R  a  p  o  r  t
z kontroli problemowej Nr P3/2012przeprowadzonej                              w pozostałych jednostkach organizacyjnych Gminy Zabrze
Kontrolę w dniach od 12 marca do 6 kwietnia 2012 r. przeprowadził mgr Zbigniew Fruk – główny specjalista z Biura Kontroli Urzędu Miejskiego w Zabrzu, działający na podstawie Zarządzenia Nr 832/BK/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 21 października 2011 roku w sprawie przeprowadzenia kontroli wykonania budżetów w 2011 r. oraz zgodności działania z ustalonymi procedurami kontroli zarządczej w pozostałych jednostkach budżetowych gminy Zabrze (Zał. nr 1). Kontrolę przeprowadzono przy użyciu opracowanych wzorów ankiet (Zał. nr 2).
Przedmiotem kontroli były następujące zagadnienia: 
1.	Ewaluacja w jednostce systemu kontroli zarządczej, o którym mowa w art. 68 i 69 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych, przy uwzględnieniu standardów określonych w komunikacie nr 23 przez Ministra Finansów, oraz zgodność działania z ustalonymi procedurami tej kontroli,
2.	Wykonanie budżetu jednostki w 2011 r., ze zwróceniem szczególnej uwagi na wynagrodzenia osobowe.
Kontrolą objęto wydatki n/w jednostek z 2011 r. 
Ustalenia kontroli zawarte zostały w kolejnych rozdziałach: 
I.	Dom Pomocy Społecznej Nr 1                                                     str.    2
II.	Dom Pomocy Społecznej Nr 2                                                     str.    5   
III.	Dom Pomocy Społecznej Nr 3                                                     str.    7    
IV.	Izba Wytrzeźwień                                                                         str.  10    
V.	Żłobek Miejski                                                                              str.  13 
VI.	Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie                                              str.  16  
VII.	Dom Dziecka                                                                                str.  19  
VIII.	Centrum Wsparcia Kryzysowego Dzieci i Młodzieży                 str.  22 
IX.	Miejski Ogród Botaniczny                                                           str.  24
X.	Miejski Zakład Kąpielowy                                                           str.  27
XI.	Powiatowy Urząd Pracy                                                               str.  30  
XII.	Straż Miejska                                                                                str.  33
XIII.	Jednostka Obsługi Fin. Gospodarki Nieruchomościami              str.  36  
XIV.	Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej                          str.  39 
XV.	Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego                           str.  41 
XVI.	U w a g i   i   w n i o s k i                                                             str.  43 
Każdy z powyższych rozdziałów omawia kolejno oba kontrolowane zagadnienia w poszczególnych jednostkach budżetowych. Szczegółowe ustalenia kontroli w każdej jednostce poprzedzone zostały krótkimi ustaleniami ogólnymi, nawiązującymi do ustaleń roku poprzedniego.
I.	  Dom Pomocy Społecznej Nr 1 w Zabrzu, ul. Matejki 62 jest jednostką budżetową. 
Numer statystyczny 000686635.  
Dyrektorem jednostki jest od dnia 12.09.1994 r. Pani Alicja Biedulska powołana na stanowisko przez Prezydenta Miasta Zabrze pismem Or.I/Os/B/95 z dnia 10.03.1995 r.
W okresie od 1.07. do 30.09.2010 r. obowiązki głównej księgowej pełniła mgr inż. Joanna Jendrysik, a od 1.10.2010 r. zatrudniono ją w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku głównej księgowej i powierzono jej obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych. 
DPS Nr 1 na dzień 15 grudnia 2010 r. zatrudniał 63 osoby na 62 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął z zatrudnieniem 61 osób na 60 etatach, by do 15 grudnia 2011 r. zmniejszyć je do 60 osób zatrudnionych na 59 etatach. Średnioroczne zatrudnienie w 2011 r. wynosiło 60,15 etatów i zmalało w porównaniu z rokiem poprzednim o 0,58% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
System kontroli zarządczej ulega ciągłej ewaluacji i podnosi świadomość oraz odpowiedzialność pracowników za osiągane wyniki i realizację zadań. Przyjęte procedury postępowania w tym zakresie minimalizują ryzyko i dają poczucie prawidłowego wykonania zadań oraz ułatwiają samokontrolę na każdym etapie pracy. Świadomość odpowiedzialności i brak anonimowości w realizacji zadań, wynikająca z konieczności dokumentowania procedur kontroli zarządczej, wpływa na poprawność działań oraz inicjatywy zmian. Wykorzystano uwagi zawarte w ubiegłorocznym raporcie. Przypominam, że aktualnie obowiązującym w sprawie zasad organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu jest zarządzenie Nr 818/BK/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 11 października 2011 r.
Zarządzeniem Nr 7/2011 z dnia 22.03.2011 r. w celu właściwego zarządzania zasobami, ochronę Domu i jego mieszkańców, dbanie o majątek i środowisko oraz utrzymanie dobrej reputacji Domu i jego pracowników, wprowadzono w DPS procedurę zarządzania ryzykiem. Zgodnie z jej ustaleniami, każdy z pracowników uczestniczy w procesie kontroli oraz dokonuje samokontroli na swoim stanowisku pracy. Odpowiedzialnymi za poprawne stosowanie procedury są kierownicy działów i pracownicy pełniący samodzielne funkcje. Oni pierwsi otrzymują informację o ryzyku i wszczynają działania w celu zminimalizowania lub likwidacji zagrożenia. Następnie zidentyfikowane ryzyka poddawane są analizie i ocenie i w zależności od wyników ustalane jest dalsze postępowanie. O wynikach tych ustaleń informowani są pracownicy, którzy w toku swoich działań mogą spotkać się z danym ryzykiem. Zidentyfikowane ryzyka poddawane są monitoringowi. Nie rzadziej niż raz w roku dokonywany jest przegląd występujących ryzyk i ich ponowna ocena. Wszystkie opisane są w formularzu oceny ryzyka wraz z mechanizmami kontrolnymi służącymi ich minimalizowaniu. Z ustaleniami tych działań i podjętymi decyzjami zapoznawani są pracownicy, których one dotyczą.
Jednostka posiada dokumentację opisującą przyjęte zasady rachunkowości, zgodnie z art. 10 ustawy o rachunkowości, na którą składają się:
•	Zakładowy plan kont;
•	Opis systemu informatycznego służącego do prowadzenia ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera;
•	Instrukcja kasowa;
•	Instrukcja inwentaryzacyjna;
•	Instrukcja gospodarowania majątkiem;
•	Instrukcja magazynowa;
•	Procedury kontroli wewnętrznej;
•	Instrukcja zabezpieczenia dostępu do systemu komputerowego i ochrony baz danych;
•	Instrukcja kontroli i obiegu dokumentów finansowo-księgowych.
Instrukcję określającą zasady i tryb postępowania z dokumentacją wraz z załącznikiem w postaci wykazu akt przesłano do zatwierdzenia Dyrektorowi Archiwum Państwowego w Katowicach. W instrukcji kancelaryjnej zweryfikowano zapisy, które uniemożliwiałyby wymianę dokumentów drogą elektroniczną  z Urzędem Miejskim Zabrze.
DPS Nr 1 w 2011 r. zawarł 7 umów cywilnoprawnych (zlecenia) na łączną kwotę 37 653,56 zł, co stanowiło 1,15% planowanych wydatków jednostki. Dotyczyły one obsługi prawnej, obsługi i doradztwa w zakresie bhp, zabiegów masażu leczniczego, odśnieżania dachu, malowania pomieszczeń oraz nadzoru inwestorskiego nad robotami elektrycznymi (§ 6050). W wynagrodzeniach bezosobowych zaksięgowano kwotę 36 851,00 zł, co stanowiło 1,10% ogółu wydatków jednostki. Wynagrodzenia bezosobowe w porównaniu z rokiem 2010 niemal nie zmieniły się – wzrost o 1,85%  (Tabela 2 – Zał. nr 4), podobnie jak przekroczenie wstępnie planowanych wydatków na ten cel (Tabela 3 – Zał. nr 5).
Budżet roku 2009 wykonano w kwocie 3 433 785,38 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 50,14%, a roku 2010 w kwocie 3 450 839,42 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły jego 52,19%, a odpis na ZFŚS – 3,78% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2011 r. zmalały o 2,53%, do kwoty 3 363 602,87 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 102,96% planowanych początkowo wydatków DPS (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2011 r. stanowiły ich 51,04% i wyniosły 1 716 722,27 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim zmalały o 4,68% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej wzrosły o 1,58% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Fundusz premiowy w 2011 r. realizowano prawidłowo – 19,75% wynagrodzeń zasadniczych pracowników DPS. Wypłacone w ciągu roku premie wyniosły 225 598,78 zł.
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c kwiecień 2011 r., które wyniosły 145 461,62 zł i stanowiły 8,47% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze –  99 620,99 zł, stanowiące ich  68,49%, 
-	dodatek za wysługę lat – 14 762,61 zł, tj. 14,82% wynagr. zasadnicz.
-	premia                          – 19 475,48 zł, tj. 19,55%     „                  „
-	inne dodatki                 –  11 235,88 zł, tj.   7,72% wynagr. kwietniow.
Na inne dodatki złożyły się: dodatki funkcyjne, nagrody jubileuszowe, dodatki nocne, wynagrodzenia za czas choroby oraz za urlop.
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2011 r. wynosiło 2 378,39 zł i zmalało w porównaniu z rokiem poprzednim o 4,13%.
Wynagrodzenia w DPS Nr 1 oparte są na regulaminie wynagradzania  wprowadzonym od 1 lipca 2009 r. zarządzeniem nr 9/2009 z dnia 15.06.09 r., opracowanym na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50, poz. 398).
W jednostce obowiązuje regulamin premiowania wprowadzony od dnia 1.12.2009 r. zarządzeniem nr 13/2009 r. z dnia  13.11.2009 r. Fundusz premiowy ustalono w wysokości 30% wynagrodzeń zasadniczych.
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2010 r. wyniósł 74 836,73 zł i stanowił 4,16% wynagrodzeń osobowych DPS, a w 2011 r. 70 219,33 zł tj. 4,09% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim zmniejszył się o 6,17% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej wzrósł o 3,10% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 60,19 etatów i  24 emerytów objętych opieką socjalną, a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS wynosiła: 70 219,33 zł.  Wykonano go w takiej samej kwocie (Tabela 4 – Zał. nr 6). Kontrolujący nie mają uwag do naliczania Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. 
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 478 130,73 zł, tj. 14,21% jej wydatków rocznych.

II.	  Dom Pomocy Społecznej Nr 2 w Zabrzu, ul. Jaskółcza 11 jest jednostką budżetową. 
Numer statystyczny – 000686658. 
Dyrektorem jednostki od dnia 1.01.2011 r. jest Pani Danuta Dymek (Porozumienie z dnia 2.11.2010 r. – powierzenie stanowiska).
Obowiązki głównej księgowej od dnia 1 czerwca 2009 r. pełniła w pełnym wymiarze czasu pracy Pani Dorota Rosińska, która z dniem 1.04.2011 r. została główną księgową i której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych.
DPS Nr 2 na dzień 15 grudnia 2010 r. zatrudniał 48 osób na 48 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął i zakończył takim samym zatrudnieniem. Średnioroczne zatrudnienie w 2011 r. wynosiło więc 49,5 etatów (dwóch pracowników w ramach robót publicznych) i w porównaniu z rokiem poprzednim wzrosło o 3,13% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
W 2011 r. zgodnie z uwagami ubiegłorocznego raportu ustalono w jednostce system kontroli zarządczej, który dzięki zaangażowaniu pracowników, stale ewaluuje. W listopadzie wdrożono nowy Regulamin organizacyjny gwarantujący zwiększenie efektywności funkcjonowania systemu. Przypominam, że aktualnie obowiązującym w sprawie zasad organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu jest zarządzenie Nr 818/BK/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 11 października 2011 r.
Zarządzanie ryzykiem w DPS Nr 2 zostało sformalizowane poprzez powołanie specjalnego zespołu oraz wprowadzenie procedury zarządzania ryzykiem (zarządzenia Nr 9 i 10/2011 z dnia 4.04.2011 r.). W wyniku pracy w/w zespołu opracowano i wdrożono nowe:
•	procedury: postępowanie z odpadami medycznymi, postępowanie w przypadku podejrzenia lub rozpoznania choroby zakaźnej;
•	regulaminy: wspomniany wcześniej – organizacyjny, w sprawie postępowania z depozytami wartościowymi;
•	dokumenty: karta kąpieli mieszkańców.
Ponadto przeprowadzono dodatkową kontrolę problemową związaną ze zwiększonym zużyciem gazu. 
W procesie identyfikacji ryzyka uczestniczą wszyscy pracownicy pod nadzorem kierowników komórek organizacyjnych. Analizują i oceniają je, podejmują działania zapobiegawcze i naprawcze oraz dokumentują te czynności za pomocą formularzy oceny i notatek służbowych.
W odpowiedzi dot. ust. 5 ankiety nie podano, czy w jednostce wprowadzono Zasady (politykę) rachunkowości i czy wyczerpują one wszystkie wymogi art. 10 ustawy o rachunkowości? Z wymienionych w zał. nr 1 siedmiu dokumentów trudno odpowiedzieć na postawione wyżej pytania. Dlatego w wyjaśnieniach do raportu należy to uściślić.
Instrukcję określającą zasady i tryb postępowania z dokumentacją wraz z załącznikiem w postaci wykazu akt przesłano do zatwierdzenia Dyrektorowi Archiwum Państwowego w Katowicach. W instrukcji kancelaryjnej zweryfikowano zapisy, które uniemożliwiałyby wymianę dokumentów drogą elektroniczną  z Urzędem Miejskim Zabrze.
DPS Nr 2 w 2011 r. zawarł 5 umów cywilnoprawnych (4 umowy-zlecenia i jedna umowa o dzieło) na łączną kwotę 8 656,00 zł, co stanowiło 0,36% planowanych wydatków jednostki. Dotyczyły one specjalistycznej opieki psychologicznej mieszkańców, wykonania kosztorysu, przeprowadzenia kontroli stanu technicznego budynku, kafelkowania parapetów okiennych w pomieszczeniach II piętra, a umowa o dzieło – ekspertyzy technicznej w zakresie ochrony ppoż. (§ 6050). W wynagrodzeniach bezosobowych zaksięgowano kwotę 3 877,80 zł, co stanowiło 0,15% ogółu wydatków jednostki. W 2010 r. nie stwierdzono wydatków z tytułu tych wynagrodzeń  (Tabela 2 – Zał. nr 4). W planie pierwotnym także nie przewidziano omawianych wydatków, a w ciągu roku zwiększono je do kwoty 3 878 zł (Tabela 3 – Zał. nr 5).
Budżet roku 2009 wykonano w kwocie 2 747 644,07 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 50,54%, a roku 2010 w kwocie 2 938 661,96 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły jego 47,84%, a odpis na ZFŚS – 3,78% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2011 r. zmalały o 12,48%, do kwoty 2 571 794,43 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 107,25% planowanych początkowo wydatków DPS (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2011 r. stanowiły ich 54,87% i wyniosły 1 411 166,30 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosły o 0,38% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej także o 2,26% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Fundusz premiowy w 2011 r. realizowano prawidłowo – 23,82% wynagrodzeń zasadniczych pracowników DPS. Wypłacone w ciągu roku premie wyniosły 229 360,33 zł.
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c kwiecień 2011 r., które wyniosły 128 937,37 zł i stanowiły 9,14% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze –  80 327,15 zł, stanowiące ich  62,30%, 
-	dodatek za wysługę lat – 12 848,70 zł, tj. 16,00% wynagr. zasadnicz.
-	premia                          – 29 110,86 zł, tj. 36,24%     „                  „
-	inne dodatki                 –   6 650,66 zł, tj.   5,16% wynagr. kwietniow.
Na inne dodatki złożyły się: dodatki funkcyjne – 1 675,00 zł, wynagrodzenia za L-4 – 2 456,72 zł, dodatki nocne – 831,60 zł, dodatki specjalne – 1 444,90 złotych oraz średnie urlopowe i wyrównanie wynagrodzenia – 242,44 zł. 
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2010 r. wynosiło 2 375,70 zł i zmalało w porównaniu z rokiem poprzednim o 2,66%.
Wynagrodzenia w DPS Nr 2 oparte są na regulaminie wynagradzania  wprowadzonym od 1 lipca 2009 r. opracowanym na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50, poz. 398). 
W jednostce obowiązuje regulamin premiowania wprowadzony także od dnia 1.07.2009 r. Fundusz premiowy ustalono w wysokości 30% wynagrodzeń zasadniczych.
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2010 r. wyniósł 53 143,00 zł i stanowił 3,78% wynagrodzeń osobowych DPS, a w 2011 r. 57 614,00 zł tj. 4,08% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 8,41% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej o 7,46% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 49,5 etatów i  19 emerytów objętych opieką socjalną, a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS wynosiła: 57 613,62 zł.  Wykonano go w kwocie 57 614,00 złotych (Tabela 4 – Zał. nr 6). Bez uwag.
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 419 789,50 zł, tj. 16,32% jej wydatków rocznych.

III.	Dom Pomocy Społecznej Nr 3 w Zabrzu, ul. Brysza 3 jest jednostką budżetową. 
Numer statystyczny – 000686664. 
Dyrektorem jednostki jest od dnia 8.01.2009 r. Pan Zenon Cichy (porozumienie zmieniające z dnia 8 stycznia 2009 r.).
Obowiązki głównej księgowej od dnia 1.05.2002 r. pełni Pani Iwona Buksińska zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Od dnia 1.06.2007 r. zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku głównej księgowej, z powierzeniem obowiązków i odpowiedzialności zgodnie z ustawą o finansach publicznych.
DPS Nr 3 na dzień 15 grudnia 2010 r. zatrudniał 47 osób na 43,17 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął z zatrudnieniem 46 osób na 42,67 etatach, by do 15 grudnia 2011 r. zwiększyć je do 47 osób zatrudnionych na 43,17 etatach. Średnioroczne zatrudnienie w 2011 r. wynosiło 43,30 etatów oraz 2,5 etatów refundowanych w ramach Robót Publicznych i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 0,49% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
System kontroli zarządczej podlega systematycznej ewaluacji w celu jego usprawnienia, rozwoju, ciągłego podnoszenia jakości i skuteczności działań. Na bieżąco dokonywana jest analiza oraz monitorowanie realizacji celów i zadań jednostki. Uwagi kontrolujących zawarte w ubiegłorocznym raporcie wykorzystano do poprawy funkcjonowania systemu. W tym celu wykorzystano także informacje innych kontroli zewnętrznych (Śl.PWISanit. i Sądu Rej. W Zabrzu) oraz kontroli wewnętrznych prowadzonych na bieżąco przez osoby funkcyjne. Przypominam, że aktualnie obowiązującym w sprawie zasad organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu jest zarządzenie Nr 818/BK/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 11 października 2011 r.
W jednostce dokumentowana jest identyfikacja ryzyka związanego z osiąganiem celów i zadań. Jest ona prowadzona przez personel kierowniczy przy współudziale wszystkich pracowników i stanowi integralną część codziennej pracy. Raz w roku dokonuje się pełnej identyfikacji ryzyka w następujących obszarach: potencjał i możliwości jednostki; wyniki jednostki; kwestie prawne; kwestie finansowe; działalność operacyjna. 
Kierownicy komórek organizacyjnych odpowiadają za regularną aktualizację rejestrów ryzyka, omawianą na bieżąco z pracownikami i weryfikowaną przy udziale dyrektora jednostki.
Zarządzeniem Nr 29/2010 z dnia 30.12.2010 r. w sprawie: określenia roku obrotowego i wchodzących w jego skład okresów sprawozdawczych, technik dokumentacji zapisów księgowych, nadrzędnych zasad rachunkowości, zasad wyceny aktywów i pasywów w jednostce, metody ustalania wyniku finansowego, planu kont oraz wykazu zbiorów danych tworzących zbiory rachunkowe na komputerowych nośnikach danych dla DPS Nr 3 w Zabrzu wprowadzono politykę rachunkowości. Kserokopię tego dokumentu dołączono do ankiety.
Instrukcję określającą zasady i tryb postępowania z dokumentacją wraz z załącznikiem w postaci wykazu akt przesłano do zatwierdzenia Dyrektorowi Archiwum Państwowego w Katowicach. Instrukcja kancelaryjna nie posiada zapisów, które uniemożliwiałyby wymianę dokumentów drogą elektroniczną  z Urzędem Miejskim Zabrze.
DPS Nr 3 w 2011 r. zawarł 4 umowy cywilnoprawne (umowy-zlecenia) na łączną kwotę 15 270,00 zł, co stanowiło 0,7% planowanych wydatków jednostki. Dotyczyły one pomocy psychologicznej mieszkańcom, czynności związanych z zakresem działania służby bhp i ppoż. oraz prowadzenia działań profilaktycznych i edukacyjnych dla mieszkańców mających problem z nadużywaniem alkoholu. W wynagrodzeniach bezosobowych zaksięgowano kwotę 15 324,00 zł, co stanowiło 0,67% ogółu wydatków jednostki. W porównaniu z rokiem 2010 wydatki z tego tytułu wzrosły o 9,88% (Tabela 2 – Zał. nr 4), co stanowiło 110,76% wielkości pierwotnie planowanej (Tabela 3 – Zał. nr 5).
Budżet roku 2009 wykonano w kwocie 2 484 065,70 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 53,45%, a roku 2010 w kwocie 2 753 709,97 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły jego 49,94%, a odpis na ZFŚS – 3,39% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2011 r. zmalały o 16,46%, do kwoty 2 300 584,88 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 105,58% planowanych początkowo wydatków DPS (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2011 r. stanowiły ich 60,66% i wyniosły 1 395 421,87 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosły o 1,48% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej o 1,62% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Fundusz premiowy w 2011 r. realizowano prawidłowo – 25,76% wynagrodzeń zasadniczych pracowników DPS. Wypłacone w ciągu roku premie wyniosły 236 628,40 zł.
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c kwiecień 2011 r., które wyniosły 124 070,69 zł i stanowiły 8,89% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze –  78 395,17 zł, stanowiące ich  63,19%, 
-	dodatek za wysługę lat – 11 997,99, tj. 15,30% wynagr. zasadnicz.
-	premia                          – 25 551,70 zł, tj. 32,59%   „             „
-	inne dodatki                 –   8 125,83 zł, tj.   6,55% wynagr. kwietniowych
Na inne dodatki złożyły się: dodatki funkcyjne – 2 500,00 zł oraz wynagrodzenia za L-4, dodatki nocne i średnie urlopowe. 
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2010 r. wynosiło 2 685,57 zł i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 0,99%.
Wynagrodzenia w DPS Nr 3 oparte są na regulaminie wynagradzania  wprowadzonym od 1 lipca 2009 r. opracowanym na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50, poz. 398). Fundusz premiowy ustala regulamin premiowania na poziomie 30% wynagrodzeń zasadniczych.
Do wynagrodzeń objętych kontrolą nie wnosi się zastrzeżeń. 
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2010 r. wyniósł 46 639,00 zł i stanowił 3,39% wynagrodzeń osobowych DPS, a w 2011 r. 51 919,00 zł tj. 3,72% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 11,32% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej aż o 35,98% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 45,80 etatów i  10 emerytów objętych opieką socjalną, a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS wynosiła: 51 925,19 zł.  Wykonano go w kwocie 51 919,00 zł (Tabela 4 – Zał. nr 6) – bez uwag.
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 427 942,09 zł, tj. 18,60% jej wydatków rocznych.

IV.	Izba Wytrzeźwień  w Zabrzu, ul. Wolności 94 jest jednostką budżetową. Numer statystyczny – 000174728. 
Obowiązki dyrektora od dnia 1 września 2007 r. pełniła Pani Aida Sawko (Zarz. Nr 571/ZPS/2007 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 28.08.2007 r. oraz Porozumienie zmieniające z dnia 14 kwietnia 2009 r.).
Od dnia 1.10.2011 r. jednostką kieruje Pan Andrzej Wilk (Porozumienie ZPU-I.2122.2.63.2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 24.08.2011 r. w sprawie przeniesienia służbowego do pełnienia obowiązków Dyrektora Izby Wytrzeźwień w Zabrzu na podstawie art. 22 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych – Dz. U. Nr 223, poz. 1458 ze zm.).
Główną księgową Izby jest od dnia 1 stycznia 2008 r. Pani Irena Dąbrowska zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych.
Izba na dzień 15 grudnia 2010 r. zatrudniała 27 osób na 20,125 etatach. Rok kontrolowany rozpoczęła z zatrudnieniem 27 osób na 20,75 etatach, by do 15 grudnia 2011 r. zwiększyć je do 27 osób zatrudnionych na 21,375 etatach. Średnioroczne zatrudnienie w 2011 r. wynosiło 21,932 etatów i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 0,07% (Tabela 1 – Zał. nr 1).
System kontroli zarządczej obejmuje całokształt zagadnień związanych z działalnością jednostki i podlega ewaluacji poprzez systematyczną kontrolę działań, zgodną z Harmonogramem kontroli zarządczej. Ewaluacja jest częścią procesu podejmowania decyzji. Obejmuje wydawanie opinii poprzez zbieranie i analizowanie danych w odniesieniu do wyznaczonych celów i zadań zawartych w Misji jednostki. Dzięki temu, że ewaluacja jest systematycznym zbieraniem informacji, pozwala na ulepszanie podejmowanych działań jeszcze w trakcie ich realizacji. Ewaluacja, to również umiejętność zbierania i analizowania informacji pod kątem sprawdzenia, czy osiągnięto zamierzone cele. Uwagi zawarte w ubiegłorocznym raporcie z kontroli pozwoliły usystematyzować prace nad systemem, bieżącą analizę zdarzeń oraz dostosowanie skutecznych i efektywnych działań mających na celu sprawne zarządzanie jednostką. Przypominam, że aktualnie obowiązującym w sprawie zasad organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu jest zarządzenie Nr 818/BK/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 11 października 2011 r.
Zarządzanie ryzykiem w IW stanowi podstawę działań do wypracowania właściwych procesów i struktur przepływu informacji, zarządzania, kierowania oraz monitorowania działań. Identyfikacja ryzyka ma na celu zwiększenie prawdopodobieństwa osiągnięcia celów jednostki określonych w statucie, aktach normatywnych oraz regulaminach wewnętrznych. 
W jednostce dokumentuje się identyfikację zewnętrznego i wewnętrznego ryzyka i zapoznaje się z nią pracowników zgodnie z zakresem ich obowiązków i za udokumentowanym potwierdzeniem. System istniejącej komunikacji gwarantuje przepływ informacji i ich zrozumienie.
Izba Wytrzeźwień posiada Zasady (politykę) rachunkowości wprowadzone zarządzeniem nr 16/10 z dnia 1.10.2010 r., które ustalają m.in.: 
•	Ogólne zasady prowadzenia ksiąg rachunkowych (określenie roku obrotowego i okresów sprawozdawczych, miejsce i technikę prowadzenia ksiąg rachunkowych oraz metody i terminy inwentaryzowania składników majątkowych);
•	Metody wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego;
•	Sposoby prowadzenia ksiąg rachunkowych (Zakładowy plan kont, wykaz ksiąg rachunkowych oraz zasady funkcjonowania kont, wykaz zbiorów danych tworzących księgi rachunkowe na komputerowych nośnikach danych, opis systemu komputerowego wykorzystywanego w rachunkowości);
•	System ochrony danych w jednostce (ochrona zbiorów ksiąg rachunkowych, ich przechowywanie oraz udostępnianie danych i dokumentów).
Instrukcja określająca zasady i tryb postępowania z dokumentacją wraz z załącznikiem w postaci wykazu akt przesłana zostanie, po ostatecznym dopracowaniu, do zatwierdzenia Dyrektorowi Archiwum Państwowego w Katowicach. Instrukcja kancelaryjna nie posiada zapisów, które uniemożliwiałyby wymianę dokumentów drogą elektroniczną  z Urzędem Miejskim Zabrze.
Izba w 2011 r. zawarła 9 umów cywilnoprawnych (umowy-zlecenia) na łączną kwotę 8 492,00 zł, co stanowiło 0,63% planowanych wydatków jednostki. Dotyczyły one prowadzenia rozmów z pacjentami opuszczającymi izbę, dodatkowych czynności statystycznych i księgowych, naprawy pieca co, robót gospodarczych i porządkowych oraz szycia pościeli i ubrań roboczych. W wynagrodzeniach bezosobowych zaksięgowano kwotę 8 693,33 zł, co stanowiło 0,63% ogółu wydatków jednostki. W porównaniu z rokiem 2010 wydatki z tego tytułu zmalały o 37,73% (Tabela 2 – Zał. nr 4), co stanowiło 69,52% wielkości pierwotnie planowanej (Tabela 3 – Zał. nr 5).
Budżet roku 2009 wykonano w kwocie 1 403 328,70 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 49,76%, a roku 2010 w kwocie 1 373 988,81 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły jego 54,06%, a odpis na ZFŚS – 3,21% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2011 r. pozostały na podobnym poziomie – wzrost o 0,07%, do kwoty 1 374 988,63 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 102,15% planowanych początkowo wydatków Izby (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2011 r. stanowiły ich 55,09% i wyniosły 757 535,83 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosły o 1,98% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej zmalały o 1,73% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Fundusz premiowy w 2011 r. realizowano prawidłowo – 21,69% wynagrodzeń zasadniczych pracowników Izby. Wypłacone w ciągu roku premie wyniosły 96 998,40 zł.
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c kwiecień 2011 r., które wyniosły 60 004,96 zł i stanowiły 7,92% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze –  34 359,52 zł, stanowiące ich  57,26%, 
-	dodatek za wysługę lat –   6 268,35 zł, tj. 18,24% wynagr. zasadnicz.
-	premia                          –   9 301,27 zł, tj. 27,07%     „                  „
-	inne dodatki                 – 10 075,82 zł, tj. 16,79% wynagr. kwietniowych
Na inne dodatki złożyły się: dodatki nocne – 1 422,40 zł, wynagrodzenia za L-4 – 2 190,02 zł, średnie urlopowe – 427,72 zł, godziny ponadwymiarowe – 3 175,71 zł, ekwiwalent za urlop – 103,36 zł (inne – 23,40 zł). Dodatki te zwiększono o kwotę 2 733,21 zł wypłaconą z tytułu zasiłku chorobowego przez ZUS. 
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2011 r. wynosiło 2 878,35 zł i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 1,91%.
Wynagrodzenia w Izbie Wytrzeźwień oparte są na regulaminie wynagradzania z dnia 15 czerwca 2009 r. r. opracowanym na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50, poz. 398). Regulamin ustala w § 11 fundusz premiowy, który w roku kontrolowanym wynosił 30% wynagrodzeń zasadniczych. 
Regulamin premiowania obowiązuje w jednostce od 1 stycznia 2008 r.  
Do wynagrodzeń objętych kontrolą nie wnosi się zastrzeżeń. 
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2010 r. wyniósł 23 838,71 zł i stanowił 3,21% wynagrodzeń osobowych Izby, a w 2011 r. 24 964,44 zł tj. 3,30% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 4,72% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej zmalał o 0,14% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 21,93 etatów i  6 emerytów objętych opieką socjalną, a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS wynosiła: 25 085,99 zł, a wykonano go w kwocie o 121,55 zł mniejszej (Tabela 4 – Zał. nr 6). Kontrolujący nie ma uwag do naliczania Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 190 661,13 zł, tj. 13,87% jej wydatków rocznych.

V.	Żłobek Miejski w Zabrzu, ul. Buchenwaldczyków 32 jest jednostką budżetową. 
Numer statystyczny – 272537427. 
Dyrektorem jest od 1.07.1999 r. Pani Jadwiga Szterk, powołana na stanowisko uchwałą Nr 265/99 Zarządu Miasta Zabrze z dnia 5.07.1999 r. 
Obowiązki głównej księgowej od dnia 3 sierpnia 2009 r. pełni zatrudniona na podstawie umowy o pracę w wymiarze 1 etatu Pani Agnieszka Struzik, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z wymogami ustawy o finansach publicznych.
Żłobek na dzień 15 grudnia 2010 r. zatrudniał 36 osób na 34,25 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął z zatrudnieniem 31 osób na 29,25 etatów, by do 15 grudnia 2011 r. zwiększyć je do 34 osób zatrudnionych na 32,25 etatach. 
Średnioroczne zatrudnienie w 2011 r. wynosiło 29,81 etatów i  w porównaniu z rokiem poprzednim wzrosło o 14,65% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
System kontroli zarządczej podlega ewaluacji wraz ze zmieniającymi się przepisami prawa. Uwagi kontrolujących z ubiegłego roku wykorzystano do uzupełnienia zarządzenia wprowadzającego system oraz jego podstawy prawnej. Przypominam, że aktualnie obowiązującym w sprawie zasad organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu jest zarządzenie Nr 818/BK/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 11 października 2011 r.
W jednostce identyfikowane są ryzyka zagrażające realizacji zadań statutowych o najwyższym stopniu zagrożenia (finansowe i organizacyjne). Zbyt mała ilość środków na bieżącą działalność wymaga bieżącej kontroli należności Żłobka oraz przekazywania informacji organowi prowadzącemu. Innym zewnętrznym ryzykiem jest obniżenie zapotrzebowania na usługi opieki nad dziećmi. W tym przypadku do rodziców próbuje się dotrzeć poprzez reklamę np. Internet. Trudności w zastępowalności pracowników administracyjnych wymagają opracowania systemu zastępstw. Z wynikami tych działań zapoznaje się pracowników, zgodnie z zakresami ich obowiązków.
Żłobek posiada Politykę rachunkowości określającą: rok obrotowy i wchodzące w jego skład okresy sprawozdawcze, metody wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego, zasady grupowania operacji gosp., zasady dokonywania odpisów amortyzacyjnych. Posiada także Zakładowy plan kont określający zasady: prowadzenia ksiąg rachunkowych, tworzenia, oznakowania i prowadzenia kont syntetycznych i analitycznych, rejestracji zdarzeń gospodarczych, ewidencji pozostałych środków trwałych w użytkowaniu, odpisywania w koszty materiałów, ochrony danych i ich zbiorów oraz powiązań wzajemnych kont w programie finansowo-księgowym.
Jednostka nie posiada instrukcji określającej zasady i tryb postępowania z dokumentacją z załącznikiem w postaci wykazu akt. Aktualnie jest ona w trakcie opracowania, po czym przesłana zostanie do zatwierdzenia Dyrektorowi Archiwum Państwowego. W instrukcji kancelaryjnej skorygowane zostaną zapisy, które uniemożliwiałyby wymianę dokumentów drogą elektroniczną  z Urzędem Miejskim Zabrze.
Żłobek w 2011 r. zawarł 12 umów cywilnoprawnych (4 umowy-zlecenia i 8 umów o dzieło) na łączną kwotę 75 350,00 zł, co stanowiło 4,85% planowanych wydatków jednostki. Umowy-zlecenia dotyczyły opieki medycznej nad dziećmi, obsługi w zakresie bhp oraz czynności związanych z pracą w kuchni, a umowy o dzieło – wykonania windy towarowej, opracowania regulaminów oraz prac remontowych. W wynagrodzeniach bezosobowych zaksięgowano kwotę 72 728,00 zł, co stanowiło 4,63% ogółu wydatków jednostki. W porównaniu z rokiem 2010 wydatki z tego tytułu wzrosły 3,5 krotnie (Tabela 2 – Zał. nr 4), co stanowiło 4,5 krotność wielkości pierwotnie planowanej (Tabela 3 – Zał. nr 5).
Budżet roku 2009 wykonano w kwocie 1 215 010,40 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 59,48%, a roku 2010 w kwocie 1 487 946,13 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły jego 52,94%, a odpis na ZFŚS – 3,88% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2011 r. wzrosły o 5,64%, do kwoty 1 571 928,69 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 101,22% planowanych początkowo wydatków Żłobka (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2011 r. stanowiły ich 55,35% i wyniosły 869 989,43 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosły o 10,45% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej także o 0,59% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Fundusz premiowy w 2011 r. realizowano prawidłowo (przez pierwsze cztery miesiące) – 8,62% wynagrodzeń zasadniczych pracowników Żłobka. Wypłacone w tym okresie premie wyniosły 56 809,45 zł.
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c kwiecień 2011 r., które wyniosły 71 295,06 zł i stanowiły 8,19% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze –  46 927,71 zł, stanowiące ich  65,82%, 
-	dodatek za wysługę lat –   7 447,04 zł, tj. 15,87% wynagr. zasadnicz.
-	premia                          – 14 025,60 zł, tj. 29,89%     „                  „
-	inne dodatki                 –   2 894,71 zł, tj.   4,06% wynagr. kwietniowych
Na inne dodatki złożyły się: dodatki funkcyjne – 1 189,71 zł i zasiłek chorobowy – 1 705,00 zł.
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2011 r. wynosiło 2 432,04 zł i zmalało w porównaniu z rokiem poprzednim o 3,67%.
Wynagrodzenia w Żłobku oparte są na regulaminie wynagradzania z dnia 18 kwietnia 2011 r. opracowanym na podstawie ustawy z dnia 4 lutego 2011 roku o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 (Dz. U. Nr 45, poz.235), ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458 ze zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50, poz. 398 ze zm.), który obowiązuje od dnia 2 maja 2011 r. Nowy regulamin nie przewiduje funduszu premiowego.
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2010 r. w Żłobku wyniósł 30 548,02 zł i stanowił 3,88% wynagrodzeń osobowych, a w 2011 r. 35 984,81 zł tj. 4,14% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 17,80% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej o 24,51% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 29,81 etatów i  8 emerytów objętych opieką socjalną, a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS wynosiła: 34 068,61 zł, a wykonano go w kwocie 35 984,81 zł (Tabela 4 – Zał. nr 6). Przekroczenie o 1 916,20 zł. Kwotę tę z rachunku ZFŚS należy zwrócić na konto podstawowe jednostki i następnie przekazać Urzędowi Miejskiemu w Zabrzu, a kserokopie przelewów bankowych dostarczyć do Biura Kontroli.
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 236 817,32 zł, tj. 15,07% jej wydatków rocznych.

VI.	  Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w Zabrzu, ul. Roosevelta 40 jest jednostką budżetową. 
Numer statystyczny – 003453481. 
Dyrektorem jest od dnia 16.11.1998 r. Pan Zbigniew Gurnacz powołany na stanowisko uchwałą Nr 517/98 Zarządu Miasta Zabrze z dnia 13.11.1998 r. (jako p.o.) i uchwałą nr 70/2001 z dnia 5.02.2001 r.
Główną księgową od 1.09.2009 r. jest Pani Mirosława Gulc zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z wymogami ustawy o finansach publicznych. 
Miejski Ośrodek na dzień 15 grudnia 2010 r. zatrudniał 329 osób na 315,225 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął z zatrudnieniem 319 osób na 305,675 etatach, by do 15 grudnia 2011 r. zmniejszyć je do 312 osób zatrudnionych na 298,8 etatach. 
Średnioroczne zatrudnienie w 2011 r. wynosiło 298,93 etatów i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 7,41% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
System kontroli zarządczej podlega ewaluacji. Zarządzeniem nr 0161/92/ 2011 z dnia 31.12.2011 r. wprowadzono Regulamin kontroli zarządczej wraz z załącznikami, który zastąpił dotychczasowe Standardy kontroli zarządczej wprowadzone zarządzeniem nr 0161/75/2010 z dnia 15.12.2010 r. Zawiera on m.in. wzór kwestionariusza samooceny dla kierowników komórek organizacyjnych. Tym samym zarządzeniem wprowadzono również Instrukcję zarządzania ryzykiem. Przypominam, że aktualnie obowiązującym w sprawie zasad organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu jest zarządzenie Nr 818/BK/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 11 października 2011 r.
W jednostce zgodnie z w/w Instrukcją dokonuje się identyfikacji zewnętrznego i wewnętrznego ryzyka związanego z realizacją zadań. Zidentyfikowane ryzyka poddaje się analizie w celu określenia prawdopodobieństwa ich wystąpienia, możliwych skutków oraz środków zaradczych. Z wynikami analizy pisemnie zapoznawani są kierownicy komórek organizacyjnych oraz osoby na stanowiskach samodzielnych. Kierownicy przekazują wyniki analizy w niezbędnym zakresie swoim pracownikom.
Zgodnie z wymogami art. 10 ustawy o rachunkowości w MOPR obowiązują następujące dokumenty:
•	Polityka rachunkowości;
•	Zakładowy plan kont;
•	Instrukcja inwentaryzacyjna;
•	Instrukcja obiegu i kontroli dokumentów księgowych;
•	Instrukcja w sprawie prowadzenia gospodarki kasowej oraz zabezpieczenia wartości pieniężnych;
•	Standardy kontroli finansowej w MOPR Zabrze;
•	Instrukcja gospodarowania majątkiem.
W Ośrodku obowiązuje Instrukcja kancelaryjna z 2000 r. wraz z jednolitym rzeczowym wykazem akt zatwierdzona przez Dyrektora Archiwum Państwowego. Jej zapisy umożliwiają wymianę dokumentów z UM drogą elektroniczną. W tej sytuacji treść tego dokumentu należy poddać analizie, czy w świetle obowiązujących w tym zakresie przepisów, tj. ustawy z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2006 roku Nr 97, poz. 673 ze zmianami i rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2011 r. w sprawie Instrukcji kancelaryjnej, jednolitych rzeczowych wykazów akt oraz Instrukcji w sprawie organizacji i zakresu działania archiwów zakładowych (Dz. U. Nr 14, poz. 67) jest ona jeszcze aktualna, tym bardziej, że w ankiecie nie wspomniano o instrukcji archiwalnej i zakładowym archiwum. Kontrolujący jest zdania, iż zmiany będą konieczne.
MOPR w 2011 r. zawarł 43 umów cywilnoprawnych (w tym jedną umowę o dzieło w temacie superwizja) na łączną kwotę 451 248,66 zł, co stanowiło 0,81% planowanych wydatków jednostki. Umowy-zlecenia dotyczyły przede wszystkim zawodowych rodzin zastępczych (12 umów), udziału w posiedzeniach (8) i protokołowania posiedzeń składów (5), zajęć specjalistycznych, szkoleń, spotkań grup wsparcia i integracyjnych, znakowania sprzętu, prac administracyjno-biurowych oraz porządkowych. W wynagrodzeniach bezosobowych zaksięgowano kwotę 451 248,66 zł, co stanowiło 0,80% ogółu wydatków jednostki. Z wymienionej kwoty 7 334,19 zł, to ubiegłoroczne zobowiązania wobec ZUS i US z rozdziału 85204. W porównaniu z rokiem 2010 wydatki z tytułu wynagrodzeń bezosobowych wzrosły 3,5 krotnie (Tabela 2 – Zał. nr 4), co stanowiło 107,31% wielkości pierwotnie planowanej (Tabela 3 – Zał. nr 5).
Budżet roku 2009 wykonano w kwocie 48 078 411,50 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 21,44%, a roku 2010 w kwocie 54 308 989,29 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły 21,01%, a odpis na ZFŚS – 2,80% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2011 r. wzrosły o 3,44%, do kwoty 56 176 155,31 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 101,05% planowanych początkowo wydatków MOPR (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Znaczącą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2011 r. stanowiły ich 19,08% i wyniosły 10 720 934,75 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim zmalały o 6,06% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej wzrosły o 2,94% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Fundusz premiowy w 2011 r. realizowano prawidłowo – 4,04% wynagrodzeń zasadniczych pracowników Ośrodka. Wypłacone w ciągu roku premie wyniosły 330 242,21 zł.
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c kwiecień 2011 r., które wyniosły 890 994,14 zł i stanowiły 8,31% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze –  675 765,34 zł, stanowiące ich  75,84%, 
-	dodatek za wysługę lat – 84 036,33 zł, tj. 12,44% wynagr. zasadnicz.
-	premia                          – 11 863,00 zł, tj.   1,76%     „               „
-	inne dodatki                –119 329,47 zł, tj. 13,39% wynagr. kwietniowych   
Na inne dodatki złożyły się: dodatki funkcyjne – 28 530,00 zł, dodatki specjalne – 5 349,00 zł, nagroda jubileuszowa – 3 730,00 zł, wynagrodzenie za czas choroby, godziny nocne, ryczałt samochodowy, inne dodatki (socjalny) oraz pozostałe świadczenia (bilety, PKZP). 
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2011 r. wynosiło 2 988,70 zł i zmalało w porównaniu z rokiem poprzednim o 12,54%.
Wynagrodzenia w MOPR oparte były na regulaminie wynagradzania z dnia 14.09.2010 r. opracowanym na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50, poz. 398).       
Ustalono w nim wysokość funduszu premiowego – 7% wynagrodzeń zasadniczych.
Do wynagrodzeń objętych kontrolą nie wnosi się zastrzeżeń. 
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2010 r. w MOPR wyniósł 319 427,00 zł i stanowił 2,80% wynagrodzeń osobowych, a w 2011 roku 328 179,00 zł tj. 3,06% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 2,74% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej o 9,70% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 298,93 etatów, a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS wynosiła: 327 008,49 zł, a wykonano go w kwocie 328 179,00 zł (Tabela 4 – Zał. nr 6). Po ubiegłorocznym zaniżeniu odpisu, w 2011 r. przekroczono go o 1 170,51 złotych. Kwotę tę z rachunku ZFŚS należy zwrócić na konto podstawowe jednostki i następnie przekazać Urzędowi Miejskiemu w Zabrzu, a kserokopie przelewów bankowych dostarczyć do Biura Kontroli.
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 2 000 664,01 zł, tj. 3,56% jej wydatków rocznych.

VII.	Dom Dziecka w Zabrzu, ul. Park Hutniczy 15 jest jednostką budżetową. Numer statystyczny – 270220850. 
Dyrektorem jest od dnia 1.01.2003 r. mgr Lucyna Skutnik powołana na stanowisko zarządzeniem Nr 50/2002 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 27.12.2002 r.
Główną księgową od 20 czerwca 2008 r. jest Pani Magdalena Łempicka-Augustyn zatrudniona na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z wymogami ustawy o finansach publicznych.
Dom Dziecka na dzień 15 grudnia 2010 r. zatrudniał 25 osób na 22,875 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął z takim właśnie zatrudnieniem, by do 15 grudnia 2011 r. zwiększyć je do 26 osób zatrudnionych na 23,625 etatach. Średnioroczne zatrudnienie w 2011 r. wynosiło 23,40 etatów i w porównaniu z rokiem poprzednim zmalało o 0,45% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
System kontroli zarządczej podlega ewaluacji poprzez bieżące i okresowe kontrole wewnętrzne dyrektora we wszystkich obszarach działania jednostki i głównej księgowej w zakresie zadań jej powierzonych, określonych w art. 54 ustawy o finansach publicznych. Ponadto prowadzony jest ciągły nadzór nad poprawnością stosowania procedur wewnętrznych, kadrowych, finansowo-gospodarczych, dot. opieki i wychowania oraz związanych z bezpieczeństwem pracy i zamieszkania. Rozwojowi podlega także świadomość oraz wrażliwość personelu na aspekty związane z działaniem systemu kontroli zarządczej, a w nim w szczególności procesu realizacji celów i zadań, z uwzględnieniem wymogu efektywności, oszczędności, terminowości i zgodności z prawem oraz procesu zarządzania ryzykiem. Nadal prowadzone są prace nad doskonaleniem dokumentacji systemu, czemu służy prowadzona na bieżąco analiza i weryfikacja zdarzeń, zmierzająca do jak najlepszego i najbardziej odpowiedniego dostosowania do nich podejmowanych działań. Przypominam, że aktualnie obowiązującym w sprawie zasad organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu jest zarządzenie Nr 818/BK/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 11 października 2011 r.
W jednostce dokonuje się identyfikacji zewnętrznego i wewnętrznego ryzyka związanego z osiąganiem zadań statutowych. Rozpoznawane są ich przyczyny i skutki oraz wypracowywane odpowiednie reakcje na nie i ustalane działania zapobiegawcze (mechanizmy kontrolne). Opracowano karty ryzyka oraz rejestr w celu dokumentowania procesu zarządzania ryzykiem. Z dokumentacją tą zapoznawani są pracownicy.
W Domu Dziecka obowiązuje Polityka rachunkowości, którą tworzą:
Zarządzenie w sprawie prowadzenia rachunkowości; Zakładowy plan kont syntetycznych; Zasady tworzenia kont analitycznych do poszczególnych kont syntetycznych; Wykaz programów komputerowych; Instrukcja magazynowa; Zasady gospodarki magazynowej; Obieg dokumentów magazynowych; Zasady gospodarki inwentarzowej; Zasady prowadzenia inwentaryzacji aktywów i pasywów, Instrukcja kasowa; Instrukcja w zakresie druków ścisłego zarachowania; Zasady ewidencji zaangażowania wydatków; Regulamin w sprawie kontroli wewnętrznej i obiegu dokumentów finansowo-księgowych.
Jednostka nie posiada instrukcji określającej zasady i tryb postępowania z dokumentacją z załącznikiem w postaci wykazu akt. Aktualnie jest ona w trakcie opracowania, po czym przesłana zostanie do zatwierdzenia Dyrektorowi Archiwum Państwowego. W instrukcji kancelaryjnej skorygowane zostaną zapisy, które uniemożliwiałyby wymianę dokumentów drogą elektroniczną  z Urzędem Miejskim Zabrze.
Dom Dziecka w 2011 r. zawarł jedną umowę-zlecenia na kwotę 593,00 zł, co stanowiło 0,05% planowanych wydatków jednostki. Dotyczyła ona podłączenia Internetu w pokojach wychowawców oraz naprawy i konfiguracji drukarek. W wynagrodzeniach bezosobowych zaksięgowano taką właśnie kwotę, co stanowiło 0,04% ogółu wydatków jednostki. W roku 2010 nie notowano wydatków z tego tytułu (Tabela 2 – Zał. nr 4), a w 2011 r. na wynagrodzenia bezosobowe przewidziano pierwotnie 1 461,00 zł, stąd wykonanie – 40,59% (Tabela 3 – Zał. nr 5).
Budżet roku 2009 wykonano w kwocie 1 545 056,70 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 49,20%, a roku 2010 w kwocie 1 356 817,60 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły 57,65%, a odpis na ZFŚS – 4,24% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2011 r. zmalały o 1,54%, do kwoty 1 335 951,63 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 106,50% planowanych początkowo wydatków Domu Dziecka (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2011 r. stanowiły ich 59,49% i wyniosły 794 748,36 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosły o 1,6% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej o 2,97% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Fundusz premiowy w 2011 r. realizowano prawidłowo – 20,7% wynagrodzeń zasadniczych pracowników Domu Dziecka niebędących nauczycielami. Wypłacone w ciągu roku premie wyniosły 79 676,65 zł.
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c kwiecień 2011 r., które wyniosły 64 171,60 zł i stanowiły 8,07% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze –  40 832,00 zł, stanowiące ich  63,63%, 
-	dodatek za wysługę lat –   4 627,26 zł, tj. 11,33% wynagr. zasadnicz.
-	premia                          –   6 700,65 zł, tj. 21,70%     „           „  nienaucz.
-	inne dodatki                 – 12 011,69 zł, tj. 18,72% wynagr. kwietniowych   
Na inne dodatki złożyły się: dodatki funkcyjne – 1 663,62 zł, nadgodziny – 5 230,87 zł, dodatki motywacyjne – 1 093,15 zł, dodatki za trudne warunki pracy – 2 984,40 zł, za pracę w nocy – 906,40 zł, dod. specjalny – 102,00 zł i za świadczenie pracy socjalnej – 31,25 zł. 
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2010 r. wynosiło 2 830,91 zł i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 2,06%. 
Wynagrodzenia w Domu Dziecka oparte były na regulaminie wynagradzania z dnia 20 kwietnia 2011 r. opracowanym na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50, poz. 398). Ponadto podstawę wynagrodzeń stanowiła ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela. (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zmianami) i rozporządzenie MENiS z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, … (Dz. U. Nr 22, poz. 181 ze zmianami). W Domu Dziecka obowiązuje regulamin premiowania z dnia 20.04.2011 r. Uwag do kontrolowanych wynagrodzeń nie wnosi się.
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2010 r. w DDz wyniósł 33 185,00 zł i stanowił 4,24% wynagrodzeń osobowych, a w 2011 roku 35 139,00 zł tj. 4,42% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 5,89% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej o 10,51% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 19,27 etatów, 4,13 etatów nauczycieli i 7 emerytów + 1 emeryt nauczyciel (1 680,25 zł – 5% rocznego świadczenia), a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS wynosiła: 35 138,96 zł, a wykonano go w kwocie 35 139,00 zł (Tabela 4 – Zał. nr 6). Kontrolujący nie ma uwag do naliczania Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 179 580,25 zł, tj. 13,44% jej wydatków rocznych.

VIII.	   Centrum Wsparcia Kryzysowego Dzieci i Młodzieży  w Zabrzu, ul. Kruczkowskiego 35 jest jednostką budżetową. 
Numer statystyczny –  271951751. 
Dyrektorem Centrum jest od 1.09.2007 r. Pan Marek Dziemba, powołany na stanowisko zarządzeniem Prezydenta Nr 570/ZPS/07 z dnia 28.08.2007 r. 
Główną księgową od dnia 15.09.2003 r. jest Pani Ilona Piontek zatrudniona na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych. 
Centrum na dzień 15 grudnia 2010 r. zatrudniało 57 osób na 56,38 etatach. Rok kontrolowany rozpoczęło z zatrudnieniem 57 osób na 56,13 etatach, by do 15 grudnia 2011 r. zmniejszyć je do 55 osób zatrudnionych na 52,88 etatach. Średnioroczne zatrudnienie w 2011 r. wynosiło 54,38 etatów. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosło o 1,34% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
System kontroli zarządczej podlega ewaluacji. Wprowadzono Instrukcję bezpieczeństwa informatycznego, ewidencję osób upoważnionych do przetwarzania danych osobowych, a w grudniu ubiegłego roku dokonano ponownej analizy ryzyka. Stosowano się do uwag ubiegłorocznej kontroli ankietowej. Przypominam, że aktualnie obowiązującym w sprawie zasad organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu jest zarządzenie Nr 818/BK/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 11 października 2011 r.
Na podstawie Instrukcji zarządzania ryzykiem w jednostce wdrożono kilkadziesiąt dokumentów związanych z rejestrowaniem i analizą ryzyka dla poszczególnych stanowisk pracy. Kontrolujący odnosi wrażenie, że opisane działania bardziej wiążą się z bhp, niż z zarządzaniem ryzykiem wymaganym przez ustawę o finansach publicznych. W działaniach tych trudno doszukać się obszarów działalności jednostki mających wpływ na realizację jej celów i zadań (opieka i wychowanie, prawo, finanse, gospodarka mieniem itp.). Identyfikacja zewnętrznego i wewnętrznego ryzyka w tych obszarach, jego analiza, sposoby ograniczania, czy redukcji, mogą zapewnić realizację celów i zadań w sposób zgodny z prawem, efektywny, oszczędny i terminowy.
Przyjętą w jednostce politykę rachunkowości zawarto w Zakładowym planie kont, który zgodnie z pismem Centrum Wsparcia z dnia 15 lutego br., czyni zadość wszystkim wymogom art. 10 ustawy o rachunkowości. Przyjęte zasady charakteryzują także: Instrukcja w sprawie sporządzania, kontroli, przechowywania i obiegu dokumentów księgowych; Instrukcja kasowa; Instrukcja inwentaryzacyjna; Instrukcja w sprawie udokumentowania zmian w stanie środków trwałych; Wytyczne w sprawie podstawowych zasad przeprowadzania likwidacji rzeczowych składników majątkowych; Instrukcja bezpieczeństwa informatycznego.
Instrukcję określającą zasady i tryb postępowania z dokumentacją (kancelaryjną z jednolitym rzeczowym wykazem akt i archiwalną) przekazano do zatwierdzenia Dyrektorowi Archiwum Państwowego. W instrukcji kancelaryjnej zweryfikowano zapisy, które uniemożliwiałyby wymianę dokumentów drogą elektroniczną z Urzędem Miejskim Zabrze.
W 2011 r. Centrum Wsparcia nie zawierało umów cywilnoprawnych. Zaksięgowana kwota 50,00 zł dotyczy zapłaconego w styczniu podatku od umów o dzieło z ubiegłego roku. W roku 2010 wydatki z tytułu wynagrodzeń bezosobowych wyniosły 500,00 zł (Tabela 2 – Zał. nr 4), a w planie na 2011 rok przewidziano pierwotnie na ten cel 2 000,00 zł, stąd wykonanie – 2,50% (Tabela 3 – Zał. nr 5).
Budżet roku 2009 wykonano w kwocie 3 060 938,04 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 55,93%, a roku 2010 w kwocie 3 207 306,88 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły 53,59%, a odpis na ZFŚS – 4,10% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2011 r. zmalały o 2,00%, do kwoty 3 143 107,92 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 116,54% planowanych początkowo wydatków CWKDiM (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2011 r. stanowiły ich 57,72% i wyniosły 1 814 056,77 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosły o 5,54% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej o 10,01% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Fundusz premiowy w 2011 r. realizowano prawidłowo – 14,81% wynagrodzeń zasadniczych pracowników Domu Dziecka niebędących nauczycielami. Wypłacone w ciągu roku premie wyniosły 162 331,13 zł. 
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c kwiecień 2011 r., które wyniosły 138 967,38 zł i stanowiły 7,66% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze – 105 832,50 zł, stanowiące ich 76,16%, 
-	dodatek za wysługę lat –  12 429,00 zł, tj. 11,74% wynagr. zasadnicz.
-	premia                          –    9 381,20 zł, tj. 10,08%     „         „   nienaucz.
-	inne dodatki                 –  11 324,68 zł, tj.   8,15% wynagr.kwietniowych   
Na inne dodatki złożyły się: dodatki funkcyjne – 2 278,98 zł, nadgodziny – 11 091,32 zł, dodatki motywacyjne – 1 057,20 zł, dodatki za trudne warunki pracy – 3 824,10 zł, za pracę w nocy – 2 495,44 zł, średnia urlopowa – 627,80 zł, dodatek socjalny – 250,00 zł i dod. specjalny – 136,50 zł, pomniejszone o ZUS (za L-4) w kwocie – 10 436,66 zł. 
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2011 r. wynosiło 2 779,91 zł i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 4,14%. 
Wynagrodzenia w Centrum oparte były na regulaminie wynagradzania z dnia 1 września 2011 r. opracowanym na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50, poz. 398). Ponadto podstawę wynagrodzeń stanowiła ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela. (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zmianami) i rozporządzenie MENiS z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, … (Dz. U. Nr 22, poz. 181 ze zmianami). W jednostce obowiązuje Regulamin premiowania z dnia 1 września 2011 r. (Zał. nr 5 do regulaminu wynagradzania), w którym wysokość funduszu premiowego ustalono na poziomie 30% wynagrodzeń zasadniczych pracowników niezatrudnionych na podstawie KN. Do kontrolowanych wynagrodzeń uwag nie wnosi się.
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2010 r. w CWK DiM wyniósł 70 466,00 zł i stanowił 4,10% wynagrodzeń osobowych, a w 2011 roku 73 648,00 zł tj. 4,06% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 4,57% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej zmalał o 3,05% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 48,38 etatów, 6 etatów nauczycieli, 3 emeryt. N (3 698,87 zł), 4 emerytów i 1 prac. z niepełnosprawnością, a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS wynosiła: 73 683,80 zł, a wykonano go w kwocie 73 648,00 złotych (Tabela 4 – Zał. nr 6). Kontrolujący nie ma uwag do naliczania Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 375 032,51 zł, tj. 11,93% jej wydatków rocznych.

IX.	Miejski Ogród Botaniczny w Zabrzu, ul. Piłsudskiego 60 jest jednostką budżetową. 
Numer statystyczny – 273527017.
Dyrektorem jednostki jest od dnia 1.07.1997 r. Pani Danuta Tarkowska powołana na stanowisko uchwałą nr 236/97 Zarządu Miasta Zabrze z dnia 25.06.97 r.
Główną księgową jest od dnia 17.06.1998 r. p. Gabriela Lopata zatrudniona na podstawie umowy o pracę w wymiarze ½ etatu, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych.
Ogród Botaniczny na dzień 15 grudnia 2010 r. zatrudniał 15 osób na 14 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął z zatrudnieniem 14 osób na 13 etatach i z takim zatrudnieniem zakończył go. 
Średnioroczne zatrudnienie w 2010 r. wynosiło 14 etatów. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosło o 7,69% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
System kontroli zarządczej jest na bieżąco dopasowywany do rzeczywistości. Polega ona na śledzeniu zmian w przepisach, ustalaniu punktów wrażliwych i ryzyka w celu zapobiegania ich skutkom, które mogłyby narazić jednostkę na trudności z osiągnięciem założonych celów, czy wykonaniem zadań.
Przypominam, że aktualnie obowiązującym w sprawie zasad organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu jest zarządzenie Nr 818/BK/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 11 października 2011 r.
W jednostce na bieżąco identyfikuje się i dokumentuje ryzyko mogące zakłócić wykonanie zadań statutowych zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wśród pracowników panuje właściwa atmosfera, ścisła współpraca i komunikacja przy wykonywaniu zadań. W każdym roku do organu prowadzącego składana jest informacja o systemie kontroli zarządczej.
W MOB przyjęto Zasady (politykę) rachunkowości, która zawiera: określenie roku obrotowego, okresy sprawozdawcze, sposób prowadzenia ksiąg rachunkowych, zakładowy plan kont, metody wyceny aktywów i pasywów oraz ustalenia wyniku finansowego, przyjęte zasady klasyfikacji zdarzeń oraz plan finansowy w układzie paragrafów klasyfikacji budżetowej. Ponadto wprowadzono: Instrukcję obiegu dokumentów; Instrukcję kancelaryjną; Instrukcję kasową; Procedurę zamówień publicznych poniżej 14 000 euro; Instrukcję inwentaryzacji; Regulamin i schemat organizacyjny; Procedura kontroli wewnętrznej i inne związane z pracą. 
Nowa instrukcja kancelaryjna wraz z załącznikiem w postaci wykazu akt przesłana została do zatwierdzenia Dyrektorowi Archiwum Państwowego w Katowicach. Instrukcja kancelaryjna nie posiada zapisów, które uniemożliwiałyby wymianę dokumentów drogą elektroniczną  z Urzędem Miejskim Zabrze. Nie wspomniano jednak nic o instrukcji archiwalnej.
MOB w 2011 r. zawarł 31 umów cywilnoprawnych (13 umów-zlecenia i 18 umów o dzieło) na łączną kwotę 36 732,00 zł, co stanowiło 3,89% planowanych wydatków jednostki. Umowy-zlecenia dotyczyły tworzenia i utrzymania strony internetowej, udostępniania ogrodu do zwiedzania, obsługi stoisk, oraz prac związanych ze sprawozdaniami z działalności Centrum Edukacji Ekologicznej i warsztatami ekologicznymi. Umowy o dzieło natomiast: przeprowadzenia warsztatów ekologicznych i innych prac z tym związanych, prac montażowych, demontażowych, porządkowych i konserwacyjnych oraz wygłoszenia prelekcji organizowanej przez Centrum Edukacji Ekologicznej. W wynagrodzeniach bezosobowych zaksięgowano kwotę 36 732,00 zł, co stanowiło 3,91% ogółu wydatków jednostki. W porównaniu z rokiem 2010 wydatki z tego tytułu wzrosły o 37,88% (Tabela 2 – Zał. nr 4), co stanowiło 78,15% wielkości pierwotnie planowanej (Tabela 3 – Zał. nr 5).
Budżet roku 2009 wykonano w kwocie 859 986,66 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 57,48%, a roku 2010 w kwocie 981 859,37 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły 53,58%, a odpis na ZFŚS – 3,05% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2011 r. zmalały o 4,28%, do kwoty 939 796,08 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 99,45% planowanych początkowo wydatków Ogrodu Botanicznego (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2011 r. stanowiły ich 55,78% i wyniosły 524 192,25 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim zmalały o 0,35% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej wzrosły o 2,78% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Funduszu premiowego  w 2011 r. nie tworzono i premii nie wypłacano.
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c kwiecień 2011 r., które wyniosły 53 666,20 zł i stanowiły 10,24% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze –   34 120,00 zł, stanowiące ich 63,58%, 
-	dodatek za wysługę lat –  5 861,80 zł, tj. 17,18% wynagr. zasadnicz.
-	inne dodatki                 – 13 684,40 zł, tj. 25,50% wynagr. kwietniowych   
Na inne dodatki złożyły się: dodatki funkcyjne – 845,00 zł, dodatki specjalne – 9 000,00 zł (za kwiecień i marzec), wynagrodzenie za czas choroby – 193,28 zł oraz nadgodziny i dodatki za pracę w nocy – 3 646,12 zł. 
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2011 r. wynosiło 3 120,19 zł i zmalało w porównaniu z rokiem poprzednim o 7,47%. 
Wynagrodzenia w Ogrodzie Botanicznym oparte są na regulaminie wynagradzania z dnia 16.12.2010 r. opracowanym na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50, poz. 398). Regulamin przewiduje możliwość utworzenia funduszu premiowego w wysokości do 30% środków na wynagrodzenia zasadnicze oraz funduszu nagród w wysokości do 3% środków na wynagrodzenia. Do kontrolowanych wynagrodzeń uwag nie wnosi się.
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2010 r. w MOB wyniósł 16 032,00 zł i stanowił 3,05% wynagrodzeń osobowych, a w 2011 roku 15 315,00 zł tj. 2,92% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim zmalał o 4,47% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej wzrósł o 3,13% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 14 etatów,  stąd prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS wynosiła: 15 315,02 zł, a wykonano go w kwocie 15 315,00 złotych (Tabela 4 – Zał. nr 6). Kontrolujący nie ma uwag do naliczania Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 105 713,20 zł, tj. 11,25% jej wydatków rocznych.

                                                                             
X.	Miejski Zakład Kąpielowy w Zabrzu, Pl. Krakowski 10 jest jednostką budżetową. 
Numer statystyczny – 273528258. 
Dyrektorem jest od dnia 1.10.2006 r. Pani Agnieszka Bober zatrudniona na podstawie umowy o pracę.
Obowiązki głównej księgowej od dnia 25.10.2006 r. pełni Pani Małgorzata Piotrowska zatrudniona na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych.
Zakład Kąpielowy na dzień 15 grudnia 2010 r. zatrudniał 23 osoby na 21,375 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął z zatrudnieniem 22 osób na 20,875 etatach, by do 15 grudnia 2011 r. zwiększyć je do 24 osób zatrudnionych na 22,875 etatach. 
Średnioroczne zatrudnienie w 2011 r. wynosiło 22,48 etatów i w porównaniu z rokiem poprzednim wzrosło o 2,77% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
System kontroli zarządczej podlega ewaluacji i jest na bieżąco dostosowywany do zmian zachodzących w jednostce. Przypominam, że aktualnie obowiązującym w sprawie zasad organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu jest zarządzenie Nr 818/BK/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 11 października 2011 r.
Z załącznika nr 2 do ankiety wynika, że w Miejskim Zakładzie Kąpielowym pomylono pojęcie ryzyka wynikającego ze Standardów kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych (Komunikat Nr 23 Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2009 r.) z ryzykiem zawodowym, którym zajmuje się rzeczywiście służba bhp i które opisano. W tej sytuacji zwrócono się telefonicznie do MZK celem dostarczenia właściwego załącznika. Wynika z niego, że w jednostce proces planowania uwzględnia analizę wszystkich rodzajów ryzyka zagrażających realizacji wyznaczonych celów, wskazanie działań już podejmowanych w odpowiedzi na ryzyko lub działań jakie należy jeszcze podjąć. Wdrożono odpowiednie procedury zapobiegawcze zmniejszające poziom ryzyka do poziomu akceptowalnego. Na bieżąco dokonuje się identyfikacji zewnętrznego i wewnętrznego ryzyka związanego z osiąganiem celów, wykonywaniem zadań jednostki. Pracownicy zgodnie z wykonywaną funkcją dokonują zapisów w stosownej dokumentacji. Są na  bieżąco zapoznawani ze zmianami i aktualizacjami w zakresie kontroli zarządczej, w tym z dokumentacją w przedmiotowej kwestii. Dyrektor systematycznie, nie rzadziej niż raz na miesiąc, dokonuje identyfikacji zewnętrznego i wewnętrznego ryzyka związanego z osiąganiem celów jednostki w zakresie pozyskiwania i wydatkowania środków finansowych na realizację celów (m.in. skuteczność i efektywność działań). W razie zmiany warunków, w których funkcjonuje jednostka, identyfikacja ryzyka jest ponawiana. Zarządzający jednostką ma świadomość niebezpieczeństwa najbardziej istotnych rodzajów ryzyka towarzyszących prowadzonej działalności, wprowadzając odpowiednie procedury pozwalające na efektywne i systematyczne działania umożliwiające zarządzanie zidentyfikowanymi rodzajami ryzyka, np. poprzez ich eliminacje, wydzielenie na zewnątrz lub częściowe ograniczenie.
MZK posiada dokumentację opisującą przyjęte w jednostce zasady rachunkowości dotyczące w szczególności:
•	określenia roku obrotowego i wchodzących w jego skład okresów sprawozdawczych, 
•	metod wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego, 
•	sposobu prowadzenia ksiąg rachunkowych, w tym: 
a) zakładowego planu kont, ustalającego wykaz kont księgi głównej, przyjęte zasady klasyfikacji zdarzeń, zasady prowadzenia kont ksiąg pomocniczych oraz ich powiązania z kontami księgi głównej, 
b) wykazu ksiąg rachunkowych, a przy prowadzeniu ksiąg rachunkowych przy użyciu komputera - wykazu zbiorów danych tworzących księgi rachunkowe na komputerowych nośnikach danych z określeniem ich struktury, wzajemnych powiązań oraz ich funkcji w organizacji całości ksiąg rachunkowych i w procesach przetwarzania danych, 
c) opisu systemu przetwarzania danych, opisu systemu informatycznego, zawierającego wykaz programów, procedur wraz z opisem algorytmów i parametrów oraz programowych zasad ochrony danych, w tym w szczególności metod zabezpieczenia dostępu do danych i systemu ich przetwarzania, a ponadto określenie wersji oprogramowania i daty rozpoczęcia jego eksploatacji, 
4) systemu służącego ochronie danych i ich zbiorów, w tym dowodów księgowych, ksiąg rachunkowych i innych dokumentów stanowiących podstawę dokonanych w nich zapisów. 
Dyrektor ustala w formie pisemnej i aktualizuje dokumentację, o której mowa powyżej, a w szczególności: Zakładowy plan kont, Zasady polityki rachunkowości, Instrukcję obiegu dokumentów, Instrukcja inwentaryzacji.
Jednostka na dzień 31.12.2011 r. nie posiada zatwierdzonej przez Dyrektora Archiwum Państwowego instrukcji określającej zasady i tryb postępowania z dokumentacją z załącznikiem w postaci wykazu akt. 
MZK w 2011 r. zawarł jedną umowę-zlecenia na kwotę 2 190,00 zł, co stanowiło 0,10% planowanych wydatków jednostki. Dotyczyła ona wykonywania czynności ratownika. W wynagrodzeniach bezosobowych zaksięgowano natomiast kwotę 2 323,50 zł, co stanowiło 0,11% ogółu wydatków jednostki. Kwota 133,50 zł dot. podatku i ubezpieczenia zdrowotnego od umowy-zlecenia z 2010 r. zapłaconego w styczniu. W porównaniu z rokiem 2010 wydatki z tego tytułu uległy zmniejszeniu o 77,44% (Tabela 2 – Zał. nr 4), co stanowiło tylko 22,78% wielkości pierwotnie planowanej (Tabela 3 – Zał. nr 5).
Budżet roku 2009 wykonano w kwocie 1 919 971,90 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 39,39%, a roku 2010 w kwocie 1 863 977,89 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły 41,07%, a odpis na ZFŚS – 3,11% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2011 r. wzrosły o 10,41%, do kwoty 2 057 939,74 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 98,0% planowanych początkowo wydatków Zakładu (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2011 r. stanowiły ich 40,09% i wyniosły 825 046,71 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosły o 7,78% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej o 10,63% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Fundusz premiowy w 2011 r. realizowano prawidłowo – 18,73% wynagrodzeń zasadniczych pracowników MZK, przy ustalonym 30% funduszu. Wypłacone w ciągu roku premie wyniosły 106 546,29 zł. 
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c kwiecień 2011 r., które wyniosły 65 239,60 zł i stanowiły 7,91% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze –   45 165,00 zł, stanowiące ich 69,23%, 
-	dodatek za wysługę lat –   7 243,65 zł, tj. 16,04% wynagr. zasadnicz.
-	premia                          –   6 535,15 zł, tj. 14,47%    „             „
-	inne dodatki                 –   6 295,80 zł, tj.   9,65% wynagr. kwietniowych   
Na inne dodatki złożyły się: dodatki funkcyjne – 3 230,00 zł, dodatki specjalne – 2480,00 zł, dod. za pracę w nocy i średnia urlopowa – 585,80 zł. 
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2011 r. wynosiło 3 058,45 zł i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 4,88%. 
Wynagrodzenia w Miejskim Zakładzie Kąpielowym oparte są na regulaminie wynagradzania z dnia 15 czerwca 2009 r. opracowanym na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50, poz. 398), ze zmianą wprowadzoną zarządzeniem Nr 3 z dnia 16.03.2011 r. w sprawie: wprowadzenia zmian w załączniku Nr 1 do Regulaminu wynagradzania … . Nie wnosi się uwag do kontrolowanych wynagrodzeń.
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2010 r. w MZK wyniósł 23 795,00 zł i stanowił 3,11% wynagrodzeń osobowych, a w 2011 roku 24 978,00 zł tj. 3,03% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 4,97% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej o 15,64% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 22,48 etatów i 5 emerytów uprawnionych do świadczeń,  a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS wynosiła: 25 503,15 zł, a wykonano go w kwocie 24 978,00 zł (Tabela 4 – Zał. nr 6). Kontrolujący nie ma uwag do naliczania Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. Zwraca jednak uwagę na konieczność dokładniejszych wyliczeń wielkości odpisu.
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 199 087,39 zł, tj. 9,67% jej wydatków rocznych.

XI.	Powiatowy Urząd Pracy w Zabrzu, ul. Roosevelta 40A jest jednostką budżetową. 
Numer statystyczny – 276718433. 
Kierownikiem jednostki – dyrektorem PUP jest od dnia 30.06.2008 r. Pani Alina Nowak.
Obowiązki głównej księgowej od dnia 1.11.2007 r. pełni Pani Katarzyna Woźniak, zatrudniona w PUP na podstawie umowy o pracę od 13.09.99 r. w pełnym wymiarze czasu pracy, która od 1.11.2007 r. objęła to stanowisko po przeprowadzonym konkursie i której obowiązki i odpowiedzialność powierzono zgodnie z wymogami ustawy o finansach publicznych. 
PUP na dzień 15 grudnia 2010 r. zatrudniał 73 osoby na 71,0 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął z takim zatrudnieniem, by do 15 grudnia 2011 roku zmniejszyć je do 73 osób zatrudnionych na 70,5 etatach. 
Średnioroczne zatrudnienie w 2011 r. wynosiło 72,62 etatów i w porównaniu z rokiem poprzednim zmalało o 0,66% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
System kontroli zarządczej podlega ewaluacji. Systematycznie analizowany jest stan zaawansowania realizacji poszczególnych działań i ich zgodność ze sformułowanymi celami. Na tej podstawie wyciągane są wnioski o poziomie wykonania zadań, określane przyczyny tego stanu, modyfikowane dalsze działania dla osiągnięcia zakładanych celów. Wykorzystywany jest do tego celu system sprawozdawczości merytorycznej i finansowej. Zarządzeniem wprowadzono mierniki służące do pomiaru realizacji celów w PUP, które po raz pierwszy zostaną wykorzystane do oceny 2011 roku. Zidentyfikowane ryzyka podlegają przeglądom w celu oceny zmian i wpływów stosowanych mechanizmów kontrolnych. Identyfikuje się także nowe ryzyka np. związane z przyznawaniem środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej, czy związane z organizacją staży. Sporządzono formularze zarządzania ryzykiem. Wszystkie działania są dokumentowane, a z dokumentacją zapoznaje się pracowników odpowiedzialnych za realizację konkretnych zadań.
Przypominam, że aktualnie obowiązującym w sprawie zasad organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu jest zarządzenie Nr 818/BK/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 11 października 2011 r.
Zarządzeniem Nr 1/2011 z dnia 3 stycznia 2011 r. w sprawie zasad prowadzenia rachunkowości urzędu, wprowadzono w PUP: Zasady rachunkowości; Instrukcję obiegu i kontroli dokumentów finansowo-księgowych; Instrukcję w sprawie gospodarki kasowej; Instrukcję w sprawie przeprowadzania inwentaryzacji; Szczegółowe wytyczne dotyczące opisywania dokumentów finansowo-księgowych potwierdzających poniesione wydatki w ramach realizowanych projektów współfinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego; Szczegółowe zasady rachunkowości oraz wytyczne dotyczące realizacji projektu konkursowego pn. „40 tysięcy szans” współfinansowanego ze środków EFS w ramach Poddziałania 6.2 Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki przez PUP w Zabrzu; Szczegółowe zasady rachunkowości oraz wytyczne dotyczące  realizacji projektów konkursowych pn. „Klucz do sukcesu”, „Krok do przodu”, pn. „Innowacyjne wsparcie dla ciebie” (zarządz. Nr 11a/2011 z dnia 16.05.) i pn. „PI-PWP CouveusePL” (zarządz. Nr 27a/2011 z dnia 12.12.) współfinansowanych także ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego.
Jednostka posiada zatwierdzoną przez Dyrektora Archiwum Państwowego w Katowicach instrukcję kancelaryjną Instrukcja kancelaryjna nie posiada zapisów, które uniemożliwiałyby wymianę dokumentów drogą elektroniczną  z Urzędem Miejskim Zabrze. Nie wspomniano jednak nic o załączniku w postaci wykazu akt, ani o instrukcji archiwalnej.
PUP w 2011 r. zawarł 16 umów cywilnoprawnych (14 umów-zlecenia i 2 umowy o dzieło) na łączną kwotę 57 652,08 zł, z czego trzy umowy-zlecenia i dwie o dzieło ze środków Funduszu Pracy oraz 11 umów-zleceń w ramach Projektu „40 tysięcy szans” finansowanych ze środków unijnych i budżetu państwa. W wynagrodzeniach bezosobowych budżetu kontrolowanej jednostki podobnie jak w roku ubiegłym nie odnotowano żadnych wydatków. 
Budżet roku 2009 wykonano w kwocie 3 294 952,51 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 72,71%, a roku 2010 w kwocie 3 360 610,91 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły 73,67%, a odpis na ZFŚS – 3,18% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2011 r. wzrosły o 12,32%, do kwoty 3 774 735,96 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 112,01% planowanych początkowo wydatków Urzędu (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2011 r. stanowiły ich 72,27% i wyniosły 2 727 971,31 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosły o 10,19% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej o 9,78% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Fundusz premiowy w 2011 r. realizowano prawidłowo – 26,46% wynagrodzeń zasadniczych pracowników PUP, przy ustalonym 30% funduszu. Wypłacone w ciągu roku premie wyniosły 489 334,83 zł. 
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c kwiecień 2011 r., które wyniosły 201 691,80 zł i stanowiły 7,39% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze – 145 698,46 zł, stanowiące ich 72,24%, 
-	dodatek za wysługę lat – 16 178,10 zł, tj. 11,10% wynagr. zasadnicz.
-	premia                         –  24 297,25 zł, tj. 16,68%    „             „
-	inne dodatki                –  15 517,99 zł, tj.   7,69% wynagr. kwietniowych   
Na inne dodatki złożyły się: dodatki funkcyjne – 6 408,00 zł i dodatki finansowane z Funduszu Pracy – 9 109,99 zł.
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2011 r. wynosiło 3 130,42 zł i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 10,91%. 
Wynagrodzenia w PUP-ie oparte były na regulaminie wynagradzania z dnia 1.05.2009 r. opracowanym na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50, poz. 398). 
Regulamin premiowania i  regulamin nagród, wprowadzone zarządzeniem dyrektora nr 10/2007 z dnia 15 października 2007 r. nie uległy zmianie. Ustalono w nich fundusz premiowy w wysokości 30% środków na wynagrodzenia zasadnicze pracowników. Nie wnosi się uwag do kontrolowanych wynagrodzeń.
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2010 r. w PUP-ie wyniósł 78 692,78 zł i stanowił 3,18% wynagrodzeń osobowych, a w 2011 roku 81 651,56 zł tj. 2,99% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 3,76% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej o 6,73% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 72,62 etatów, 9 emerytów uprawnionych do świadczeń i 3 osoby z niepełnosprawnością,  a  w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS wynosiła: 81 629,04 zł, przy podanym wcześniej wykonaniu – 81 651,56 zł (Tabela 4 – Zał. nr 6). Przekroczenie o 22,52 zł. Kwotę tę należy przekazać na rachunek podstawowy PUP i następnie zwrócić do UM w Zabrzu, a kserokopie przelewów dostarczyć do Biura Kontroli tut. Urzędu.
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 772 678,19 zł, tj. 20,47% jej wydatków rocznych.

XII.	Straż Miejska w Zabrzu, ul. Stalmacha 9 jest jednostką budżetową. 
Numer statystyczny – 276960128. 
Od 1 marca 2007 r. komendantem jest Pan Jarosław Rajda.
Główną księgową od dnia 1.01.2001 r. jest Pani Wiesława Dąbrowska zatrudniona na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, której obowiązki i odpowiedzialność powierzono zgodnie z ustawą o finansach publicznych.
Straż na dzień 15 grudnia 2010 r. zatrudniała 67 osób na 66,5 etatach. Rok kontrolowany rozpoczęła z zatrudnieniem 66 osób na 65,5 etatach, by do 15 grudnia 2011 r. zmniejszyć je do 61 osób zatrudnionych na 60,5 etatach. 
Średnioroczne zatrudnienie w 2010 r. wynosiło 62,83 etatów i w porównaniu z rokiem poprzednim zmniejszyło się o 6,06% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
System kontroli zarządczej podlega stałej analizie i modyfikacjom. Duży nacisk położono na nadzór i kontrolę sprawowaną przez osoby funkcyjne oraz samokontrolę pracowników. W uzgodnieniu z Biurem Audytu znowelizowano przyjęte zasady rachunkowości. Wprowadzono Kodeks Etyki Zawodowej Pracowników Straży Miejskiej w Zabrzu. W Regulaminie wynagradzania dokonano zmian zgodnie z uwagami ubiegłorocznej kontroli. Zmodyfikowano strukturę organizacyjną jednostki w celu dostosowania jej do aktualnych celów i zadań. Osoby funkcyjne na bieżąco prowadziły nadzór nad pracą podległych pracowników. Pracownicy otrzymali indywidualne, pisemne upoważnienia do dostępu do zasobów. Przypominam, że aktualnie obowiązującym w sprawie zasad organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu jest zarządzenie Nr 818/BK/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 11 października 2011 r.
Z załącznika nr 2 do ankiety wynika, że w Straży Miejskiej pomylono pojęcie ryzyka wynikającego ze Standardów kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych (Komunikat Nr 23 Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2009 r.) z ryzykiem zawodowym, którym zajmuje się rzeczywiście służba bhp i które opisano. W tej sytuacji zwrócono się telefonicznie do SM celem dostarczenia właściwego załącznika. Wynika z niego, że w jednostce dokumentuje się i aktualizuje co roku identyfikację zewnętrznego i wewnętrznego ryzyka związanego z osiąganiem zadań. Dokonuje się także jego analizy, z której informację w każdym roku przesyła się do wydziału nadzorującego. Kontrola zarządcza w jednostce w 2011 r. poddana została ocenie Biura Audytu. Oceniono prawidłowość wydatkowania finansów publicznych, dokumentację kadrową i zamówień publicznych. Nie stwierdzono większych nieprawidłowości.
W Straży Miejskiej jak wyjaśniono w załączniku nr 1 do ankiety przyjęto Zasady (politykę) rachunkowości zgodnie z wymogami art. 10 ustawy o rachunkowości. Zawarto ją w n/w dokumentach opisanych w języku polskim:
•	Instrukcja obiegu i kontroli dokumentów księgowych, która zawiera określenie roku obrotowego i okresów sprawozdawczych, sporządzanie i obieg dokumentów, prowadzenie ksiąg przy użyciu programu księgowego „Qwant” – użytkowanego zgodnie z instrukcją producenta;
•	Zakładowy plan kont, w którym podano metody wyceny aktywów i pasywów oraz ustalania wyniku finansowego. Zawiera on także wykaz zbiorów stanowiących księgi rachunkowe na nośnikach komputerowych;
•	Instrukcja w sprawie inwentaryzacji składników majątkowych;
•	Instrukcja kasowa.
Instrukcja określająca zasady i tryb postępowania z dokumentacją wraz z załącznikiem w postaci wykazu akt przesłana zostanie, po ostatecznym dopracowaniu, do zatwierdzenia Dyrektorowi Archiwum Państwowego w Katowicach. Instrukcja kancelaryjna nie posiada zapisów, które uniemożliwiałyby wymianę dokumentów drogą elektroniczną  z Urzędem Miejskim Zabrze, po wprowadzeniu takiego systemu obiegu dokumentów.
Straż Miejska w 2011 r. zawarła 4 umowy cywilnoprawne (umowy-zlecenia) na łączną kwotę 6 750,00 zł, co stanowiło 0,16% planowanych wydatków jednostki. Dotyczyły one wykonywania zadań bhp, wspomagania sekcji prawnej, kontroli stanu technicznego budynku oraz prowadzenia konferansjerki turnieju piłki nożnej służb mundurowych. W wynagrodzeniach bezosobowych zaksięgowano kwotę 6 782,00 zł (z podatkiem od umowy-zlecenia z 2010 r.), co stanowiło 0,16% ogółu wydatków jednostki. W porównaniu z rokiem 2010 wydatki z tego tytułu zmalały o 4,24% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a stanowiły ponad sześciokrotne przekroczenie wielkości pierwotnie planowanej (Tabela 3 – Zał. nr 5).
Budżet roku 2009 wykonano w kwocie 4 287 564,86 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 59,67%, a roku 2010 w kwocie 4 187 320,00 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły 64,86%, a odpis na ZFŚS – 2,58% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2011 r. wzrosły o 0,48%, do kwoty 4 207 510,65 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 99,82% planowanych początkowo wydatków Straży (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2011 r. stanowiły ich 64,23% i wyniosły 2 702 606,20 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim zmalały o 0,49% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej o 0,18% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Fundusz premiowy w 2011 r. realizowano prawidłowo – 10,52% wynagrodzeń zasadniczych pracowników Straży, przy ustalonym 30% funduszu. Wypłacone w ciągu roku premie wyniosły 208 700,00 zł. 
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c kwiecień 2011 r., które wyniosły 237 136,94 zł i stanowiły 8,77% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze – 163 763,12 zł, stanowiące ich 69,06%, 
-	dodatek za wysługę lat – 21 148,00 zł, tj. 12,91% wynagr. zasadnicz.
-	premia                          – 39 900,00 zł, tj. 24,36%    „             „
-	inne dodatki                 – 12 325,82 zł, tj.   5,20% wynagr. kwietniowych   
Na inne dodatki złożyły się: dodatki funkcyjne – 3 700,00 zł, dodatki nocne – 4 178,84 zł oraz wynagrodzenie za czas choroby – 4 446,98 zł.
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2011 r. wynosiło 3 584,55 zł i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 5,92%. 
Wynagrodzenia w Straży oparte są na regulaminie wynagradzania wprowadzonym zarządzeniem nr 03/2011 z dnia 3 stycznia 2011 r. r. opracowanym na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458 ze zmianami) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50, poz. 398) ze zmianą zawartą w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2009 roku zmieniające rozporządzenie w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 220, poz. 1721). Omawiany regulamin ustala fundusz premiowy w wysokości do 30% środków na wynagrodzenia zasadnicze pracowników oraz fundusz nagród – do 3% środków na wynagrodzenia osobowe. Uwag do kontrolowanych wynagrodzeń nie wnosi się.
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2010 r. w Straży wyniósł 70 080,00  zł i stanowił 2,58% wynagrodzeń osobowych, a w 2011 roku 68 645,00 zł tj. 2,54% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim zmalał o 2,05% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej o 1,94% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 62,83 etatów,  a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS w SM wynosiła: 68 731,62 zł, a wykonano go w kwocie 68 645,00 zł (Tabela 4 – Zał. nr 6). Kontrolujący nie ma uwag do naliczania Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. Przypomina jednak o dokładniejszym wyliczaniu wielkości odpisu.
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 521 263,94 zł, tj. 12,39% jej wydatków rocznych.

XIII.	Jednostka Obsługi Finansowej Gospodarki Nieruchomościami w Zabrzu, ul. Targowa 2 jest jednostką budżetową. 
Numer statystyczny – 240235355. 
Dyrektorem jednostki jest od 1.05.2009 r. Pan Tomasz Saternus – umowa o pracę.  
Obowiązki głównej księgowej od dnia 1.01.2010 r. pełni Pani Halina Milewska na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu.
Jednostka na dzień 15 w grudnia 2010 r. zatrudniała 135 osób na 133,73 etatach. Rok kontrolowany rozpoczęła z zatrudnieniem 133 osób na 131,73 etatach i 2 osoby na 2 etatach refundowanych, by do 15 grudnia 2011 r. zwiększyć je o jedną osobę na 1 etacie refundowanym, pozostali bez zmian. 
Średnioroczne zatrudnienie w 2011 r. wynosiło 132,50 etatów. W porównaniu z rokiem poprzednim zatrudnienie wzrosło o 1,52% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
System kontroli zarządczej w 2011 r. poddany został samoocenie przez pracowników pełniących funkcje kierownicze. Dokonano jej w formie pisemnego kwestionariusza. Jednocześnie zidentyfikowano zadania wrażliwe oraz wypracowano środki zaradcze. Przypominam, że aktualnie obowiązującym w sprawie zasad organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu jest zarządzenie Nr 818/BK/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 11 października 2011 r.
W jednostce w 2011 r. przy pomocy Formularza zarządzania ryzykiem dokonano identyfikacji zewnętrznego i wewnętrznego ryzyka związanego z poszczególnymi celami i zadaniami JOFGN. W dokumencie tym w formie tabeli przedstawiono: cele, których ryzyko dotyczyło, skutki i przyczyny ryzyka oraz istniejące mechanizmy kontrolne. Podano ocenę ryzyka, proponowane mechanizmy kontrolne oraz osoby odpowiedzialne za ich wdrożenie i monitorowanie. Zidentyfikowane ryzyka poddawane są analizie w celu określenia możliwych skutków i prawdopodobieństwa wystąpienia. Określono ich akceptowalny poziom, możliwe reakcje na ryzyko (tolerowanie, przeniesienie, wycofanie się, działanie) oraz działania jakie należy podjąć w celu redukcji do poziomu akceptowalnego. Z działaniami zapoznaje się pracowników w zależności od zajmowanych stanowisk.
W JOFGN wprowadzono: Politykę rachunkowości; Zakładowy plan kont oraz Politykę bezpieczeństwa systemu informacyjnego.
Jednostka nie posiada Archiwum Zakładowego. Korzysta w tym zakresie z umowy z Archiwum Państwowym w Katowicach, której przedmiotem jest przechowalnictwo archiwalne dokumentacji JOFGN. Instrukcja kancelaryjna nie posiada zapisów, które uniemożliwiałyby wymianę dokumentów drogą elektroniczną  z Urzędem Miejskim Zabrze.
JOFGN w 2011 r. zawarła 33 umowy cywilnoprawne (umowy-zlecenia) na łączną kwotę 140 667,67 zł, co stanowiło 0,33% planowanych wydatków jednostki. Dotyczyły one sprzątania pomieszczeń i utrzymania porządku w obiektach, obsługi kotłowni, pralni, prac konserwatorskich, napraw ogrodzenia oraz prac administracyjno-biurowych. W wynagrodzeniach bezosobowych zaksięgowano kwotę 132 028,47 zł, co stanowiło 0,31% ogółu wydatków jednostki. W porównaniu z rokiem 2010 wydatki z tego tytułu wzrosły o 54,05% (Tabela 2 – Zał. nr 4), co stanowiło 172,59% wielkości pierwotnie planowanej (Tabela 3 – Zał. nr 5).
Budżet roku 2009 wykonano w kwocie 45 812 352,19 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 10,33%, a roku 2010 w kwocie 45 496 811,97 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły 10,31%, a odpis na ZFŚS – 3,50% wynagrodzeń osobowych pracowników.
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2011 r. zmalały o 6,26%, do kwoty 42 650 563,86 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 100,59% planowanych początkowo wydatków Jednostki (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Istotną pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010), które w 2011 r. stanowiły ich 10,94% i wyniosły 4 664 512,42 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim zmalały o 0,54% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej wzrosły o 0,52% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Fundusz premiowy w 2011 r. realizowano wyjątkowo oszczędnie  – tylko na poziomie 0,96% wynagrodzeń zasadniczych pracowników JOFGN, przy ustalonym 40% funduszu. Wypłacone w ciągu roku premie wyniosły 34 700,00 zł. 
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za m-c kwiecień 2011 r., które wyniosły 400 749,08 zł i stanowiły 8,59% całorocznych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Składały się na nie:
-	wynagrodzenie zasadnicze – 308 898,22 zł, stanowiące ich 77,08%, 
-	dodatek za wysługę lat – 37 472,45 zł, tj. 12,13% wynagr. zasadnicz.
-	premia                          –          0,00 zł, tj.   0,00%      „             „   
-	inne dodatki                 – 54 378,41 zł, tj. 13,57% wynagr. kwietniowych
Na inne dodatki złożyły się: dodatki funkcyjne –10 695,43 zł, wynagrodzenie za czas choroby – 5 107,06 zł, dodatki specjalne – 4 100,00 zł, odprawa emerytalna – 27 984,00 zł, nagroda jubileuszowa – 5 765,25 zł i ekwiwalent za urlop – 726,67 zł.
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2011 r. wynosiło 2 933,66 zł i zmalało w porównaniu z rokiem poprzednim o 2,03%. 
Wynagrodzenia w Jednostce oparte są na Regulaminie wynagradzania  wprowadzonym zarządzeniem dyrektora Nr JOFGN.0161.ZD-60/09 z dnia 27.08.09 roku, opracowanym na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników samorządowych (Dz. U. Nr 50, poz. 398). Podano, że prowadzone są prace aktualizacyjne. Z zapisu zawartego w ust. 12 ankiety wynika, iż nadal nie uwzględniono uwag kontrolujących dot. wysokości funduszu premiowego i funduszu nagród. 
W okresie objętym kontrolą fundusz premiowy wykorzystano w wysokości 0,96% rocznych wynagrodzeń zasadniczych, co potwierdza trafność uwag kontrolujących dot. wysokości funduszu. Innych uwag do kontrolowanych wynagrodzeń nie wnosi się.
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w 2010 r. w JOFGN wyniósł 164 269,88  zł i stanowił 3,50% wynagrodzeń osobowych, a w 2011 roku 145 128,16 zł tj. 3,11% wynagrodzeń osobowych. W porównaniu z rokiem poprzednim zmalał o 11,65% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a  w odniesieniu do wielkości planowanej wzrósł o 5,09% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Średnioroczne zatrudnienie uprawnionych do ZFŚS wynosiło 132,50 etatów i jeden emeryt objęty opieką socjalną,  a w związku z tym prawidłowa wielkość odpisu na ZFŚS w Jednostce wynosiła: 145 128,05 zł i niemal w takiej kwocie go wykonano (Tabela 4 – Zał. nr 6). Kontrolujący nie ma uwag do naliczania Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.
Przedmiotową kontrolą w jednostce organizacyjnej gminy objęto kwotę 712 605,71 zł, tj. 1,67% jej wydatków rocznych.

XIV.	   Komenda Miejska Państwowej Straży Pożarnej w Zabrzu, ul. Stalmacha 22 jest jednostką budżetową finansowaną z środków BP.
Numer statystyczny – 273072367. 
Od 1 sierpnia 1993 r. komendantem jest Pan Jacek Kycia.
Główną księgową od dnia 1.11.2000 r. jest Pani Benedykta Kozieł zatrudniona jako funkcjonariusz straży pożarnej w pełnym wymiarze czasu pracy, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych.
Straż Pożarna na dzień 15 grudnia 2010 r. zatrudniała 105 osób na 105 etatach, z których 4 na etacie służby cywilnej. Rok objęty kontrolą rozpoczęła z zatrudnieniem 103 osoby na 103 etatach, a na dzień 15 grudnia 2011 r. – 105 osób na 105 etatach, przy 4 na etatach służby cywilnej. Średnioroczne zatrudnienie w 2011 r. wynosiło 102 etaty i w porównaniu z rokiem ubiegłym zmalało o 2,86% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
System kontroli zarządczej podlega ewaluacji. Zgodnie z zarządzeniem nr 20/2010 kierownicy poszczególnych komórek organizacyjnych monitorują jego skuteczność i składają deklaracje z monitoringu oraz z oceny funkcjonowania kontroli zarządczej. Są ponadto zobowiązani do przeprowadzania samooceny systemu w podległych im komórkach w formie ankiety, której wzór ustalono w w/w zarządzeniu. Dokumenty te składają corocznie do dnia 10 marca. Przypominam, że aktualnie obowiązującym w sprawie zasad organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu jest zarządzenie Nr 818/BK/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 11 października 2011 r.
W KM PSP w Zabrzu identyfikacja ryzyka odbywa się na podstawie Polityki zarządzania ryzykiem (zał. nr 3 do w/w zarządzenia). Analiza ryzyka dokumentowana jest w rejestrach poszczególnych komórek organizacyjnych, a także w zbiorowym rejestrze ryzyk, opiniowanym przez zastępcę komendanta i główną księgową i akceptowanym przez komendanta. W okresach półrocznych prowadzony jest przegląd ryzyka, z którego sporządzane są notatki. Pracownicy są zapoznawani z tą dokumentacją w zależności od zajmowanych stanowisk w poszczególnych komórkach organizacyjnych.
Zgodnie z art. 10 ustawy o rachunkowości, KM PSP posiada:
•	Opis przyjętych zasad rachunkowości;
•	Instrukcję sporządzania, obiegu i kontroli dokumentów finansowo-księgowych.
Komenda w 2011 r. zawarła jedną umowę-zlecenia na kwotę 4 200,00 zł, co stanowiło 0,06% planowanych wydatków jednostki. Dotyczyła ona przeprowadzenia szkolenia dla pracowników w zakresie zarządzania ryzykiem i kontroli zarządczej oraz usług doradczych we wdrożeniu systemu kontroli zarządczej i zarządzania ryzykiem w KM PSP w Zabrzu. W wynagrodzeniach bezosobowych zaksięgowano taką właśnie kwotę, która stanowiła 0,06% ogółu wydatków jednostki. W porównaniu z rokiem 2010 wydatki z tego tytułu wzrosły o 0,72% (Tabela 2 – Zał. nr 4). W pierwotnym planie nie przewidywano wydatków na wynagrodzenia bezosobowe (Tabela 3 – Zał. nr 5).
Budżet roku 2009 wykonano w kwocie 6 352 007,51 zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 69,24%, w nich uposażenia funkcjonariuszy – 67,2% i wynagrodzenia członków korpusu służby cywilnej – 2,04%. W roku 2010 w kwocie 6 661 624,34 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły 65,79% (63,51% funkcjonariusze i 2,28% sł. cywilna).
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2011 r. wzrosły o 3,79%, do kwoty 6 913 993,54 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 105,65% planowanych początkowo wydatków KM PSP (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4050 i § 4020), które w 2011 r. stanowiły ich 62,69% i wyniosły 4 334 222,09 zł, z czego 4 181 269,06 zł (60,48%) uposażenia funkcjonariuszy i 152 342,85 zł (2,21%) wynagrodzenia członków korpusu służby cywilnej. W porównaniu z rokiem poprzednim zmalały o 1,11% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej o 4,11% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za kwiecień 2011 r., które wynosiły 346 421,82 zł, z czego 335 898,00 zł uposażenia funkcjonariuszy, a 10 523,82 zł wynagrodzenia korpusu służby cywilnej, i stanowiły 7,99% całorocznych wynagrodzeń.
Na wynagrodzenia funkcjonariuszy składały się:
-	wynagrodz.zasadnicze w kwocie 190 380,00 zł, stanowiące ich 56,68%, 
-	dodatek za wysługę lat   –    29 653,00 zł, tj. 15,58% wynagr. zasadnicz.
-	dodatek za stopień      –    47 570,00 zł, tj. 14,16%     „      kwietniowych
-	dodatek służbowy       –    62 795,00 zł, tj. 18,69%     „             „
-	inne dodat.(motyw.szkod.)–  5 500,00 zł, tj.   1,64%   „             „
Na wynagrodzenia służby cywilnej składały się:
-	wynagrodz. zasadnicze w kwocie 8 808,92 zł, stanowiące ich 83,70%,
-	dodatek za wysługę lat   –      1 714,90 zł, tj. 16,30% wynagr. zasadn.
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2009 r. wynosiło 3 541,03 zł i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 1,80%.
Podstawę prawną wynagrodzeń Straży Pożarnej stanowiły w okresie objętym kontrolą: 
-	ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 68 ze zmianami),
-	rozporządzenie MSWiA z dnia 27 lutego 2008 r. w sprawie uposażenia strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 37, poz. 212 ze zmianami),
-	ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz. U. Nr 227, poz. 1505 ze zmianami),
-	rozporządzenie Prezesa RM z dnia 16 stycznia 2007 r. w sprawie określenia stanowisk urzędniczych, wymaganych kwalifikacji zawodowych, stopni służbowych urzędników służby cywilnej, mnożników do ustalania wynagrodzenia oraz szczegółowych zasad ustalania i wypłacania innych świadczeń przysługujących członkom korpusu służby cywilnej (Dz. U. Nr 12, poz. 79 ze zmianami).
Kontrolujący nie wnosi żadnych uwag do kontrolowanych wynagrodzeń.
Przedmiotową kontrolą w w/w jednostce objęto kwotę 350 621,82 zł, tj. 5,07% jej wydatków rocznych.

 
XV.	 Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w Zabrzu, ul. Piastowska 10 jest jednostką budżetową finansowaną ze środków budżetowych Wojewody. 
Numer statystyczny – 276290159. 
Jednostką kieruje nią od dnia 15.10.2002 r. Pani Krystyna Mika – Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, powołana na stanowisko przez Prezydenta Miasta Zabrze pismem nr Or.I/Os/M/02 z dnia 14.10.2002 r. 
Obowiązki głównej księgowej od dnia 1.06.2003 r. pełni p. Aida Sawko, zatrudniona w wymiarze ½ etatu, której powierzono obowiązki i odpowiedzialność zgodnie z ustawą o finansach publicznych.
Inspektorat na dzień 15 grudnia 2010 r. zatrudniał 7 osób na 6,5 etatach. Rok kontrolowany rozpoczął z takim samym zatrudnieniem, by do 15 grudnia 2011 r. zwiększyć je do 8 osób zatrudnionych na 7,0 etatach. 
Średnioroczne zatrudnienie w 2011 r. wynosiło 6,67 etatów i w porównaniu z rokiem poprzednim wzrosło o 1,06% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
System kontroli zarządczej musi funkcjonować permanentnie i podlegać ciągłej ewaluacji. Powinien stanowić instrument do efektywnego, oszczędnego, terminowego i zgodnego z prawem osiągania celów i zadań postawionych przed jednostką. W dniu 16 stycznia br. dokonano samooceny kontroli zarządczej za 2011 rok wg opracowanego harmonogramu w 23 obszarach działalności PINB. Nie stwierdzono nieprawidłowości i nie formułowano zaleceń. Przypominam, że aktualnie obowiązującym w sprawie zasad organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu jest zarządzenie Nr 818/BK/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 11 października 2011 r.
W jednostce systematycznie, nie rzadziej niż raz w roku, dokonuje się identyfikacji zewnętrznego i wewnętrznego ryzyka związanego z poszczególnymi celami i zadaniami. Zidentyfikowane ryzyka poddawane są analizie mającej na celu określenie możliwych skutków i prawdopodobieństwa wystąpienia. Określa się także działania jakie należy podjąć w celu zmniejszenia danego ryzyka do akceptowalnego poziomu. W ankiecie nie podano nic na temat dokumentowania tych działań. Pracownicy są zapoznani i zobowiązani do stosowania w praktyce Regulaminu kontroli zarządczej oraz zarządzenia wprowadzającego. Zapoznawani są również w miarę potrzeb z wynikami identyfikacji ryzyka.
W PINB dnia 17.01.2007 r. wprowadzono Politykę rachunkowości, uzupełnianą aneksami z 1.01.2008 r. (dzień świąteczny) i z 17.12.2010 r., która wyczerpuje wymogi art. 10 ustawy o rachunkowości.
Inspektorat w 2011 r. zawarł 4 umowy cywilnoprawne (3 umowy-zlecenia i jedną o dzieło) na łączną kwotę 6 900,00 zł, co stanowiło 1,2% planowanych wydatków jednostki. Dot. one sprzątania siedziby PINB i archiwizacji rejestrów, a umowa o dzieło uporządkowania dokumentacji archiwalnej pozwoleń na budowę. W wynagrodzeniach bezosobowych zaksięgowano taką właśnie kwotę, która stanowiła 1,2% ogółu wydatków jednostki. W porównaniu z rokiem 2010 wydatki z tego tytułu wzrosły o 27,78% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a w odniesieniu do planu pierwotnego o 1,9% (Tabela 3 – Zał. nr 5).
Budżet roku 2009 wykonano w kwocie 523 078,23  zł, z czego na wynagrodzenia osobowe pracowników przeznaczono – 66,20%, w nich wynagrodzenia pracowników – 19,22% i wynagrodzenia członków korpusu służby cywilnej – 46,98%. W roku 2010 w kwocie 518 791,66 zł, w którym wynagrodzenia stanowiły 69,08% (21,47% pracownicy i 47,61% członkowie korpusu sł. cywilnej).
Wydatki kontrolowanej jednostki w 2011 r. wzrosły o 11,22%, do kwoty 576 994,46 zł (Tabela 2 – Zał. Nr 4), która stanowiła 100% planowanych początkowo wydatków PINB (Tabela 3 – Zał. Nr 5).
Największą pozycją wydatków były wynagrodzenia osobowe pracowników (§ 4010 i § 4020), które w 2011 r. stanowiły ich 70,19% i wyniosły 405 019,88 zł, z czego 134 645,61 zł (23,33%) wynagrodzenia pracowników i 270 374,27 zł (46,86%) wynagrodzenia członków korpusu służby cywilnej. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrosły o 13,01% (Tabela 2 – Zał. nr 4), a do wielkości początkowo planowanej zmalały o 4,30% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Szczegółowej kontroli poddano wynagrodzenia osobowe pracowników za kwiecień 2011 r., które wynosiły 35 593,28 zł, z czego 8 967,00 zł wynagrodzenia pracowników, a 26 626,28 zł wynagrodzenia korpusu służby cywilnej, i stanowiły 8,79% całorocznych wynagrodzeń.
Na wynagrodzenia te składały się:
-	wynagrodz. zasadnicze w kwocie  22 623,85 zł, stanowiące ich 63,56%, 
-	dodatek za wysługę lat – 2 346,43 zł, tj. 10,37% wynagr. zasadnicz.
-	dodatek funkcyjny       – 1 125,00 zł, tj.  3,16 %     „     kwietniowych
-	dodatek specjalny        –  2 298,00 zł, tj. 6,46%      „             „
-	nagrody                        – 7 200,00 zł, tj. 20,23%     „             „
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanej jednostce w 2009 r. wynosiło 5 060,22 zł i wzrosło w porównaniu z rokiem poprzednim o 11,82%.
Wynagrodzenia w Inspektoracie oparte były na:
-	rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 grudnia 2009 r. w sprawie określenia stanowisk urzędniczych, wymaganych kwalifikacji zawodowych, stopni służbowych urzędników służby cywilnej, mnożników do ustalenia wynagrodzenia oraz szczegółowych zasad ustalania i wypłacania innych świadczeń przysługujących członkom korpusu służby cywilnej (Dz. U. Nr 221, poz. 1630 ze zm.),
-	rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 2 lutego  2010 r. w sprawie zasad wynagradzania pracowników niebędących członkami korpusu służby cywilnej zatrudnionych w urzędach administracji rządowej i pracowników innych jednostek (Dz. U. Nr 27, poz. 134).
Do kontrolowanych wynagrodzeń uwag nie wnosi się.
Przedmiotową kontrolą w w/wym. jednostce objęto kwotę 42 493,28 zł, tj. 7,36% jej wydatków rocznych.

XVI.	U w a g i   i   w n i o s k i                                                              

Raport z niniejszej kontroli dotyczy wszystkich, poza instytucjami kultury, ZOZ-ami i placówkami oświatowymi, trzynastu jednostek organizacyjnych Gminy, z których w szczególności osiem nadzoruje bezpośrednio, bądź pośrednio Wydział Ochrony Zdrowia i Polityki Społecznej (ZPS), a dwie Wydział Infrastruktury Komunalnej (IK). Niniejsze ustalenia dotyczą także dwu jednostek sektora finansów publicznych administracji rządowej. Z raportu wynika, że kontrolowane zagadnienia nie budzą zastrzeżeń. 
Kontrolujący przypomina, że zgodnie z art. 69 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, od 1 stycznia 2010 r. kierownik jednostki odpowiada za zapewnienie funkcjonowania adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej. W praktyce kontrolowanych jednostek organizacyjnych realizacja tego wymogu ustawy przedstawia się dobrze.
Wszystkie jednostki wprowadziły prawidłowo systemy kontroli zarządczej, które podlegają permanentnej ewaluacji. Uwagi zawarte w ubiegłorocznym raporcie realizowano. Określono właściwie podstawę prawną wprowadzenia systemu kontroli zarządczej w jednostce, którą zawiera cytowany wyżej art. 69 ust. 1 pkt 3 ustawy oraz § 7 Zasad organizacji systemu kontroli zarządczej w Gminie Zabrze oraz w Urzędzie Miejskim w Zabrzu wprowadzonych zarządzeniem Nr 818/BK/2011 Prezydenta Miasta Zabrze z dnia 11 października 2011 r. Zobowiązuje on kierowników miejskich jednostek organizacyjnych do określenia zasad kontroli zarządczej w kierowanych jednostkach, w szczególności w zakresie wyznaczania celów i zadań, identyfikacji, analizy i reakcji na ryzyko, a także monitorowania realizacji wyznaczonych celów i zadań. Do tworzenia, oceny i doskonalenia systemu kontroli zarządczej należy wykorzystać wskazówki zawarte w Standardach kontroli zarządczej dla sektora finansów publicznych, stanowiących załącznik do komunikatu Nr 23 Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2009 r. 
We wszystkich jednostkach jest identyfikowane zewnętrzne i wewnętrzne ryzyko związane z osiąganiem celów i zadań oraz odpowiednio dokumentowane zgodnie z obowiązującymi w nich Instrukcjami zarządzania ryzykiem, a z wynikami tych działań zapoznawani są pracownicy. Wprowadzono także zasady (politykę) rachunkowości wymagane art. 10. ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. z 2009 roku, Dz. U. Nr 152, poz. 1223 ze zmianami), co przedstawiono w poszczególnych ustępach raportu.
Nie wszystkie kontrolowane jednostki, według oświadczeń dyrektorów podanych w ankietach, posiadają instrukcje określające zasady i tryb postępowania z dokumentacją wraz z załącznikami w postaci wykazu akt, które w większości przypadków nie zostały zatwierdzone przez Dyrektora Archiwum Państwowego w Katowicach. Podstawą ich opracowania jest ustawa z dnia 14 lipca 1983 r. o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach (Dz. U. z 2006 r. Nr 97, poz. 673 ze zmianami). Nie we wszystkich instrukcjach kancelaryjnych zweryfikowano zapisy, które umożliwiałyby wymianę dokumentów z Urzędem Miejskim w Zabrzu drogą elektroniczną. O istotnych zmianach w tym zakresie, odbiegających od ustaleń kontroli, należy poinformować kontrolującego w pisemnych wyjaśnieniach.
A. W kontrolowanych jednostkach organizacyjnych Gminy na dzień 15 stycznia 2011 r. zatrudnienie wynosiło 887,46 etatów, a na dzień 15 grudnia 2011 r. – 877,71 etatów. W jednostkach nadzorowanych przez ZPS odpowiednio: 585,35 i 579,10 etatów, a w nadzorowanych przez IK: 33,88 i 35,88 etatów (Tabela 1 – Zał. nr 3).
Średnioroczne zatrudnienie w 2011 r. we wszystkich jednostkach wynosiło 885,83 etatów, z tego w nadzorowanych przez ZPS – 581,40, a w nadzorowanych przez IK – 36,48 etatów i w porównaniu z rokiem poprzednim wzrosło o 2,96%, przy czym w jednostkach ZPS o 4,76%, a w jednostkach IK o 4,60% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
Wydatki kontrolowanych jednostek w 2011 r. wyniosły 125 468 660,65 zł i stanowiły 98,97% ubiegłorocznego wykonania. W tym wydatki jednostek nadzorowanych przez ZPS – 71 838 114,36 zł, stanowiące 101,35% ubiegłorocznego wykonania, a nadzorowanych przez IK – 2 997 735,82 zł – 105,34% wykonania roku 2010 (Tabela 2 – Zał. nr 4). Wydatki te stanowiły 101,75% wielkości wstępnie planowanych, przy czym w jednostkach ZPS – 102,21%, a w jednostkach IK – 98,45% (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Wynagrodzenia osobowe pracowników kontrolowanych jednostek wynosiły 30 924 904,47 zł, malejąc w porównaniu z rokiem 2010 o 0,88%. W kwocie tej 19 480 575,58 zł (spadek o 2,72%) to wynagrodzenia w jednostkach nadzorowanych przez ZPS, a 1 349 238,96 zł (wzrost o 4,47%) to wynagrodzenia w jednostkach IK (Tabela 2 – Zał. nr 4). Wynagrodzenia osobowe stanowiły 24,65%, a bez MOPR i JOFGN – 58,33% wszystkich wydatków. W jednostkach nadzorowanych przez ZPS – 27,12%, a bez MOPR – 55,93% całości wydatków. W jednostkach nadzorowanych przez IK – 45,01% wszystkich wydatków. W porównaniu z wielkościami wstępnie planowanymi wynagrodzenia osobowe kontrolowanych jednostek wzrosły o 3,07%, w jednostkach nadzorowanych przez ZPS o 2,99%, a w jednostkach IK o 7,44% (Tabela 3 – Zał. nr 5).
Kwietniowe wynagrodzenia osobowe pracowników poddane kontroli wynosiły 2 582 386,44 zł i stanowiły 8,35% całości wynagrodzeń osobowych. W jednostkach ZPS odpowiednio: 1 623 902,82 zł i 8,34%, a w jednostkach IK: 118 905,80 zł i 8,81% (Tabela 5 – Zał. nr 7).
Wynagrodzenia zasadnicze stanowiły ich 72,01%, przy czym w jednostkach ZPS – 71,56%, a w jednostkach IK – 66,68%.
Dodatek za wysługę lat odpowiednio: – 13,03%, 13,29% i 16,53% wynagrodzeń zasadniczych, 
Premie odpowiednio: – 10,55%, 10,79% i 8,24% tych wynagrodzeń, 
Inne dodatki: – 10,99%, 11,19% i 16,80% kwietniowych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7). 
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanych jednostkach w 2011 r. wynosiło 2 909,23 zł i zmniejszyło się w porównaniu z rokiem poprzednim o 3,73%. W jednostkach nadzorowanych przez ZPS – 2 792,21 zł i zmalało o 7,14%, a w jednostkach IK – 3 082,14 zł przy minimalnym zmniejszeniu się o 0,13%. Najniższe – 2 375,70 zł zanotowano w DPS Nr 2 oraz pozostałych DPS-ach i w Żłobku, a najwyższe – 3 584,55 zł w Straży Miejskiej, oraz w PUP i MOB. 
Do kontrolowanych wynagrodzeń nie było zastrzeżeń poza uwagami opisanymi w poprzednich rozdziałach.
Odpis na Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych w kontrolowanych jednostkach stanowił 3,28%  wynagrodzeń osobowych pracowników tych jednostek i wyniósł 1 013 421,30 zł. W jednostkach nadzorowanych przez ZPS odpowiednio: 3,48% - 677 703,58 zł, a w jednostkach IK: 2,99% - 40 293,00 zł. W porównaniu z rokiem poprzednim wzrósł o 0,84% przy czym w jednostkach ZPS o 3,93 w jednostkach IK o 1,17% (Tabela 2 – Zał. nr 4).  W odniesieniu do wielkości planowanych odpis na ZFŚS wzrósł o 7,60%, w jednostkach ZPS o 9,17%, a w jednostkach IK o 10,54% (Tabela 3 – Zał. nr 5). Kontrolujący w dwóch jednostkach, wcześniej opisanych, miał uwagi do naliczania ZFŚS.
Przedmiotową kontrolą w jednostkach organizacyjnych Gminy objęto kwotę 6 619 965,97 zł, tj. 5,28% ich wydatków rocznych. W jednostkach nadzorowanych przez ZPS objęto kontrolą kwotę 4 308 617,54 zł stanowiącą 6,00% ich wydatków, a w jednostkach IK – 304 800,59 zł, tj. 10,17% całości wydatków rocznych.

B.	W jednostkach nadzorowanych przez Prezydenta Miasta na dzień 15 stycznia 2011 r. zatrudnienie wynosiło 109,50 etatów, a na dzień 15 grudnia 2011 r. – 112,00 etatów.
Średnioroczne zatrudnienie w 2011 r. wynosiło 108,67 etatów i w porównaniu z rokiem poprzednim zmniejszyło się o 2,63% (Tabela 1 – Zał. nr 3).
Wydatki kontrolowanych jednostek w 2011 r. wyniosły 7 490 988,00 zł i stanowiły 104,33% ubiegłorocznego wykonania (Tabela 2 – Zał. nr 4) oraz 105,20% wielkości wstępnie planowanych (Tabela 3 – Zał. nr 5). 
Wynagrodzenia osobowe pracowników kontrolowanych jednostek wynosiły 4 739 241,97 zł, malejąc w porównaniu z rokiem 2009 o 0,04% (Tabela 2 – Zał. nr 4). Stanowiły one 63,27% wszystkich wydatków. W porównaniu do wielkości wstępnie planowanych wynagrodzenia osobowe kontrolowanych jednostek zmalały o 4,12% (Tabela 3 – Zał. nr 5).
Kwietniowe wynagrodzenia osobowe pracowników z 2011 r. poddane kontroli wynosiły 382 015,10 zł i stanowiły 8,06% całości wynagrodzeń osobowych. Wynagrodzenia zasadnicze stanowiły ich 58,06%, dodatek za wysługę lat – 15,20% wynagrodzeń zasadniczych, nagrody – 1,88% kwietniowych wynagrodzeń, a inne dodatki – 31,23% tych wynagrodzeń (Tabela 5 – Zał. nr 7). Kontrolujący nie miał uwag do kontrolowanych wynagrodzeń.
Miesięczne wynagrodzenie brutto w kontrolowanych jednostkach w 2011 r. wynosiło 3 634,28 zł i wzrosło w porównaniu do roku 2010 o 2,65%.
Przedmiotową kontrolą w jednostkach nadzorowanych przez Prezydenta Miasta objęto kwotę 393 115,10 zł, tj. 5,25% ich wydatków rocznych.
Te jednostki, którym wykazano jakiekolwiek nieprawidłowości, powinny odnieść się do nich w wyjaśnieniach pisemnych do niniejszego raportu i w terminie do dnia 11 maja 2012 r. dostarczyć je do Biura Kontroli.

Na powyższych ustaleniach czynności kontrolne zakończono. Raport z kontroli składa się z 47 kart. Jego integralną część stanowi  7 załączników na  21 kartach.
Kierownik każdej kontrolowanej jednostki został poinformowany o przysługującym mu z mocy przepisów § 13 ust. 1 Regulaminu kontroli prawie zgłoszenia w terminie 7 dni zastrzeżeń, co do konkretnych faktów utrwalonych w niniejszym raporcie.
Raport z kontroli służy wyłącznie do użytku wewnętrznego. 
Udostępnianie informacji w nim zawartych następuje z zachowaniem przepisów ustawy o ochronie danych osobowych, ustawy o tajemnicy skarbowej i ustawy o dostępie do informacji publicznej. 
Raport niniejszy sporządzono w trzech jednobrzmiących egzemplarzach i po odczytaniu podpisano bez zastrzeżeń.
Jeden egzemplarz raportu (wyciąg dot. każdej oddzielnie jednostki organizacyjnej) przekazano kierownikowi kontrolowanej jednostki.

                                                   Kontrolujący:

                                                                           ..…………………………                            

Zabrze, dnia 10 kwietnia 2012 r.

Wyjaśnienia kontrolowanych jednostek:

1.	Powiatowy Urząd Pracy w Zabrzu pismem z dnia 7.05.2012 r. wyjaśnił, iż oprócz Instrukcji kancelaryjnej posiada Jednolity rzeczowy wykaz akt oraz Instrukcję archiwalną. Wykazaną w raporcie kwotę 22,52 zł, wynikającą z błędu w naliczeniu odpisu na ZFŚS, w dniu 16.04.12 r. zwrócono na rachunek podstawowy PUP, a następnie w dniu 18.04.12 r. Urzędowi Miejskiemu w Zabrzu.

2.	Dom Pomocy Społecznej Nr 2 pismem z dnia 8.05.2012 r. wyjaśnił, że posiada pełną dokumentację opisującą zasady rachunkowości zgodną z art. 10 ustawy o rachunkowości.

3.	Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie pismem z dnia 8 maja br. wyjaśnił, iż właściwa instrukcja kancelaryjna z rzeczowym wykazem akt oraz instrukcja archiwalna zostanie opracowana zgodnie z wymogami. Dokonano także sugerowanej w raporcie korekty odpisu na ZFŚS za 2011 r. Kwotę 1 170,51 złotych w dniu 18.04.12 r. zwrócono na rachunek podstawowy MOPR, a w dniu 19.04.12 r. Urzędowi Miejskiemu w Zabrzu.

4.	Centrum Wsparcia Kryzysowego Dzieci i Młodzieży pismem z dnia 9.05.12 roku wyjaśniło, że dokumentacja związana z zarządzaniem ryzykiem dla poszczególnych stanowisk pracy nie dotyczy spraw bhp i jest ściśle związana z realizacją celów i zadań jednostki.

5.	Dom Dziecka pismem z dnia 10 maja br. wyjaśnił, że opracowano Instrukcję kancelaryjną z Rzeczowym wykazem akt i Instrukcją archiwizacyjną, które wysłano do zatwierdzenia Dyrektorowi Archiwum Państwowego w Katowicach.