduszu premiowego. Obowiązywały wówczas regulaminy  wynagradzania i premiowania opracowane na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 8 czerwca 1999 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 52, poz. 543 ze zmianami). Wprowadzenie ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. Nr 112, poz. 654 ze zmianami) oraz zastąpienie poprzednio obowiązujących rozporządzeń przez rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 lipca 2011 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę pracowników niektórych podmiotów leczniczych (Dz. U. Nr 159, poz. 954) i z dnia 20 lipca 2011 r. w sprawie kwalifikacji wymaganych od pracowników na poszczególnych rodzajach stanowisk pracy w podmiotach leczniczych niebędących przedsiębiorcami (Dz. U. Nr 151, poz. 896), wymaga zmiany zakładowych regulaminów wynagradzania i premiowania, które w terminie do dnia 31 maja br. należy wprowadzić w życie.
Zgodnie z art. 69 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, od 1 stycznia 2010 r. kierownik jednostki odpowiada za zapewnienie funkcjonowania adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej. W praktyce zabrzańskich ZOZ-ów realizacja tego wymogu ustawy przedstawia się dobrze. Obie jednostki wprowadziły prawidłowo systemy kontroli zarządczej, które podlegają permanentnej ewaluacji. Uwagi zawarte w ubiegłorocznym raporcie realizowano. Określono właściwie podstawę prawną wprowadzenia systemu kontroli zarządczej w jednostce, którą zawiera cytowany wyżej art. 69 ust. 1 pkt 3 ustawy oraz § 7 Zasad organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu wprowadzonych zarządzeniem Nr 818/BK/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 11 października 2011 r. Zobowiązuje on kierowników miejskich jednostek organizacyjnych do określenia zasad kontroli zarządczej w kierowanych jednostkach, w szczególności w zakresie wyznaczania celów i zadań, identyfikacji, analizy i reakcji na ryzyko, a także monitorowania realizacji wyznaczonych celów i zadań. Do tworzenia, oceny i doskonalenia systemu kontroli zarządczej należy wykorzystać wskazówki zawarte w Standardach kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych, stanowiących załącznik do komunikatu Nr 23 Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2009 r. 
W obu kontrolowanych jednostkach według oświadczeń ich dyrektorów identyfikowane jest zewnętrzne i wewnętrzne ryzyko związane z osiąganiem celów i zadań oraz odpowiednio dokumentowane zgodnie z obowiązującymi w nich Instrukcjami zarządzania ryzykiem, a z wynikami tych działań zapoznawani są pracownicy. Gorzej natomiast przedstawia się sytuacja z wprowadzeniem zasad (polityki) rachunkowości wymaganych art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 r. Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami). Oba kontrolowane Ośrodki muszą dopracować te zasady tak, aby dokumentacja w tym zakresie czyniła zadość w/w przepisom ustawy, na co zwracano uwagę w poprzednich rozdziałach raportu.
Wspomniane wcześniej Zasady organizacji systemu kontroli zarządczej … w § 18 stwierdzają, że na dokumentację systemu kontroli zarządczej składają się w szczególności: uchwały organu stanowiącego, zarządzenia Prezydenta, kierownika jednostki, regulaminy, procedury określające zasady gospodarki finansowej, procedury określające zasady kontroli wykonywania gospodarki finansowej, instrukcje, polityki, upoważnienia i pełnomocnictwa, dokumenty określające zakres obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności pracowników oraz inne dokumenty wewnętrzne. Niezależnie od wprowadzonych procedur jednostki stosują się do ustawy zasadniczej oraz ustaw i przepisów wykonawczych dot. zagadnień objętych działalnością jednostki. O wykorzystaniu uwag kontrolujących w sprawie konieczności dopracowania dokumentacji kontroli zarządczej należy powiadomić bezpośrednio Biuro Kontroli.
Obie kontrolowane jednostki, według oświadczeń dyrektorów podanych w ankietach, posiadają instrukcje określające zasady i  tryb postępowania z dokumentacją wraz z załącznikami w postaci wykazu akt. Podstawą ich opracowania jest ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 673 ze zmianami). W instrukcjach kancelaryjnych zweryfikowano zapisy, które umożliwiają wymianę dokumentów z Urzędem Miejskim w Zabrzu drogą elektroniczną. O niedociągnięciach w tym zakresie wspomniano przy omawianiu poszczególnych Ośrodków.
Do uwag zawartych w raporcie, w wyjaśnieniach pisemnych, należy się ustosunkować w terminie do dnia 6 kwietnia 2012 r.
Innych nieprawidłowości w przedmiotowej kontroli nie stwierdzono.
Na powyższych ustaleniach czynności kontrolne zakończono. 
Raport z kontroli składa się z 12 kart. Jego integralną część stanowią 2 załączniki na 6 kartach.
Kierownik każdej kontrolowanej jednostki został poinformowany o przysługującym mu z mocy przepisów § 13 ust. 1 Regulaminu kontroli prawie zgłoszenia w terminie 7 dni zastrzeżeń, co do konkretnych faktów utrwalonych w niniejszym raporcie.
Raport z kontroli służy wyłącznie do użytku wewnętrznego. 
Udostępnianie informacji w nim zawartych następuje z zachowaniem przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, ustawy o tajemnicy skarbowej i ustawy o dostępie do informacji publicznej. 
Raport niniejszy sporządzono w trzech jednobrzmiących egzemplarzach i po odczytaniu podpisano bez zastrzeżeń.
Jeden egzemplarz raportu (wyciąg dot. każdej oddzielnie jednostki organizacyjnej) przekazano kierownikowi kontrolowanej jednostki.

                                                  Kontrolujący:
                                                                              
………………………………………   
                                                                                                        
Zabrze, dnia 7 marca 2012 r.

Wyjaśnienia: Pismem z dnia 4.04.2012 r. SP ZOZ OPiLU wyjaśnił, że dnia 1.07.2010 r. wprowadzono w jednostce ujednoliconą politykę przyjętych zasad rachunkowości. Prace nad przystosowaniem regulaminów wynagradzania i premiowania do obowiązujących przepisów trwają nadal.